Rumunia - rządowa pomoc dla MŚP w czasach pandemii 

Marek Marszałek

Podobnie jak pozostałe państwa regionu, Rumunia została mocno poturbowana zarówno gospodarczo, jak i społecznie przez trwający wciąż kryzys pandemiczny. Rumuńska gospodarka, która w ostatnich latach przodowała w rozwoju na tle reszty europejskich państw, gwałtownie wyhamowała i w pierwszym kwartale br. skurczyła się o 4,7%, zaś w drugim o 10,5%. Kryzys związany z pandemią nie mógł nie odbić się również na kondycji sektora MŚ w Rumunii, którego pozycja również w 2019 roku, mimo wzrostu gospodarczego, była stosunkowo mało stabilna. 

Rozwój pandemii w Rumunii przebiegał podobnie, jak w innych krajach regionie, choć wiosenna fala przebiegała nieco bardziej dramatycznie niż w Polsce. 

W odpowiedzi na zagrożenie koronawirusem rumuński rząd Ludovica Orbana wprowadził już z końcem lutego pierwsze środki prewencyjne, stopniowo zamykając szkoły, zakazując publicznych zgromadzeń i zamykając granice. 16 marca prezydent Iohannis wydał dekret o wprowadzeniu stanu wyjątkowego w kraju, a do pomocy przy działaniach antycovidowych zmobilizowane zostało wojsko. W maju udało się stopniowo opanować sytuację, a stan wyjątkowy przyjął formę łagodniejszego nieco, stanu alarmowego. Rozpoczęto jednocześnie proces stopniowego odmrażania gospodarki i rozluźniania reżimu sanitarnego. Jesienna, druga fala epidemii, nie zatrzymała jak do tej pory całego kraju, a pełne zamkniecie i ściślejszy reżim sanitarny został wprowadzony jedynie lokalnie, w miejscach największych ognisk zarazy. 

Sektor MŚP w Rumunii 

Według oficjalnych źródeł rządowych sektor małych i średnich przedsiębiorstw obejmuje w Rumuni liczbę ponad 723 tysiące podmiotów, z czego ponad 666 tysięcy kwalifikowanych jest jako mikroprzedsiębiorstwa, 48 tysięcy jako przedsiębiorstwa małe, a 9 tysięcy jako średnie. Firmy te zatrudniają w sumie ponad 2,5 mln pracowników na ogólną liczbę niewiele ponad 8,5 mln zatrudnionych w Rumunii we wszystkich sektorach gospodarki, łącznie z publicznym. Jak można zauważyć, w przestrzeni gospodarczej sektora MŚP dominują liczebnie mikroprzedsiębiorstwa, a 82% z nich zatrudnia maksymalnie 3 pracowników. Mowa więc o bardzo niewielkich biznesach. 

Średnia żywotność firm z tego sektora to mniej więcej 10 lat, a poziom kapitalizacji wyraźnie dowodzi słabości sektora – blisko 40% podmiotów ma kapitał ujemny. Należałoby więc oczekiwać w takiej sytuacji, że w związku z pandemią upaść może wiele firm. Tak się jednak nie stało. Wbrew przewidywaniom, liczba przedsiębiorstw zamykających działalność w sierpniu 2020 spadła o 48%. Można by stąd wnioskować, że zastosowane przez rumuński rząd środki przyniosły pozytywne efekty.  

Pierwsze działania i reakcje ochronne 

Jedną z pierwszych reakcji rumuńskiego rządu na wiosenną falę pandemii było wprowadzenie udogodnień fiskalnych dla przedsiębiorców, polegających m.in.: na wprowadzeniu bonifikat dla zaliczek na podatek dochodowy/od przychodów dla mikroprzedsiębiorców, odroczeniu i rozłożenia na raty obciążeń na rzecz państwa, w tym odroczeniu z 31 marca na 30 czerwca 2020 terminu płatności podatku od nieruchomości, gruntowego, od środków transportu. Rumuński fiskus zaprzestał naliczania kar umownych za nieterminowe płatności, pod warunkiem jednak, że zostaną one uregulowane do 15 grudnia 2020. W sytuacji zamknięcia szkół i przedszkoli rodzice otrzymali prawo do otrzymywania świadczenia opiekuńczego na dziecko w wysokości 75% miesięcznego wynagrodzenia brutto (do maksymalnej wysokości 75% średniej krajowej). Wprowadzono również świadczenia tzw. technicznego bezrobocia – (odpowiednika polskiego „postojowego”), wypłacanego z Funduszu Świadczeń Społecznych w wysokości do 75% średnich miesięcznych zarobków brutto (max. około 5000 PLN) dla pracodawców, którzy ograniczyli bądź zawiesili działalność w okresie obowiązywania stanu wyjątkowego. 

Rząd PNL wprowadził również możliwość zawieszenia, na 9 miesięcy, spłaty rat kredytowych, odsetek i prowizji dla osób fizycznych i prawnych. Przed końcem czerwca 2020 działające w Rumunii banki zarejestrowały blisko 400 tysięcy wniosków tego typu, głównie od osób fizycznych. 

Małe i średnie przedsiębiorstwa uzyskały możliwość odroczenia płatności za wynajem pomieszczeń i media (prąd, gaz, wodę, telefon, internet) , a także otrzymały gwarancje rządowe dla kredytów oraz inne pomoc w formie dodatkowych grantów. 

Restauracje, kawiarnie i hotele zostały zwolnione na kilka miesięcy ze specjalnego podatku branżowego. Jeśli chodzi o branżę gastronomiczną i hotelarską, która okazała się jedną z najmocniej poturbowanych przez pandemię, w ostatnim czasie, 25 listopada, rumuński minister gospodarki Virgil Popescu ogłosił program pomocowy na rok 2021 o wartości około 500 mln euro. Zgodnie z nim, beneficjenci będą mogli otrzymać rekompensatę do 20% strat w obrotach w roku 2020 (w odniesieniu do 2019). Maksymalna kwota, o jaką mogą się ubiegać przedsiębiorcy to 800 tysięcy euro. 

Według informacji rządowych, do końca czerwca z pomocy w formie technicznego bezrobocia skorzystało blisko milion osób. W pierwszej fazie pandemii rząd Ludovica Orbana obiecał również pomoc dla firm, które przyjmą z powrotem do pracy pracowników na tzw.  technicznym bezrobociu. Wsparcie to miało sięgać 41,4% wysokości pensji pracownika. 

W rezultacie tych działań, pierwsza fala pandemii nie przyniosła znaczącego spadku liczby umów o pracę na poziomie kraju. 

Rumuńska tarcza 

Dopiero 31 lipca rząd wydał długo oczekiwane rozporządzenie w trybie pilnym (rum. OUG) nr 130 dotyczące przyznania pomocy w wysokości miliarda euro dla przedsiębiorstw dotkniętych pandemię. Środki mają pochodzić z Programu Operacyjnego Konkurencyjność 2014-2020 i zostały podzielone na trzy transze. 

W pierwszej kolejności uruchomiona została pomoc dla mikroprzedsiębiorstw, z której skorzystało do tej pory kilkadziesiąt tysięcy przedsiębiorstw. Ma ona formę grantów w wysokości 2 tyś euro. Całkowity budżet programu to 100 mln euro. 

Uruchomiony w ostatnich dniach instrument numer 2 otrzymał formę grantów dla dotkniętych przez pandemię firm z głównie z sektora gastronomicznego, hotelarskiego i usług. Beneficjenci mogą starać się o środki w wysokości 15% obrotów z 2019, nie więcej jednak niż 150 tyś euro. Budżet tego instrumentu to 350 mln euro. Szacuje się, że skorzysta z niego 90-100 tyś podmiotów. Do programu zakwalifikować mogą się podmioty, które m.in.: wykazały w poprzednich latach zysk oraz mają obroty powyżej 5 tyś. euro i zobowiążą się do utrzymania obecnego stanu zatrudnienia przez kolejne 6 miesięcy od daty złożenia wniosku. 

Trzecim, wyczekiwanym przez przedsiębiorców, instrumentem jest IMM Invest, który w odróżnieniu od dwóch poprzednich instrumentów dotyczy nie tyle bieżącego ratunku dla firm, a wsparcia w inwestycjach. Dzięki niemu finansowane mogą być firmy nie tylko z sektorów, które do tej pory najdotkliwiej ucierpiały, ale i pozostałych ważnych dla gospodarki, jak choćby przemysł i budownictwo. 

IMM Invest jest środkiem finansowania kredytów inwestycyjnych bądź kredytów na bieżącą działalność. Wartość gwarancji państwowych ma wynosić nawet 90% wartości kredytu. Nie ma tutaj żadnych ograniczeń co do typów inwestycji. Zainteresowane firmy powinny złożyć wymagany wniosek i – jeśli spełnione będą wymogi formalne – czekać na pozytywną decyzję w ramach dostępnych funduszy. Nie obowiązują kryteria jakościowe, a jedynie kolejność zgłoszeń i dostępność środków. Przedsiębiorcy mogą starać się o środki od 50 do 200 tyś euro. 

Jak podał Dumitru Nancu, Dyrektor Generalny Narodowego Funduszu Gwarancyjnego Kredytów dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (FNGCIMM), IMM Invest to najskuteczniejszy program finansowania z gwarancjami państwowymi. Do połowy listopada udało się przyznać rumuńskim MŚP ponad 20 tyś. kredytów rumuńskim o łącznej wartości około 13,5 mld zł. 

  

Źródła: 

https://romania.europalibera.org/a/scurt%C4%83-radiografie-a-masurilor-pentru-redresarea-economiei-luate-de-guvern-ce-urmeaza/30688731.html  

https://cursdeguvernare.ro/granturile-pentru-de-capital-de-lucru-intra-in-lucru-conditiile-si-procedura-de-inscriere-a-imm-urilor.html 

http://legislatie.just.ro/Public/DetaliiDocument/228699 

https://www2.deloitte.com/ro/ro/pages/tax/articles/impozitul-specific-horeca-dificultati-practice-si-dupa-un-an-de-la-aplicare.html 

https://cursdeguvernare.ro/microgranturi-numarul-cererilor-se-apropie-de-12-000-cand-ar-putea-fi-lansate-celelalte-doua-masuri-din-programul-de-un-miliard-de-euro-pentru-imm-uri.html