Słownik terminów

Dochody ogółem. Realizacja zadań przez samorządy wymaga zapewnienia im odpowiednich środków finansowych. W tym celu stworzono system zasilania finansowego, którego głównymi elementami są dochody oraz przychody o charakterze zwrotnym. Kluczową rolę w tym systemie odgrywają dochody mające charakter bezzwrotny. Dochodami samorządów są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa.

 

Dochody bieżące. To dochody własne (np. dochody z podatków, dochody z majątku, udział w dochodach budżetu państwa z wpływów z podatków bezpośrednich, opłaty), subwencja ogólna, dotacje celowe, dochody pochodzące ze źródeł zagranicznych (niepodlegające zwrotowi), środki z Unii Europejskiej i inne. Do tej kategorii nie zalicza się dochodów majątkowych.

 

Dochody własne. Podstawowe źródło dochodów jednostek samorządu terytorialnego. M.in. udziały we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych oraz z podatku dochodowego od osób prawnych. Katalog dochodów własnych jest uzależniony od rodzaju jednostki samorządu terytorialnego (im większy zakres zadań, tym więcej rodzajów dochodów własnych). Nie zalicza się do nich subwencji ogólnej i dotacji celowych.

Dochody własne służą do finansowania zadań własnych, o ich poziomie decydują samorządy, ustalając np. wysokość podatków lokalnych.

 

Nadwyżka operacyjna (wynik operacyjny). To różnica pomiędzy dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi.

 

Środki europejskie. Pochodzą z budżetu Unii Europejskiej. Są to w przeważającej części fundusze o charakterze bezzwrotnym, przekazywane jako dotacje. Do nich zalicza się m.in. środki z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rybackiego oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego; środki na realizację programów przedakcesyjnych; na realizację wspólnej polityki rolnej; na rzecz zatrudnienia ludzi młodych.

 

Wydatki ogółem. Przeznaczane są na realizację m.in. zadań własnych jednostek, zadań z zakresu administracji rządowej i innych, zleconych ustawami jednostkom samorządu terytorialnego. Wynikają również z umów lub porozumień z innymi jednostkami samorządu terytorialnego.

Kategoria „wydatki ogółem” to istotny wskaźnik do prowadzenia analiz finansowych, badania struktury wydatków oraz ocen sprawności i efektywności działania gmin.

 

Wydatki bieżące. Należą do nich m.in. wynagrodzenia i składki od nich naliczane, wydatki związane z realizacją statutowych zadań jednostek budżetowych, dotacje na zadania bieżące, świadczenia na rzecz osób fizycznych, obsługę długu. To wydatki budżetowe, które nie są wydatkami majątkowymi.

 

Wydatki na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń. Obejmują wynagrodzenia i inne świadczenia z tytułu pracy (m.in. premie i nagrody, dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych, wynagrodzenia za urlopy wypoczynkowe, dla poratowania zdrowia, za czas niezdolności do pracy wskutek choroby, za czas przestoju niezawinionego przez pracownika, nagrody jubileuszowe, odprawy, ekwiwalenty pieniężne, należności z tytułu skróceniem okresu wypowiedzenia).

 

Wydatki majątkowe (inwestycyjne). Wydatki budżetowe, które nie są wydatki bieżącymi. Przeznacza się je na: inwestycje i zakupy inwestycyjne, programy finansowane z udziałem środków unijnych, zakup akcji, wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego.

Wydatki majątkowe (inwestycyjne, kapitałowe) prowadzą do powiększenia majątku jednostki. Następuje to poprzez budowę obiektów majątku trwałego, bądź poprzez nabywanie aktywów finansowych (udziałów w spółkach, akcji, itp.).

 

Zobowiązania. Wynikają z konieczności spłaty tytułów dłużnych. To m.in. spłaty wyemitowanych papierów wartościowych, zaciągniętych kredytów i pożyczek, umów leasingu, przyjętych depozytów (np. kaucji mieszkaniowych) oraz wymagalnych zobowiązań, których termin płatności minął, a które nie zostały ani przedawnione, ani umorzone. (np. faktur nie zapłaconych w terminie). Zobowiązanie staje się wymagalne następnego dnia po upływie terminu płatności wskazanego w dokumencie zapłaty lub zapisanego w umowie.

 

Czytaj więcej

Przejdź do rozdziału rankingu