KRĘTA DROGA UKRAINY DO UNII EUROPEJSKIEJ. PODSUMOWANIE XI FORUM EUROPA-UKRAINA

Układ o bezwizowym przemieszczaniu się po krajach Unii Europejskiej i umowa stowarzyszeniowa ze Wspólnotą to podstawy dialogu pomiędzy Brukselą a Kijowem. Marzeniem Ukrainy, która przez wiele lat była naciskana zarówno przez Rosję jak i Stany Zjednoczone jest Unia Europejska. Tego marzenia nie uda się spełnić jeżeli Ukraińcy nie przyspieszą na drodze reform. Pracy do wykonania jest ogrom, a sytuację bardzo komplikuje wojna na wschodzie kraju, która odcięła Ukrainę od najważniejszych regionów – gospodarczego Donbasu i turystycznego Krymu.

Jaka droga czeka Ukrainę w najbliższych latach? Co już udało się zrobić, a co koniecznie trzeba jeszcze zmienić, żeby wejście w unijne struktury stało się faktem? To pytania, na które odpowiedzi próbowali znaleźć goście XI Forum Europa-Ukraina, które odbyło się w G2A Arenie w Rzeszowie-Jasionce.

W czasie dwóch dni obrad odbyły się 2 sesje plenarne, 45 paneli dyskusyjnych, przed którymi goście obejrzeli prezentacje tematyczne i prezentacje regionów Ukrainy. Wydarzeniami towarzyszącymi był dwie StartUp Session, prezentacja wystawy „Więźniowie Kremla. Nieznane ofiary niezadeklarowanej wojny”, a także prezentacja raportu pt.„Ukraina 2017-2018 – nowe realia, stare problemy” opracowanego przy współpracy z Centrum Studiów Ekonomicznych i Politycznych im. Razumkowa z Kijowa. Ogółem w obradach wzięło udział 1183 przedstawicieli polityki, biznesu i mediów. 301 z nich to paneliści, którzy zastanawiali się między innymi nad tym jak Ukraińcy budują europejską gospodarkę, czy imigracja z Ukrainy zmieniła polski i europejski rynek pracy, jak wielką szansą dla rozwoju jest Nowy Jedwabny Szlak, którego jednym z centralnych odcinków na drodze z Chin do Europy jest Ukraina.

Wśród najważniejszych gości obecni byli: Marszałek Sejmu RP Marek Kuchciński, ministrowie:  przedsiębiorczości i technologii Jadwiga Emilewicz, infrastruktury Andrzej Adamczyk oraz szef resortu inwestycji i rozwoju Jerzy Kwieciński, a także marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl. Gości zagranicznych reprezentowali: Jean-Pierre Froehly – Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), Altai Efendiev – Sekretarz Generalny GUAM, Gordana Čomić – Wiceprzewodnicząca Zgromadzenia Narodowego Serbii czy Vasyl Bodnar – Wiceminister Spraw Zagranicznych Ukrainy.

Goście forum podkreślili, że najważniejsze z czym musi uporać się Ukraina to sytuacja wewnętrzna w kraju. To nie tylko kwestia otwartego konfliktu zbrojnego z Federacją Rosyjską, ale także ograniczenie do minimum korupcji czy zmianę systemu gospodarczego, w którym wielką rolę odgrywają oligarchowie. Ważnym elementem jest wstąpienie Ukrainy do NATO, ale sprzeciwiają się temu Niemcy, Francja i Włochy, a Polska i Węgry zgłosiły swoje zastrzeżenia ze względu na ukraińską politykę historyczną i oświatową.

Swoją część Forum zajęły rozmowy na temat wspólnej trudnej historii Polski i Ukrainy, która ostatnio wybrzmiewa bardzo mocno, nawet na forum międzynarodowym. W zgodnej opinii ekspertów bez wyjaśnienia wszystkich spraw od początku do końca i znalezienia konsensusu trudno będzie porozumieć się w tej sprawie. Wojenne doświadczenia, działalność UPA czy przesiedlenia są jak rana, którą bardzo łatwo zaognić. Historię trzeba pielęgnować, ale należy iść do przodu, bo nawet na burzliwych wydarzeniach można budować coś nowego, z korzyścią dla wszystkich – to główne przesłanie tej części rozmów.

Taką szansę daje choćby nagroda „Karpacka Europa Wspólnych Wartości”. Otrzymały ją dwie osobistości polskiego i ukraińskiego kina. Po polskiej stronie granicy statuetka trafiła do Jerzego Hoffmana – wybitnego reżysera, który w swoim dorobku ma tak ważne dla polskiej kinematografii filmy jak: „Pan Wołodyjowski”, „Potop”, „Ogniem i mieczem”, „Znachor” czy „1920 Bitwa Warszawska”. W 2008 roku nakręcił dokumentalny film – „Ukraina. Narodziny narodu”, który został bardzo ciepło przyjęty w kraju naszych wschodnich sąsiadów. Druga statuetka powędrowała do  Olega Sentsowa, który jest twórcą młodego pokolenia ukraińskiej kinematografii. W 2014 roku został aresztowany, a rok później skazany przez sąd rosyjski na 20 lat łagru za rzekomą działalność przeciwko państwu rosyjskiemu. Przebywa tam do dziś. Partnerem gali nagród i nagrody „Karpacka Europa Wspólnych Wartości” była firma TAURON Polska Energia. Współorganizatorem gali był Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego.

Forum towarzyszyły II Targi Wschodnie. To doskonała platforma zbliżeniowa dla polskich i ukraińskich firm, które chciałyby ze sobą współpracować. Na Targach pojawiło się 91 firm, w tym 9 startupów. Znacznie więcej było tych polskich, bo jak podkreślali przedstawiciele ukraińskiego biznesu – ich największym problemem jest nieznajomość polskiego i unijnego prawa, która kończy się obawami czy uda się funkcjonować na tych rynkach. Pojawiały się jednak firmy z Ukrainy, które już w tym roku otwierają swoje przedstawicielstwa nad Wisłą. Swoja pomoc zapowiedziało ministerstwo przedsiębiorczości i technologii, które chce do Polski ściągnąć ponad 60 nowych firm technologicznych – w tym także te z Ukrainy.

Polska stawia na innowacje. Nic więc dziwnego, że podsumowaniem dwudniowych obrad była gala start-upów. Nagroda publiczności dla najlepszego startup’u prezentującego się podczas Startup Session powędrowała do ASPAE. Firma produkuje małogabarytowe turbiny wiatrowe, które w odróżnieniu od standardowych rozwiązań nie produkują energii elektrycznej a sprężone powietrze. Wynalazek ma pozwolić na to, aby w przyszłości każdy człowiek mógł na swoim dachu gromadzić energię z wiatru w „akumulatorze”, a następnie w momencie zapotrzebowania wykorzystać ją do swoich potrzeb zamiast konwencjonalnych źródeł energii. Nagrodę laureatowi wręczył minister Inwestycji i Rozwoju, Jerzy Kwieciński. „Chcemy, żeby Polska była krajem startup’ów” – mówił minister. Laureatem nagrody Komisji Eksperckiej dla najlepszego startup’u zostało WiseGlass. Firma proponuje reklamodawcom lustra z wbudowanym inteligentnym systemem, który dzięki czujnikom rozpoznaje płeć i wskazuje reklamę, którą powinna zobaczyć osoba przeglądająca się w nim. Uroczystego wręczenia nagrody dokonał marszałek województwa podkarpackiego, Władysław Ortyl.

Forum odwiedziło także wielu dziennikarzy z najważniejszych mediów lokalnych i ogólnopolskich. Gości przepytywali między innymi reporterzy TVP3 Rzeszów, którzy z G2A Areny przeprowadzali także wejścia „na żywo”, Polskiego Radia czy Rzeczpospolitej.

Wielu gości XI Forum Europa-Ukraina już teraz pytało jakie tematy zostaną przygotowane na Forum w przyszłym roku. To będzie także szansa weryfikacji zapewnień, które padły w Rzeszowie podczas tegorocznego spotkania.