Strona główna Raport SGH i Forum Ekonomicznego 2020

Raport SGH i Forum Ekonomicznego 2020

Dla liderów biznesu
Umożliwia lepsze i efektywniejsze podejmowanie decyzji w czasach niepewności wywołanej COVID-19.

Dla decydentów z administracji państwowej
Umożliwia precyzyjne zdiagnozowanie charakteru zmian wywołanym pandemią.

Raport SGH i Forum Ekonomicznego 2020

O Raporcie

Najważniejszym dokumentem zaprezentowanym na Forum Ekonomicznym w Karpaczu będzie „Raport SGH i Forum Ekonomicznego 2020”. Tegoroczna, trzecia edycja publikacji prezentuje skalę przekształceń społeczno-ekonomicznych w Europie Środkowo-Wschodniej w ciągu ostatnich 30 lat. Autorzy odnieśli się również do wpływu pandemii COVID-19 na procesy analizowane w dokumencie. Raport to najpełniejsze opracowanie o stanie gospodarki i Polski w 2020 r. Materiał przygotowali eksperci wiodącej uczelni ekonomicznej w kraju – Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, zostanie ogłoszony na najważniejszej konferencji polityczno-gospodarczo-społecznej w Europie Środkowo-Wschodniej, jaką jest Forum Ekonomiczne.

O Raporcie

Zygmunt Berdychowski

Przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego

Obrady Forum Ekonomicznego otwieramy dyskusją o naszym Raporcie, jest to bowiem dokument kluczowy dla biznesu i administracji. Publikujemy go w krytycznym momencie, między pierwszą a zapowiadaną drugą falą wzrostu zachorowań. Mamy nadzieję, że opracowanie stanowi nie tylko wszechstronny opis zmian, jakie zaszły w naszej części Europy w ciągu minionych 30 lat, ale także pozwoli prześledzić, czy i w jakim stopniu przemiany te przygotowały nas na obecny kryzys.

Zygmunt Berdychowski

Dr hab. Piotr Wachowiak, prof. SGH

rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie

Naukowcy z SGH od początku pandemii badają jej skutki i przygotowują scenariusze wychodzenia z trudnej sytuacji. Interesują nas nie tylko zmiany łańcuchów dostaw, produkcji, fluktuacje konsumpcji, ale też wzrost obciążeń budżetowych, przepływy kapitałowe, dodatkowa presja na krajowe i międzynarodowe finanse. Analizujemy i opisujemy przyspieszoną cyfryzację, szybkie zmiany na rynku pracy oraz w edukacji, a także próbujemy zdefiniować tzw. nową normalność.

Dr hab. Piotr Wachowiak, prof. SGH

Co zawiera Raport

Dokument jest obszerny, zamyka się w ponad 550 stronach. Został podzielony na trzynaście części tematycznych:

Najważniejsze implikacje pandemii koronawirusa dla Polski i krajów Europy Środkowo-Wschodniej

Pandemia ukazuje ogromną skalę, szybkość, niezwykłą złożoność, niepewność i współzależność zjawisk zwykle odnoszonych do różnych poziomów analizy systemów społecznych. Nie ma precedensu w niedawnej historii gospodarczej i politycznej krajów Europy Środkowo-Wschodniej (EWŚ). W jej efekcie spora część branż i sektorów gospodarki zanotowała spadek przychodów od 50% do ponad 90%.

Autorzy: Mariusz Próchniak, Juliusz Gardawski, Maria Lissowska, Piotr Maszczyk, Ryszard Rapacki, Aleksander Sulejewicz, Rafał Towalski.

Dowiedz się więcej
Co zawiera Raport

Ścieżki rozwojowe krajów i regionów Europy Środkowo-Wschodniej

Przed transformacją w 1990 r. Polska należała do najsłabiej rozwiniętych gospodarczo krajów w grupie EŚW-11, w PKB na mieszkańca wyprzedzała tylko Rumunię. Ale w latach 1990–2019 stała się najszybciej rozwijającą gospodarką w grupie EŚW-11. Nasz PKB zwiększył się ponad 2,5-krotnie. Dlatego latach 1990–2019 Polsce udało się znacznie zmniejszyć dystans w poziomie rozwoju gospodarczego w stosunku do zdecydowanej większości dotychczasowych członków UE.

Autorzy: Mariusz Próchniak, Juliusz Gardawski, Maria Lissowska, Piotr Maszczyk, Ryszard Rapacki, Aleksander Sulejewicz, Rafał Towalski.

Ścieżki rozwojowe krajów i regionów Europy Środkowo-Wschodniej

Koniunktura gospodarcza w Europie Środkowo-Wschodniej w dobie epidemii COVID-19

COVID-19 znacznie pogłębi trwające od ponad dwóch lat osłabienie aktywności gospodarczej w UE. Odnotowane w UE w marcu i kwietniu 2020 r. spadki wartości produkcji i sprzedaży były najgłębsze w ciągu ostatnich 20 lat. W przypadku wskaźników odzwierciedlających zmiany nastrojów gospodarczych w Grupie Wyszehradzkiej, odnotowano największe w historii spadki wartości. W Polsce jedynie 9% przedsiębiorstw nie odczuło negatywnych skutków COVID-19, a co czwarte uznało je za dotkliwe.

Autorzy: Elżbieta Adamowicz, Sławomir Dudek, Grzegorz Konat, Katarzyna Majchrzak, Ewa Ratuszny, Konrad Walczyk.

Koniunktura gospodarcza w Europie Środkowo-Wschodniej w dobie epidemii COVID-19

Energetyka odnawialna – wyzwania dla krajów EWŚ

Światowa dynamika wzrostu generacji OZE wskazuje, że jest to najszybciej rozwijające się w ciągu ostatniej dekady źródło pozyskiwania energii. W krajach naszego regionu istnieje duży potencjał do rozwoju energetyki odnawialnej. Niestety nie jest on objęty systemową transformacją energetyczną. Kraje regionu prowadzą raczej bierną politykę w zakresie tzw. energetyki obywatelskiej. Co więcej, szok popytowo-podażowy na rynku energii wywołany epidemią COVID-19 pokazał, że tradycyjne źródła energii są nadal bardziej konkurencyjne. Jak zatem pobudzić rozwój OZE w EŚW?

Autorzy: Krzysztof Księżopolski, Dariusz Kotlewski, Grzegorz Maśloch

Energetyka odnawialna – wyzwania dla krajów EWŚ

Poziom innowacyjności gospodarek krajów EWŚ

Polska jest zdecydowanym liderem w regionie pod względem liczby instrumentów polityki innowacyjnej. Pandemia sprzyja rozwojowi technologii informacyjno-komunikacyjnych, w najbliższej przyszłości może być kołem zamachowym gospodarki. Covid-19 wymusił konieczność poszukiwania rozwiązań innowacyjnych, głównie dotyczących telepracy, teleedukacji i telemedycyny oraz badań nad lekami innowacyjnymi.

Autorzy: Arkadiusz Michał Kowalski, Małgorzata Stefania Lewandowska, Krystyna Poznańska, Małgorzata Rószkiewicz, Małgorzata Godlewska, Marta Mackiewicz.

Poziom innowacyjności gospodarek krajów EWŚ

Rozwój rynków kapitałowych w regionie EWŚ

Rynek kapitałowy w Polsce jest najbardziej rozwinięty spośród wszystkich gospodarek EŚW, a nasz kraj jest jedynym państwem regionu zaliczanym do rynków rozwiniętych. Czechy, Węgry i Rumunia wciąż mają status rynków wschodzących, a Bułgaria, Chorwacja, Słowacja i Słowenia należą do niższej grupy – nowych rynków wschodzących. Hamulcem w rozwoju jest pandemia. Na GPW w Warszawie pierwsza faza spadkowa w związku z COVID-19 miała miejsce już w końcu lutego 2020 r.

Autorzy: Marek Dietl, Mateusz Mokrogulski.

Rozwój rynków kapitałowych w regionie EWŚ

Procesy migracyjne w krajach EWŚ – transformacja od państw emigracji netto do imigracji netto

Charakterystyczny dla krajów EŚW jest stosunkowo niski odsetek imigrantów w ich społeczeństwach. Udział osób z obcym obywatelstwem był największy w Czechach (4,1%), ale na Węgrzech wynosił 1,4%, a w Polsce 0,3%. Procesy migracyjne mają wpływ na rynki inwestycyjne. Z Polski w 2019 r. po raz pierwszy odpłynęło więcej pieniędzy przekazanych przez imigrantów (7,1 mln USD – czyli ok. 1,3% PKB), niż napłynęło od emigrantów (6,5 mld USD – czyli ok. 1,2% PKB).

Autorzy: Paweł Strzelecki, Marta Pachocka.

Procesy migracyjne w krajach EWŚ – transformacja od państw emigracji netto do imigracji netto

Lokalne odpowiedzi na problem smogu w krajach EWŚ

Co roku, w efekcie smogu w Europie, na opiekę zdrowotną państwa wydają 4 mld EUR, a z powodu absencji pracowników pracy tracą 16 mld EUR. Do 2060 r. koszty te osiągną 1% globalnego PKB. Sytuacja w Polsce jest szczególnie trudna. Prawie połowa z pierwszej setki – przebadanych przez WHO – miast najbardziej zanieczyszczonych PM10 znajduje się w naszym kraju.

Autorzy: Ewelina Szczech-Pietkiewicz, Magdalena Kachniewska, Dominika Brodowicz, Anna Para.

Lokalne odpowiedzi na problem smogu w krajach EWŚ

Srebrna gospodarka szansą rozwoju krajów EWŚ

Do 2050 r. odsetek osób w wieku 65+ w regionie wzrośnie blisko trzykrotnie. Pod względem dochodów seniorów najlepsza sytuacja jest w Słowenii. Na drugim biegunie są Bułgaria i Rumunia. We wszystkich krajach regionu sytuacja dochodowa kobiet jest gorsza niż mężczyzn. Do tego we wszystkich krajach regionu (poza Czechami) ponad połowa osób starszych ma problemy z finansowym wiązaniem końca z końcem. Zaś w Polsce 23,1% osób starszych często odczuwa ograniczenia z powodu niedoboru pieniędzy.

Autorzy: Anita Abramowska-Kmon, Radosław Antczak, Paweł Kubicki, Jolanta Perek-Białas, Zofia Szweda-Lewandowska.

Srebrna gospodarka szansą rozwoju krajów EWŚ

Systemy emerytalne wyzwaniem dla nowych krajów członkowskich UE z Europy Środkowej i Południowej (CSE)

Pandemia będzie stanowić kolejne wyzwanie dla systemów emerytalnych. Jest to efekt prognozowanego spadku zatrudnienia oraz pogarszającej się sytuacji finansów publicznych. Autorzy opracowania uważają, że należy dążyć do podniesienia górnej granicy wieku ekonomicznego, która w krajach CSE jest nawet o 10 lat niższa niż w Szwecji. Gdyby w najbliższych latach dzietność znacząco wzrosła to efekty dotyczące finansowania systemu emerytalnego byłyby odczuwalne dla za 3 – 4 dziesięciolecia.

Autorzy: Agnieszka Chłoń-Domińczak, Ewa Cichowicz, Marek Góra, Joanna Rutecka-Góra.

Systemy emerytalne wyzwaniem dla nowych krajów członkowskich UE z Europy Środkowej i Południowej (CSE)

Tendencje w polityce podatkowej w krajach EWŚ: opodatkowanie dochodów przedsiębiorstw

Funkcjonujące w EŚW systemy podatkowe dalekie są od modeli teoretycznie efektywnych. W ostatnich 30 latach kluczowymi czynnikami odciskającymi wyraźne piętno na systemach podatkowych państw regionu były m.in.: różne ścieżki ich transformacji, gruntowne reformowanie systemu finansów publicznych, członkostwo w UE, konieczność harmonizacji podatków, kryzys finansowy oraz silna presja fiskalnych i krótkookresowych potrzeb budżetu państwa.

Autorzy: Michał Bernardelli, Paweł Felis, Marcin Jamroży, Jacek Lipiec, Elżbieta Malinowska-Misiąg, Joanna Szlęzak-Matusewicz, Grzegorz Otczyk.

Tendencje w polityce podatkowej w krajach EWŚ: opodatkowanie dochodów przedsiębiorstw

Tendencje w polityce podatkowej w krajach EWŚ: obowiązki podatkowe przedsiębiorców

Polityka ta w ostatnich trzech dekadach zorientowana głównie na maksymalizację efektu fiskalnego, pomijając problem kosztów generowanych po stronie przedsiębiorców. Prowadzenie działalności gospodarczej utrudniała opieszałość administracji i sądownictwa. Analiza wyroków WSA wskazuje, że pomiędzy zaistnieniem zdarzenia gospodarczego, wpływającego na wartość zobowiązania podatku VAT, a wydaniem ostatecznej decyzji zaskarżanej przed sądem upływa zwykle okres ok. 5 lat.

Autorzy: Dominik J. Gajewski, Aleksander Werner, Piotr Karwat, Adam Olczyk, Jarosław Wierzbicki.

Tendencje w polityce podatkowej w krajach EWŚ: obowiązki podatkowe przedsiębiorców

Systemy wsparcia start-upów w EWŚ

Start-upy to innowacyjne przedsiębiorstwa poszukujące efektywnego modelu biznesowego, ukierunkowane na szybki wzrost, globalną dostępność oraz wykorzystywanie nowoczesnych technologii. W regionie to Estonia, Polska, Litwa, Czechy i Słowenia są liderami wspierania start-upów. Natomiast Albania, Bułgaria, Chorwacja najsłabiej wspierają start-upy. Negatywny wpływ na start-upy ma pandemia, utrudniająca finansowanie z funduszy venture capital.

Autorzy: Rafał Kasprzak, Marcin Wojtysiak-Kotlarski, Albert Tomaszewski, Mariusz Strojny, Małgorzata Godlewska, Anna Masłoń-Oracz, Elena Pawęta, Maria Pietrzak, Tomasz Pilewicz, Olga Pankiv, Bartosz Majewski, Mirosław Łukasiewicz, Hanna Rachoń, Kamil Flig.

Systemy wsparcia start-upów w EWŚ