Czwartkowe Forum SGH: Czy grozi nam zamknięte niebo w Polsce?

Czwartkowe Forum SGH

21 kwietnia o godz. 14.00 odbyło się kolejne spotkanie z cyklu Czwartkowe Forum SGH. W dyskusji udział wzięli Adrian Furgalski, Prezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR i prof. dr hab. Elżbieta Marciszewska z Instytutu Infrastruktury, Transportu i Mobilności SGH.

Agresja Rosji na Ukrainę, samoloty NATO patrolujące wschodnią flankę sojuszu, nowa rola lotniska w Rzeszowie-Jasionce jako hub-u wojskowego i humanitarnego, wyłączenie dużej części polskiej przestrzeni powietrznej to zmiany, które istotnie wpływają na sektor lotniczy w Polsce.  Dodatkowo niepewność wzmaga nierozwiązany konflikt kontrolerów ruchu lotniczego, który może doprowadzić do całkowitego paraliżu ruchu lotniczego w Polsce.

Prowadzący Bartosz Majewski rozpoczął od pytania dotyczącego możliwego paraliżu ruchu lotniczego?

Sytuacja jest płynna, na chwilę obecną grozi nam zamknięte niebo. Mamy do czynienia z opóźnieniami lotów na naszym głównym lotnisku. W 2019 Polska przejmowała ok. 100 – 150 samolotów z Niemieckiego nieba, tak aby odciążyć naszych zachodnich sąsiadów. Od tego momentu pokonaliśmy długą drogę w dół, kończącą się pytaniem czy będziemy w stanie realizować loty od 1 maja. Kontrolerzy, którzy zgłaszali wątpliwości do warunków pracy byli zwalniani. Początek problemów nastąpił w związku z pandemią COVID-19 i nagłym zatrzymaniem ruchu powietrznego do tego czasu polscy kontrolerzy i PAŻP byli uznawani za czołowych w Europie, wskazywał – Adrian Furgalski, Prezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR,

prof. dr hab. Elżbieta Marciszewska, Instytut Infrastruktury, Transportu i Mobilności SGH, zaznaczyła, że koszt szkolenia jednej osoby to nawet milion złotych a jego okres trwania do trzech lat. PAŻP obchodził 15 lecie pierwszego kwietnia. Minione dwa lata ze względu na pandemię były ciężkim okresem dla organizacji, obecnie wojna w Ukrainie i zamknięte niebo nad Rosją rysują nowe wyzwania przed Polską Agencją Żeglugi Powietrznej niesprowadzające się tylko do kwestii wynagrodzeń czy kwestii bezpieczeństwa lotów. Przysłuchując się obradom sejmowej komisji lotniczej zostało wskazane, że etos kontrolerów lotów został nadszarpnięty ze względu na doniesienia medialne o problemach w negocjacjach między związkiem a PAŻPem. Warto jednak podkreślić, że nie mówimy obecnie o utracie bezpieczeństwa kontroli lotów, ale o samej płynności i opóźnieniach. Nad ruchem lotniczym w Europie czuwa Eurocontrol.

Jakie to ma konsekwencje dla całego sektora?

Adrian Furgalski podkreślił, że branża lotnicza lub spokój. Polska jest rynkiem młodym, z przeciętną jedną podróżą na mieszkańca w ciągu roku. Odbicie po pandemii miało być szybsze, jednak wojna w Ukrainie, zamknięcie ruchu nad Rosją  i Białorusią oraz obecne problemy z kontrolerami skutkują ograniczeniem możliwości powrotu do rentowności sektora lotniczego. 

Oszacowanie kosztów i konsekwencji dla odbiorców usług jest ciężkie. Skutki można podzielić na bezpośrednie jak mniejszy ruch, ograniczenie przestrzeni powietrznej, zwiększenie kosztów dla operatorów lotniczych. Z kolei pośrednie to zdecydowane wydłużenie czasu przelotów – zaznaczyła prof. dr hab. Elżbieta Marciszewska

Czy fracht może być alternatywą dla lotnictwa cywilnego?

To, że widzieliśmy zafoliowane pakunki na siedzeniach samolotów cywilnych to pochodna potrzeby chwili. Były one realizowane przez linie lotnicze pasażerskie celem utrzymania choć minimalnego przychodu. Branża lotnicza, w tym producenci samolotów, operatorzy liczyli, że ruch pasażerski wróci do okresu sprzed pandemii przy niższych kosztach, zwłaszcza paliw. Obecnie również ze względu na rozważane sankcje na Rosję wydaje się to mało prawdopodobne. Zatem przerzucanie ruchu na cargo nie stanowi rozwiązania – podsumował Adrian Furgalski, Prezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR,

Czy plany budowy CPK w obecnej sytuacji geopolitycznej są aktualne?

Prezes Horała wskazuje, że będzie to zima 2027 r. Jednak realnie oceniając obecnie ze względu na opóźniania mówimy o 2033 r. Brakuje nam aktualnej i rzetelnie przeprowadzonej analizy potrzeb i możliwości, widać to dobrze po zmieniających się komunikatach dotyczących przeznaczenia CPK. Weźmy pod uwagę aktualne trendy dotyczące regionalizacji inwestycji, CPK jednak ma na celu centralizację ruchu lotniczego z całego kraju, co wzajemnie się wyklucza – Adrian Furgalski, Prezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR

Obecnie nie dysponujemy modelem finansowania inwestycji i zarządzania kosztami, które ze względu na aktualną fazę cyklu gospodarczego powinny być urealnione. Brakuje weryfikacji tezy o uzupełnieniu przez CPK krajowego systemu transportowego

W ramach tradycyjnych pytań zadawanych wzajemnie przez uczestników. Adrian Furgalski spytał prof. dr hab. Elżbietę Marciszewską o rolę LOTu w realiach po pandemii?

Dzisiaj wiemy, że partnerstwa strategiczne są kluczowe dla branży lotniczej, jest ich coraz mniej. Korzystnym aspektem takich porozumień są spółki typu joint venture, jeśli ta spółka ma się dalej rozwijać a następnie pełnić rolę operatora CPK, powinien myśleć w tym kierunku – odpowiedziała prof. dr hab. Elżbieta Marciszewska

prof. dr hab. Elżbieta Marciszewska spytała o modele rozwoju transportu czy powinien być to model policentryczny czy monocentryczny? Czy przy realizacji koncepcji CPK jest możliwy rozwój regionalnych portów lotniczych w systemie transportowym?

Adrian Furgalski, zaznaczył, że 40% ruchu lotniczego w Polsce obsługuje Okęcie. Potrzeba ok. 1-1,5 mln pasażerów rocznie aby lotnisko pokrywało koszty funkcjonowania. Unia Europejska wstrzymała finansowanie budowy regionalnych portów lotniczych. Decentralizacja lotnisk powinna być utrzymana a LOT powinien patrzeć przychylnie na lotniska regionalne, które obecnie stanowią oś krajowego transportu.

Spotkanie odbyło się w czwartek, 21 kwietna 2022 roku o godz. 14.00, na kanale SGH w serwisie YouTube. Zapraszamy do śledzenia kolejnych transmisji oraz zadawania pytań ekspertom online.

Czwartkowe Forum SGH, wspólny projekt Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie i Forum Ekonomicznego, to cykl debat online na temat najważniejszych problemów gospodarczych, biznesowych i społecznych w kraju i na świecie. Jego celem jest zainicjowanie wymiany opinii na najbardziej istotne kwestie ekonomiczne pomiędzy przedstawicielami świata nauki i praktyki gospodarczej, omówienie aktualnych trendów i zjawisk gospodarczych, najistotniejszych wyzwań biznesowych oraz ich konsekwencji i skutków z perspektywy regionu, kraju, poszczególnych branż, przedsiębiorstw, jak również gospodarstw domowych.  Osoby i instytucje zainteresowane udziałem w projekcie zapraszamy do kontaktu z Centrum Przedsiębiorczości i Transferu Technologii SGH, e-mail: cpitt@sgh.waw.pl.