Forum Demokratycznej Białorusi

Forum Ekonomiczne w Karpaczu było największym spotkaniem białoruskich środowisk demokratycznych po fali represji wprowadzonych przez Aleksandra Łukaszenkę. Zaś Forum Białoruskie i towarzyszące mu wydarzenia kulturalne: prezentacja filmu „Odwaga” oraz wystawa dokumentująca walkę Białorusinów o demokrację były jednym z istotniejszych politycznie elementów spotkania w Karpaczu.

Gościem Forum (już po raz drugi) była Swietłana Cichanowska liderka Demokratycznej Białorusi i zwycięska kandydatka w wyborach prezydenckich w roku 2020. Obok niej w Karpaczu gościliśmy Tatianę Chomicz – siostrę Marii Kolesnikowej skazanej tuz przed rozpoczęciem naszego Forum na 11 lat więzienia w skandalicznym pseudoprocesie sądowym.

Wśród uczestników Forum byli również historyczni liderzy sił demokratycznych Aleksander Milinkiewicz, rektor Wolnego Uniwersytetu Białoruskiego oraz Aleksander Dabrawolski. Byli w Karpaczu: Paweł Łatuszka i Uadzimir Astapienka, niegdyś wysocy urzędnicy białoruscy którzy w ubiegłym roku wypowiedzieli posłuszeństwo reżimowi przechodząc na stronę demokratów. W sumie, blisko 30 osób, czołowych postaci Demokratycznej Białorusi, miało okazję uczestniczyć w debatach panelowych i spotykać się we własnym gronie.

W debacie o „Białoruskim państwie alternatywnym” uczestniczyła Swietłana Cichanowska, Paweł Łatuszka i Aleksander Milinkiewicz. A moderował ją, od lat zaangażowany w sprawy białoruskie poseł do polskiego Sejmu, Robert Tyszkiewicz. Wniosek z rozmowy był oczywisty. Środowiska demokratyczne idąc w jakimś sensie śladem dawnej „Solidarności” powinny wykorzystać najbliższe miesiące na tworzenie kadr zdolnych w przyszłości przejąć władzę, przygotowywać specjalistów i dyplomatów, którzy zastąpią skompromitowanych represjami przedstawicieli obecnego reżimu.
Elementem takiego przygotowania kadr były bez wątpienia trzy debaty ekonomiczne, które skupiły grupę specjalistów z młodego pokolenia białoruskich demokratów. Bardzo charakterystyczne, że młodzi białoruscy eksperci, którzy zjechali się do Karpacza z Hiszpanii, Litwy, Wielkiej Brytanii czy Ukrainy prowadzili swoją debatę po angielsku. Rozmawiali o sensowności i skali sankcji wobec reżimu, o aktualnej sytuacji gospodarczej i o przyszłej współpracy wolnej Białorusi z Unią Europejską, w tym o programie wsparcia przygotowanym w Brukseli dla Białorusi. Programie gotowym do wdrożenia natychmiast po zmianie władzy.

Tu jedna uwaga metodologiczna. W Europie i w Polsce mówimy często o „opozycji białoruskiej”. Używam tutaj innego sformułowania – „Demokratyczna Białoruś”. Bo jak słusznie zwróciła uwagę Swietłana Cichanowska, demokraci nie są opozycją – są większością. I o tym, że ponad 2/3 społeczeństwa Białorusi nie chce dalszej władzy Łukaszenki przypominali dyskutanci w panelu poświęconym przyszłości białoruskiej polityki, kończącym debaty Forum Białoruskiego.

Białoruscy uczestnicy brali aktywny udział także w innych wydarzeniach Forum. Debatowali wraz z przedstawicielami Łotwy, Armenii czy Litwy o „Cieniu Rosji” rozciągniętym nad całą przestrzenią postsowiecką. Swietłana Cichanowska wniosła jeden z najważniejszych głosów w debatę panelową o przyszłości Europy po załamaniu pandemicznym.
Głos demokratycznej Białorusi był także słyszalny w debatach o bezpieczeństwie regionu i o przyszłości połączeń tranzytowych w naszej części Europy.
Warto zauważyć, że na Forum byli tez obecni i czynnie uczestniczyli w debatach, ambasadorowie wyrzuceni w Mińska przez Łukaszenkę: przedstawicielka USA – Julie Fischer, Artur Michalski z Polski i Dirk Schuebel przedstawiciel Unii Europejskiej.

Takie spotkanie zaowocowało też długimi rozmowami w gronie własnym białoruskiego środowiska demokratycznego. Na co dzień przebywający w Warszawie, Wilnie, Kijowie i wielu innych miejscach liderzy mieli okazję do tego by spotkać się z dala od innych osób i porozmawiać o planach na przyszłość. W końcu Forum Ekonomiczne od trzydziestu lat jest przede wszystkim miejscem spotkań i dialogu. W ubiegłym roku nagrodziliśmy liderkę Białoruskiej Demokracji, w tym roku, przy wsparciu European Endowment for Democracy, chcieliśmy stworzyć forum do spotkań i debaty dla ludzi myślących o przyszłości swojego kraju.

Jerzy Marek Nowakowski