Drugi kwartał pod znakiem wzrostów, czy najgorsze mamy już za sobą?

dr Szymon Sikorski – Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie

Niniejsza analiza będąca kontynuacją materiału pt. „Polska gospodarka w roku pandemii”[1], który ukazał się na łamach „Newslettera Forum Ekonomicznego” 21 stycznia 2021 r., pozwala na stwierdzenie, że drugi kwartał 2021 r. przyniósł dalszą poprawę nastrojów. Dowodem na to mogą być dynamiczne wzrosty głównych indeksów giełdowych, które pod koniec czerwca i w pierwszej dekadzie lipca notowały bardzo dobre wyniki. Dzień 9 lipca 2021 r. (zamykający kwerendę materiałów do niniejszej analizy) na wielu parkietach zamknął się jednymi z najwyższych poziomów, licząc od 9 kwietnia 2020 r. – czyli dnia zakończenia poprzedniej kwerendy. W lipcu, w niektórych przypadkach zanotowano rekordy notowań. Poniższe zestawienie stanowi kanwę do dalszych analiz, a podane w nim informacje pozwalają na dość precyzyjne umiejscowienie polskiej gospodarki wśród innych krajów Europy i świata.

 

Tabela 1. Notowania głównych indeksów giełdowych. Stan na dzień 9 lipca 2021 r., z odniesieniem do 9 kwietnia 2021 r.

Legenda:

Kolor zielony oznacza wzrost wartości w pkt.

Kolor czerwony oznacza spadek wartości w pkt.

Indeks Notowanie
z dnia 9 IV 2021 r., w pkt
Notowanie
z 9VII 2021 r., w pkt
Najwyższe notowanie od IV 2020 r. w pkt Różnica
w pkt
Uwagi
Dow Jones Industrial 33.800,6 34.870,16  

 

+ 1069,56 rekord notowań
S&P500 4128,8 4369,55 + 240,75 rekord notowań

 

NASDAQ Composite 13.900,18 14.701,92  

7 lipca 2021 r.

14.737,81

+ 801,74

 

– 35,89

stały trend zwyżkowy, poprawiający poprzednie rekordy
NIKKEI 30.059,23

 

27.940,42  

9 kwietnia 2021 r.

30.059,23

– 2118,81

 

– 2118,81

po okresie wzrostów
z pierwszego kwartału przyszła korekta sięgająca nawet niżej niż poziom z 9 IV 2021 r.
DAX 15.234,16 15.687,93  

 

14 kwietnia 2021 r.

15.791,5

+543,77

 

 

– 103,57

stały trend zwyżkowy, poprawiający poprzednie rekordy
CAC 6169,41

 

6529,42  

 

18 czerwca 2021 r.

6684,25

+ 360,01

 

 

– 154,83

zwyżkujący trend, pomimo korekty od 18 VI 2021
WIG 59.389,97 67.128,8  

 

28 czerwca 2021 r.

68.148,54

+ 7738,83

 

 

– 1019,74

stały trend zwyżkowy, poprawiający poprzednie rekordy

 

Dzień 9 lipca 2021 r. za oceanem zapisał się pod znakiem najwyższych historycznie notowań. Dow Jones Industrial wysokością 34.870,16[2] poprawiając o 1069,56 poprzedni rekord z 9 kwietnia 2021 r. (33.800,6 pkt) ustalił nowy historyczny rekord. Również S&P500 ustalił nowy rekord 4369,55[3], poprawiając o 240,75 pkt rekord z 9 kwietnia 2021 r. (4128,8).Także NASDAQ Composite[4] zyskiwał i zakończył ten dzień na poziomie14.701,92 pkt. i był to prawie historyczny rekord, gdyż ten realny notowany 7 lipca 2021 r. był wyższy jedynie o 35,89 pkt. co przy poziomie pięciocyfrowym można uznać za wartość pomijalną.

Poszukując przyczyn tak dobrych notowań w przypadku USA można pokusić się o tezę, że są one efektem wyborów, gdyż po bardzo burzliwym okresie kampanii wyborczej i protestów ulicznych, których symbolem stały się demonstracje BLM (ang. Black Lives Matter) drugi kwartał przyniósł uspokojenie nastrojów, a działania szczepionkowe przyczyniły się do wyhamowania zachorowań na COVID-19. Dość niespodziewaną wartość odnotował NIKKEI, który 9 lipca osiągnął poziom 27.940,42[5], co oznaczało spadek o 2118,81 w porównaniu do 9 kwietnia, gdy dzień zakończył na poziomie 30.059,23. Przyczynę tego spadku warto będzie poddać osobnej analizie.

Z polskiej perspektywy za szczególnie ważne można uznać notowania na europejskich giełdach, gdyż Niemcy[6] i Francja nadal są naszymi największymi partnerami handlowymi. Tę opinię potwierdzają także najnowsze dane GUS z dnia 16 czerwca 2021 r. odnoszące się do wielkości eksportu za okres styczeń-kwiecień br. Do Niemiec wysłaliśmy towary za 33,1 mld USD (1 lokata, wzrost udziału z 28,1% do 28,8%), do Francji wysłaliśmy towary za 6,5 mld USD (2 lokata, wzrost udziału z 5,6% do 6,0%)[7]. Niemiecki DAX 9 lipca zanotował 15.687,93 pkt[8], co oznaczało wzrost o 543,77 pkt w porównaniu do 9 kwietnia (15.234,16 pkt). Dla porządku należy jednak odnotować, że najwyższe notowania Berlin zapisał 14 kwietnia br. (15.791,5) przy czym podobnie jak w przypadku NASDAQ i pięciocyfrowym poziomie można różnicę uznać za pomijalną (-103,57). Z kolei francuski CAC zakończył 9 lipca na poziomie 27.940,42 pkt[9], i pomimo korekty trwającej od 18 czerwca br. (6684,25) indeks ten systematycznie zyskuje. Na tym tle cieszyć może wynik WIG, który w dniu 9 lipca utrzymywał się na poziomie najwyższych notowań (67.128,8)[10], ustanawiając 28 czerwca nowy rekord 28 czerwca, o czym w obszernej analizie informował portal „Wprost Biznes”[11]. Od 9 kwietnia 2021 r. Warszawa zyskała 7738,83 pkt., przy czym od wspomnianego już 28 czerwca 2021 r. (68.148,54) trwa korekta. Patrząc na wyniki europejskich giełd można pokusić się o tezę, że względne opanowanie pandemii, liberalizacja obostrzeń oraz nieco opóźniona przez deszcze i chłód wiosna przyniosły poprawę nastrojów we wszystkich gałęziach gospodarki. Ruszyły inwestycje, a konsumenci udali się na zakupy. Na podstawie tego krótkiego przeglądu można przyjąć, że rynki pokonały już pandemię, zarówno choroby jak i strachu.

W poprzedniej analizie „Czy światowa gospodarka nadrobi stracony czas? Nowe ratingi z początku 2021 roku korzystane dla Polski”[12] przywołane zostały prognozy przygotowane przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy w ramach International Monetary Fund World Economic Outlook[13], Standard&Poor`s[14], Moody`s oraz Fitch[15], w których zgodnie wskazywano, że polska gospodarka ma solidne fundamenty i dzięki silnemu eksportowi i spadającemu bezrobociu może poprawić prognozowane wartości wzrostu PKB w 2021 r. Jako zagrożenie podawano wzrost inflacji oraz pogarszające się stosunki z Unią Europejską. Rozwinięcie tego drugiego wątku wymaga jednak rzetelnej analizy w dłuższej perspektywie czasowej, gdyż ostatnio sytuacja zaogniła się wokół polskiego sektora energetycznego mającego kluczowe znacznie dla bezpieczeństwa ekonomicznego kraju.

 

Polski wzrost PKB coraz wyższy

7 lipca 2021 r. na stronach Ministerstwa Rozwoju Pracy i Technologii (MRPiT) opublikowana została informacja, wskazująca, iż: „Komisja Europejska przewiduje, że nasze PKB wzrośnie w tym roku o 4,8%, napędzane głównie przez inwestycje oraz działania w ramach Planu Odbudowy. W 2022 r. możemy nadal oczekiwać wzrostu ponad 5%”[16]. Oznacza to, że Komisja skorygowała w górę perspektywę wzrostu PKB w Polsce w 2021 r. z 4,0% do 4,8%. Dostrzeżono także, że wycofanie się z obostrzeń zaowocowało wzrostem nakładów inwestycyjnych i stabilizacją rynku pracy. Po raz kolejny podkreślono, że istnieje oczekiwanie wzrostu zaufania konsumenckiego prowadzącego do poprawy popytu wewnętrznego. Zauważono także, iż w kolejnych kwartałach br. wymiana międzynarodowa powinna dynamicznie się rozwijać, będzie rósł eksport, jednak wolniej od importu, co może świadczyć o poprawie nastrojów konsumenckich. Po raz kolejny dostrzeżono zagrożenie ze strony narastającej presji inflacyjnej.

 

Polska gospodarka z najniższym bezrobociem

Jak się wydaje, u podstaw tak dobrych dla Polski prognoz leżą dwa czynniki: spadek bezrobocia i podążający w ślad za nim dalszy wzrost wskaźnika PMI (ang. Purchasing Managers’ Index). Jak podało MRPiT „Według danych opublikowanych 1 lipca br. przez Eurostat, w maju br. stopa bezrobocia, liczona według definicji przyjętej przez Eurostat, wyniosła w Polsce 3,8%. Zharmonizowana stopa bezrobocia w Unii Europejskiej wyniosła 7,3%, a w strefie euro 7,9%. Wskaźnik w Polsce (po korekcie) był o 0,6 punktu proc. (p.p.) wyższy niż w maju 2020 r., podczas gdy wskaźnik w UE wzrósł rok do roku o 0,4 p.p. (z 6,9% do 7,3%)”[17]. Aby lepiej zrozumieć te dane warto podkreślić, że po raz pierwszy od początku pandemii liczba osób bez pracy w Polsce spadła poniżej miliona (994,8 tys.), zaś w żadnym województwie udział bezrobotnych nie przekroczył 10%. Dla porządku trzeba też odnotować, że portal „Wprost Biznes” cytując analizy GUS podał 24 czerwca 2021 r. dane za ten sam okres, wskazując, że: „liczba zarejestrowanych bezrobotnych w końcu maja 2021 r. wyniosła 1026,7 tys. wobec 1053,8 tys. miesiąc wcześniej (spadek o 27 tys.) w porównaniu do 1011,7 tys. przed rokiem”[18]. Zaznaczono jednak, że dane te są zgodne z przywołanymi już prognozami MRPiT. Z kolei premier Mateusz Morawicki komentując te dane 21 czerwca 2021 r. podkreślił, że w analizowanym okresie stopa bezrobocia w Niemczech wyniosła: 4,4%, we Francji :7,3%, a w Hiszpanii: 15,4%[19]. Można zatem stwierdzić, że poprawa koniunktury ma charakter stały, gdyż przypomnijmy, że na koniec pierwszego kwartału 2021 r. MRPiT informowało, iż w żadnym województwie bezrobocie nie przekroczyło 11 proc.[20], a zatem mamy poprawę o 1 proc. Również czołowy niemiecki dziennik ekonomiczny „Handelsblatt” w materiale z 29 czerwca 2021 r. zawarł ocenę, że: „Polska wyprzedziła Czechy jako kraj o najniższej stopie bezrobocia w UE (3,1%). Gospodarka nad Wisłą dynamicznie się rozwija: PKB nadal będzie rósł o 4,8% w 2022 r.”[21]. Co istotne, pod względem znaczenia i wielkości niemieckiej wymiany handlowej Polska uplasowała się w pierwszej czwórce za; USA, Chinami, i Holandią.

Poszukiwanie nowych pracowników ma związek z poprawą nastrojów wśród pracodawców. Zagadnienia związane ze zmianami na rynku pracy po pandemii, likwidacją barier wynagradzania ze względu na płeć, w tym także bezrobocia, poruszane były również na nieformalnym spotkaniu ministrów UE ds. zatrudnienia o zmianach na rynku pracy po pandemii, które odbyło się w Brdo (…) w dniach 8 – 9 lipca 2021 r. Lokalizacja nie była przypadkowa, gdzież to właśnie Słowenia 1 lipca objęła prezydencję w Radzie UE. Odnosząc się do poziomu bezrobocia w Polsce wiceminister MRPiT Marek Niedużak podkreślił, że „jest to efekt m.in. struktury polskiej gospodarki z rosnącym udziałem przemysłu, a także wsparcia udzielonego przedsiębiorcom w trakcie lockdownu, które pozwoliło uchronić kilka milionów miejsc pracy”[22]. Istotnie, jednym z elementów wyróżniających naszą gospodarkę w Unii jest fakt, że stosunkowo mało rodzimych firm zdecydowało się na przeniesienie produkcji do Indii czy Azji. Jak podkreślił wicepremier Jarosław Gowin przedstawiając założenia Polityki Przemysłowej Polski[23]: „Przemysł to atut polskiej gospodarki. Polska oparła się trendowi deindustrializacji, która spowodowała w Unii Europejskiej ucieczkę produkcji przemysłowej poza Europę. W 2020 r. udział przemysłu w wartości dodanej na plasował się na poziomie 24,7% , z kolei udział przemysłu w zatrudnieniu sięgnął w 2020 r. 23,3%. Produktywność w przemyśle rosła w latach 2004 – 2019 w tempie 3,5 % rocznie. Siła krajowego przemysłu okazała się szczególnie istotna w momentach załamania międzynarodowego handlu, tak jak miało to miejsce na początku pandemii”[24]. Jednak dalsza reindustrializacja powinna być oparta na nowych paradygmatach jakimi będą: wzrost kompetencji pracowników oraz oparcie przemysłu na transformacji dualnej – cyfrowej i zielonej. Komponenty te zawiera  dokument Polityka Przemysłowa Polski, czyli wieloletni program rozwoju krajowego sektora przemysłowego. Istotnym jest, że wśród wielu negatywnych czynników pandemii miała ona też kilka pozytywnych aspektów. Warto pamiętać, że jeszcze na początku 2020 r. cyfryzacja stanowiła pietę achillesową naszego społeczeństwa. Nie chodziło nawet o dostęp do technologii – brakowało nam wystarczającej motywacji do nauki tego co nowe. Zamkniecie gospodarki, w tym zwłaszcza szkół, wymusiło odważniejsze wejście w wirtualny świat nie tylko przez ludzi młodych, ale i średnie pokolenie. Co więcej, zaczęliśmy na niespotykaną wcześniej skalę realizować potrzeby zakupowe przez Internet, co uchroniło wiele firm przed upadkiem. Równie istotna stała się kwestia łańcuchów dostaw – i choć ten temat był już wielokrotnie analizowany, to jednak warto uświadomić sobie, że to właśnie patriotyzm lokalny uratował tysiące miejsc pracy i przełożył się na logistyczną łatwość w zapewnieniu ciągłości procesu aprowizacji nie tylko w produkty codziennego użytku, ale i komponenty do produkcji.

Jest jeszcze trzeci aspekt, a mianowicie ukierunkowanie polskich firm na nowoczesne „zielone technologie”. Poszukiwanie nowych rozwiązań procesowych, wzrost cen nośników energii i obnażenie kruchości dotychczasowych założeń zwróciły firmy ku osiągnięciom polskich naukowców. W tym kontekście, warto też wspomnieć wypowiedź premiera Mateusza Morawieckiego z 21 czerwca 2021 r. w której zaznaczył, że „w 2019 r. wydatki na badania i rozwój w Polsce przekroczyły 30 mld zł i wzrosły w stosunku do poprzedniego roku o blisko 20%. W Polskim Ładzie promujemy rozwój oparty o współpracę firm z polską nauką”[25]. I chociaż nie ma jeszcze aktualnych danych za pierwszą połowę 2021 r., to i tak wzrost nakładów na rozwój nauki i komercjalizację wyników badań opartych o kooperację z podmiotami gospodarczymi widać na polskich uczelniach. Sprawą, która wymagać będzie osobnej analizy pozostaje odpowiedź na pytanie czym tak na prawdę jest ów Polski Ład.

Wracając jednak do prezentowania „zysków pandemicznych” – kto jeszcze dwa lata temu myślał o wykorzystaniu wodoru nie tylko w przemyśle, ale i transporcie. A teraz coraz częściej słyszymy o kontraktach na zakup lokomotyw[26], czy autobusów miejskich zasilanych różnokolorowym wodorem. Kraków jest jednym z miast planujących zakup 40 wodorowych autobusów, o czym 7 lipca 2021 r. pisał portal „Interia Biznes”[27] Temat ten został już szerzej omówiony w materiale: „Energetyka i klimat w roku pandemii”[28], opublikowanym na łamach „Newslettera Forum Ekonomicznego” 17 marca 2021 r.

Elementem oceny nastrojów pracodawców jest analiza wielkości PMI, który uważany jest za wskaźnik wyprzedzający trendy gospodarki i zapowiadający zmiany PKB. Jak wynika z analizy z dnia 1 lipca 2021 r. „w czerwcu wskaźnik PMI wyniósł 59,4 pkt. i już dwunasty miesiąc z rzędu pozostaje powyżej progu 50 pkt. co wskazuje na ciągły rozwój sektora wytwórczego. Nowe zamówienia, zatrudnienie i tworzenie zapasów to główne składowe z największym wpływem na wynik”[29]. Przypomnijmy, że w marcu br wynosił on 54,3 pkt., osiągając wartość najwyższą od lutego 2018 r. Był to wówczas czwarty wzrost z rzędu, co stanowiło najdłuższą sekwencją wzrostową od 2013 r[30]. Za istotne można uznać, że na koniec czerwca wzrost poziomu nowych zamówień osiągnął trzeci pod względem wysokości historyczny rekord osiągając poziom z lutego 2014 r. To z kolei przeniosło się na zwiększenie produkcji, której tempo wzrostu było najwyższe od stycznia 2017 r. Wzrosły również zaległości produkcyjne, osiągając w czerwcu najwyższy od początku prowadzenia tych analiz (czyli od 2003 r.) poziom, podobnie jak i wielkość zapasów środków produkcji. Wszystko to znalazło odzwierciedlenie we wzroście zatrudnienia w przemyśle, którego tempo zrównało się z rekordem z kwietnia 2017 r. Z przywołanymi danymi koresponduje także analiza portalu „Busieness Insider” z 7 lipca 2021 r. w której wskazano, powołując się na materiały Polskiego Instytutu Ekonomicznego oraz Banku Gospodarstwa Krajowego, że „co piąta firma zamierza powiększyć swoją załogę”[31]. To dobra informacja, jednak pojawia się pytanie skąd pozyskać pracowników? Otóż jak się okazuje, pandemia przerwała również łańcuch rąk do pracy – po prostu brakuje chętnych. Chociaż w Polsce jeszcze nie dostrzegamy tego problemu, to jak 29 czerwca 2021 r. podał portal „Money.pl”, powołując się na „CNN Business” „na całym świecie firmy skarżą się na brak rąk do racy. Pracownicy nie wrócili do zakładów po pandemii, a potrzeby są ogromne (…). W samych Stanach Zjednoczonych w kwietniu pracę porzuciło rekordowe 4 miliony ludzi, w tym 649.000 pracowników handlu detalicznego”[32]. Niepokój może budzić zjawisko porzucania pracy, oznacza to bowiem, że ci ludzie bądź zmienią sektor zatrudnienia, bądź w niedługim czasie przejdą na obiecywane przez administrację USA programy zasiłkowe. Taki stan istotnie może skończyć się katastrofą nie tylko ekonomiczną, lecz także społeczną.

U postaw tych wszystkich optymistycznych wyników i prognoz leży jeszcze jeden czynnik łączący w sobie elementy ekonomii i psychologii. Jest nim aktywność zakupowa przedsiębiorców. Osiągnęła ona najwyższy w historii poziom. Nie poddając się magii liczb, można jednak zaryzykować tezę, że pokonaliśmy dwóch niewidocznych gołym okiem wrogów – wirusa i strach przed nim.

 

Produkcja przemysłowa i dane z Polskiej Strefy Inwestycji

Warto zwrócić uwagę na inne jeszcze dwa czynniki, które miały wpływ na stan gospodarki – są to produkcja budowlano-montażowa oraz powrót na ścieżkę stabilnego wzrostu gospodarczego Polskiej Strefy Inwestycji. Kolejność nie jest przypadkowa, gdyż produkcja budowlano-montażowa wykorzystuje większość dóbr wytwarzanych w wielu działach gospodarki, a jednocześnie zapewnia miejsca pracy. Z danych opublikowanych 22 czerwca 2021 r. wynika, że na podstawie wstępnych jeszcze danych GUS, „w maju 2021 r. produkcja budowlano-montażowa była wyższa o 4,7% niż przed rokiem. Majowe wyniki są lepsze od naszych oczekiwań. Pozytywnie zaskoczyła kategoria robót specjalistycznych. W porównaniu do kwietnia omawiany wskaźnik wzrósł aż o 10,2%”[33].Jak dalej czytamy w przywołanej analizie, sektor budowlany oddał do użytkowania 87,1 tys. mieszkań, czyli 8,9% więcej niż w analogicznym okresie 2020 r. I chociaż nie ma jeszcze danych z czerwca, to można założyć, że w połowie roku produkcja budowlana wzrośnie o ok. 8,1% r/r. Co więcej, rozstrzygnięte wczesną wiosną przetargi na budowy i modernizacje szlaków komunikacyjnych wygenerują wzrosty w liczbie wznoszonych obiektów inżynierii lądowej, dając zatrudnienie podmiotom wykonującym tzw. roboty budowlane specjalistyczne.

Drugi obszar to dynamiczny rozwój Polskiej Strefy Inwestycji. 5 lipca MRPiT opublikował informację, z której wynika, że „w I półroczu br. w ramach Polskiej Strefy Inwestycji wydano 218 decyzji o wsparciu inwestycji na kwotę 7,9 mld zł. Przyczyni się to do powstania 5941 nowych miejsc pracy. W porównaniu do końca czerwca 2020 r. w liczbie projektów odnotowano wzrost o 59% r/r, a także wzrost o 99% wartości inwestycji oraz wzrost o 155% w utworzeniu nowych miejsc pracy”[34]. I znowu warto odnieść się do poprzednich danych z 9 kwietnia 2021 r., w których można było przeczytać: „Od września 2018 r. do końca marca 2021 r. na terenie Polskiej Strefy Inwestycji wydano łącznie 904 decyzje ze wsparciem finansowym szacowanym na 39,9 mld zł. Równocześnie inwestorzy zadeklarowali utworzenie 18 700 nowych miejsc pracy”[35]. Zatem łącznie od września 2018 r. do końca czerwca 2021 r.. w ramach PSI wydano łącznie 1026 decyzji o wsparciu szacowanym na 44,2 mld zł deklarowanej wartości inwestycji. Jednocześnie inwestorzy zadeklarowali utworzenie 20.703 nowych miejsc pracy[36]. Niepokoić może spadek zaangażowania sektora MŚP (Małych i Średnich Przedsiębiorstw), którego udział w utworzeniu nowych miejsc pracy w całym 2020 roku  wyniósł 27%, ale na koniec czerwca 2021 r. spadł do 12%. Pokazuje to jak wielkie koszty zamknięcia gospodarki ponieśli mali i średni przedsiębiorcy. Oczywiście trzeba pamiętać, że czas epidemii był okresem ekstremalnym, a żadna nawet najlepsza tarcza ochronna nie zrównoważy systematycznego rozwoju.

 

Przemysł i eksport przyspieszają

Wprawdzie zostały już częściowo omówione dane dotyczące kondycji przemysłu, to jednak podsumowując ten wątek warto podać, że jak wynika z cytowanego przez portal „Inwestycje.pl” w dniu 21 czerwca 2021 r. raportu GUS „produkcja sprzedana przedsiębiorstw przemysłowych wzrosła o 29,8% r/r w maju 2021 r. (…). Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowym, w maju br. produkcja sprzedana przemysłu ukształtowała się na poziomie o 29,7% wyższym r/r i o 0,8% wyższym m/m. We wszystkich głównych grupach przemysłowych w odnotowano maju br. wzrost produkcji w skali roku, po spadkach notowanych w ub. roku. Produkcja dóbr inwestycyjnych zwiększyła się o 51,3% (wobec znacznego spadku o 38,4% przed rokiem), dóbr konsumpcyjnych trwałych – o 49,4% (wobec spadku o 13,6%), dóbr zaopatrzeniowych – o 34,2% (wobec spadku o 13,4%), dóbr konsumpcyjnych nietrwałych – o 12% (wobec spadku o 8,6%), a dóbr związanych z energią – o 8,8% (wobec spadku o 9,9%)”[37]. Dane te można uznać za optymistyczne i dobrze prognozujące na trzeci kwartał. I wprawdzie będzie to czas urlopowy, to jednak, jak się wydaje, niepewność co do wyjazdów zagranicznych po raz kolejny może stać się kołem zamachowym popytu wewnętrznego. Nawet uwzględniając niski poziom bazy z zeszłego roku, za portalem „Busienss Insider” trzeba przyznać, iż pomimo spadku 0,8% w porywaniu z kwietniem 2021 r. „wzrost był silniejszy od prognoz ekonomistów, które mówiły o dynamice 29,0-procentowej[38]. Poziom wzrostu widać jeszcze dokładniej w przywoływanym materiale GUS, gdzie zawarto podsumowanie: „W okresie styczeń–maj br. produkcja sprzedana przemysłu była o 18,1% wyższa w porównaniu z analogicznym okresem ub. roku, kiedy notowano spadek o 7,9%”[39]. Wzrost produkcji przemysłowej znalazł również emanację w danych dotyczących międzynarodowej wymiany handlowej. Według najnowszego raportu GUS z 15 czerwca 2021 r. obejmującego okres styczeń-kwiecień 2021 r. „eksport wyniósł 108,4mld USD, a import 104,2 mld USD (wzrost odpowiednio w eksporcie o 30,3%, a w imporcie o 26,6%). Dodatnie saldo ukształtowało się na poziomie 4,2mld USD, w analogicznym okresie 2020 r. wyniosło 0,9 mld USD[40]. Jednak zgodnie z prognozą Komisji Europejskiej w miarę stabilizacji globalnej sytuacji gospodarczej dodatnie saldo może się zmniejszać, na rzecz rosnącego importu.

Ożywienie gospodarki znalazło również odzwierciedlenie w korzystnych danych dotyczących wykonania budżetu na rok 2021, za okres styczeń-maj, które podało 16 czerwca 2021 r. Ministerstwo Finansów. Wynika z nich, że dochody osiągnęły 181,5 mld zł, (44,9%), wydatki 172,1 mld zł, (35,4%), zaś nadwyżka wyniosła 9,4 mld zł. Jednak o stanie gospodarki po pandemii więcej informacji dostarczają bardziej szczegółowe dane: „w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego: dochody z podatku VAT były wyższe o 26,6% r/r (ok. 17,7 mld zł),dochody z podatku PIT były wyższe o 22,7% r/r (ok. 5,3 mld zł),dochody z podatku CIT były wyższe o 3,7% r/r (ok. 0,6 mld zł),dochody z podatku akcyzowego i podatku od gier były wyższe o 5,6% r/r (ok. 1,5 mld zł),dochody z tytułu podatku od niektórych instytucji finansowych były wyższe o 10,6% r/r (ok.0,2 mld zł)[41]. Można zatem spodziewać się dalszego umocnienia gospodarki w kolejnych kwartałach.

 

Inflacja na razie pod kontrolą

Wielu analityków obawiało się, że presja płacowa, wzrosty cen nośników energii, a zwłaszcza polityka rozdawnicza państwa, przyczynią się do wybuchu niekontrolowanej inflacji. W opublikowanym 5 lipca 2021 r. wywiadzie, którego Adam Glapiński – prezes NBP udzielił dziennikowi „Financial Times” wynika, że „po wyeliminowaniu wpływu czynników regulacyjnych i podażowych na inflację CPI, otrzymujemy inflację zbliżoną do 2,5%, a więc znajdującą się w środkowym przedziale naszego celu inflacyjnego”[42].Jednak patrząc z innej pespektywy trudno nie zgodzić się z licznymi obawami, zwłaszcza, że z danych europejskich wynika, iż Polska jest na drugimi od góry miejscu w UE pod względem wysokości stopy inflacji – o czym 18 czerwca 2021 r. informowało radio RMF, za „Eurostatem”[43], gdyż w maju wyniosła ona 4,7% r/r, zaś w czerwcu spadła do 4,4%. Nieco wyższą prognozę inflacji w Polsce przedstawiła Komisja Europejska która podniosła nam prognozę stopy inflacji HICP z 3,5 na 4,2% i na co również wskazała, będzie drugi najwyższy po Węgrzech poziom inflacji przewidywany na 2021r. Jednocześnie średnia dla całej Unii to 2,2, dla Niemiec to 2,8%; zaś dla Francji prognozuje się 1,6%[44]. Jednak Niemcy będące w roku wyborczym, jak się wydaje mają powód do niepokoju, gdyż jak 7 lipca 2021 r. podał „Puls Biznesu”, „w maju produkcja przemysłowa w niemieckiej gospodarce odnotowała kolejny spadek, zaskakując na minus, gdyż większość ekonomistów oczekiwała dodatniej zmiany”[45]. Jak czytamy w przywołanej analizie, według Federalnego Urzędu Statystycznego spadek ten w maju wyniósł 0,3% w porywaniu z kwietniem. Za taki stan odpowiadały m.in. niezadawalające wyniki produkcji maszyn i pojazdów. Wzrosła natomiast produkcja dóbr konsumpcyjnych, pośrednich i budownictwa. Wracając jednak na rodzimy grunt trzeba zaznaczyć, że chociaż rosną płace – o czym informował przywołany materiał KPRM – „według GUS, przeciętne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw w maju 2021 r. wyniosło 5637 zł, co oznacza wzrost o ponad 10 proc. w stosunku do analogicznego okresu w zeszłym roku”[46], to jednak trend ten jest wolniejszy niż wzrost wydajności pracy, ponadto nie są jeszcze widoczne zagrożenia ze strony narastających baniek na rynku nieruchomości, a polski system bankowy jest dobrze dokapitalizowany. Sam tylko NBP zwiększył aktywa rezerwowe, co potwierdza informacja portalu „wnp.pl/Finanse” z dnia 7 lipca 2021 r., w której możemy przeczytać: „na koniec czerwca 2021 r. stan aktywów rezerwowych wyrażony w euro wyniósł 134,1 mld euro i był wyższy o 0,7 mld euro niż na koniec maja 2021 r. Stan rezerw wyrażony w dolarach zmniejszył się o 3,3 mld dolarów i osiągnął poziom 159,4 mld dolarów”[47]. Środki te inwestowane są m.in. w zakup papierów wartościowych emitowanych przez międzynarodowe instytucje, agencje rządowe oraz lokowane są w złocie monetarnym. Szczególnie zakup złota może stać się bardzo rentowną inwestycją, gdyż jak prognozują analitycy portalu „Money.pl”, cytując 15 czerwca 2021 r. analizę „In Gold we Trust 2021” – „uncja złota w 2030 roku może kosztować 4800 dolarów, choć równie możliwy jest scenariusz, w którym cena przekroczy 8000 dolarów”[48]. W tym kontekście warto przypomnieć deklarację prezesa NBP z marca br. o gotowości zakupu dodatkowych 100 t. tego kruszcu[49]. Sfinalizowanie takie transakcji może mieć duży wpływ na stabilizację kursu złotego i zahamowanie inflacji.

Jak się wydaje te właśnie dane płynące z gospodarki skłoniły Radę Polityki Pieniężnej do ogłoszenia 8 lipca 2021 r., że stopy procentowe NBP pozostaną na niezmienionym poziomie[50]. Warto przypomnieć, że podjęcie takiej decyzji zapowiadał już 10 kwietnia br. prof. Glapiński[51]. W tym miejscu zasadnym wydaje się znaczyć, że na niezmienionym poziomie stopy pozostawił także FED – wskazując że wzrost inflacji w USA miał charakter przejściowy, o czym 16 czerwca 2021 r. informował portal „Interia Biznes”[52], przy czym wzmocnienie dolara poprzez interwencję Banku Rezerw Federalnych możliwe jest w 2023 r.[53] Obawiając się dalszego wzrostu inflacji Narodowy Bank Węgier podjął decyzję o podniesieniu stopy referencyjnej z 0,6% do 0,9%, pozostawiając pozostałe wskaźniki bez zmian. Działanie takie w ocenie portalu „Bankier.pl” z 22 czerwca 2021 r. było zgodne z oczekiwaniami rynku[54].

***

Zaprezentowane dane oraz dołączona do nich próba analizy wskazują, że zgodnie z prognozami zawartymi w materiałach publikowanych na łamach „Newslettera Forum Ekonomicznego” drugi kwartał bieżącego roku umocnił tendencje przyspieszania gospodarki zarówno w Polsce, jak i w świecie. Względne opanowanie pandemii przyczyniło się do liberalizacji obostrzeń, co umożliwiło bardzo dynamiczny wzrost PKB. Patrząc z tej perspektywy można przypuszczać, że kolejne kwartały 2021 roku będą cechować się jeszcze większą chęcią dynamicznego odrabiania strat przez światową i polską gospodarkę. Zagrożeń należy upatrywać w braku rąk do pracy i wywołanej przez ten fakt presji płacowej. W dalszej perspektywie nie można zapominać o kontrolowaniu poziomu inflacji, gdyż „otwarcie społeczeństw” może przynieść skutek w postaci nieuzasadnionego ekonomicznie podnoszenia cen. Można też spodziewać się wzrostów cen podstawowych nośników energii, w tym ropy i gazu ziemnego. Już w pierwszym kwartale, niejako wbrew polityce klimatycznej, zaznaczył się wzrost zapotrzebowania na węgiel kamienny. Jak informował 25 maja 2021 r. portal „wnp.pl/górnictwo”[55] największym beneficjentem tych trendów mogą okazać się Indie. Natomiast mogą budzić niepokój doniesienia dotyczące pojawiania się kolejnych  mutacji wirusa, tym bardziej, że sezon urlopowy będzie sprzyjał transmisji tego patogenu. Mając to na względzie, u progu sezonu urlopowego, życzmy jednak sobie dobrej pogody i wakacyjnego nastroju, a wówczas i koniunktura się poprawi.

Jak zawsze zachęcam Czytelników do własnych refleksji i wyciągania wniosków oraz lektury kolejnych materiałów.

Autor składa podziękowania na ręce prof. Józefa Bieńka (URK) za okazaną pomoc.

 

[1] Źródło: http://www.forum-ekonomiczne.pl/polska-gospodarka-w-roku-pandemii/, data publikacji 21 I 2021.

[2] Źródło: https://pl.investing.com/indices/us-30, data pobrania 10 VII 2021 r.

[3] Źródło: https://www.bankier.pl/inwestowanie/profile/quote.html?symbol=SP500, data pobrania 10 VII 2021 r.

[4] Źródło: https://www.bankier.pl/gielda/gieldy-swiatowe/indeksy/NASDAQ, data pobrania 10 VII 2021 r.

[5] Źródło: https://www.bankier.pl/gielda/gieldy-swiatowe/indeksy/NIKKEI, data pobrania 10 VII 2021 r.

[6] Źródło: https://www.handelsblatt.com/politik/international/konjunktur-das-neue-kraftwerk-europas-drei-laender-sorgen-fuer-erstaunliches-wachstum-im-osten/27372406.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[7] Źródło: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ceny-handel/handel/obroty-towarowe-handlu-zagranicznego-ogolem-i-wedlug-krajow-w-okresie-styczen-kwiecien-2021-roku,1,105.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

Przy czym w profilu importowym Francja uplasowała się na miejscu 6 za: Niemcami, Chinami, Włochami, Rosją i Holandią.

[8] Źródło: https://www.bankier.pl/inwestowanie/profile/quote.html?symbol=DAX, data pobrania 10 VII 2021 r.

[9] Źródło: https://www.bankier.pl/gielda/gieldy-swiatowe/indeksy/CAC, data pobrania 10 VII 2021 r.

[10] Źródło: https://www.bankier.pl/inwestowanie/profile/quote.html?symbol=WIG, data pobrania 10 VII 2021 r.

[11] Źródło: https://biznes.wprost.pl/finanse-i-inwestycje/gielda/10461943/rekordy-na-gieldach-gielda-papierow-wartosciowych-i-wall-street-ze-swietnymi-wynikami.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

https://businessinsider.com.pl/gielda/wiadomosci/wig-ustanowil-nowy-rekord-takich-notowan-nie-bylo-nigdy-w-historii/nwh8dhj, data pobrania 10 VII 2021 r.

[12] Źródło: http://www.forum-ekonomiczne.pl/wp-content/uploads/2021/05/NOWE-ratingi-6-V-2021.pdf , data publikacji 26 V 2021 r.

[13] Źródło: https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2021/03/23/world-economic-outlook-april-2021, data pobrania 12 IV 2021 r.

[14]Źródło: https://businessinsider.com.pl/finanse/makroekonomia/ocena-mfw-i-sandp-dla-polski-wzrost-pkb-polski-w-2021-r/gc286rq, data pobrania 14 IV 2021 r.

[15] Źródło, https://www.fitchratings.com/research/sovereigns/fitch-affirms-poland-at-a-outlook-stable-19-03-2021, data pobrania 15 IV 2021 r.

[16] Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/szybszy-niz-oczekiwano-wzrost-gospodarczy-polski—komentarz-wiceministra-roberta-tomanka-do-letniej-prognozy-gospodarczej-komisji-europejskiej-dla-polski, 9 VII 2021 r.

[17] Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/szacunek-mrpit-60-wyniosla-stopa-bezrobocia-rejestrowanego-w-czerwcu-2021-r., data pobrania 10 VII 2021 r.

[18] Źródło: https://biznes.wprost.pl/gospodarka/10460421/gus-bezrobocie-rejestrowane-w-maju-wpadlo-i-wynioslo-61-proc.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[19] Źródło: https://www.gov.pl/web/premier/premier-mateusz-morawiecki-polska-gospodarka-znow-staje-sie-lokomotywa-wzrostu-w-ue, data pobrania 10 VII 2021 r.

[20]Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/szacunek-mrpit-66-wyniosla-stopa-bezrobocia-rejestrowanego-w-lutym-2021-r, data pobrania 16 IV 2021 r.

[21] Szerzej: https://www.handelsblatt.com/politik/international/konjunktur-das-neue-kraftwerk-europas-drei-laender-sorgen-fuer-erstaunliches-wachstum-im-osten/27372406.html., data pobrania 10 VII 2021 r.

[22] Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/wiceminister-marek-nieduzak-na-spotkaniu-ministrow-ue-ds-zatrudnienia-o-zmianach-na-rynku-pracy-po-pandemii2, data pobrania 10 VII 2021 r.

[23] Szerzej: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/polityka-przemyslowa-polski, data pobrania 10 VII 2021 r.

[24]Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/wicepremier-jaroslaw-gowin-przedstawil-polityke-przemyslowa-polski, data pobrania 10 VII 2021 r.

[25] Źródło: https://www.gov.pl/web/premier/premier-mateusz-morawiecki-polska-gospodarka-znow-staje-sie-lokomotywa-wzrostu-w-ue, data pobrania 10 VII 2021 r.

[26] Źródło: https://businessinsider.com.pl/technologie/nowe-technologie/pesa-bydgoszcz-lokomotywa-na-wodor-wizualizacje-premiera-na-trako-2021/stphjfk, data pobrania 10 VII 2021 r.

[27] Szerzej: https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-krakowskie-mpk-planuje-zakup-autobusow-zasilanych-wodorem,nId,5344485, data pobrania 10 lipca 2021 r.

https://www.cire.pl/item,220283,1,0,0,0,0,0,krakowskie-mpk-planuje-zakup-autobusow-zasilanych-wodorem.html, data pobrania 10 lipca 2021 r.

[28] Źródło: http://www.forum-ekonomiczne.pl/energetyka-i-klimat-w-roku-pandemii/, data publikacji 17 III 2021 r.

[29] Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/drugi-z-rzedu-rekord-w-odczycie-indeksu-pmi-dla-polskiego-przemyslu–komentarz-wiceministra-roberta-tomanka, data pobrania 10 VII 2021 r.

[30]Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/indeks-pmi-w-marcu-2021-r—komentarz-wiceministra-roberta-tomanka data pobrania 15 IV 2021 r.

[31] Źródło: https://businessinsider.com.pl/finanse/makroekonomia/raport-piebgk-gospodarka-rusza-bez-inwestycji-i-z-nadmiarem-gotowki-firmy-zatrudniaja/v3zzb3g, data pobrania 10 VII 2021 r.

[32] Źródło: https://www.money.pl/gospodarka/globalny-kryzys-na-rynku-pracy-sa-oferty-nie-ma-ludzi-6655918592473632a.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[33] Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/produkcja-budowlano-montazowa-w-maju-wyzsza-od-oczekiwan–komentarz-wiceministra-roberta-tomanka-do-danych-gus, data pobrania 10 VII 2021 r.

[34] Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/polska-strefa-inwestycji-powrot-na-sciezke-stabilnego-wzrostu-gospodarczego, data pobrania 10 VII 2021 r.

[35] Źródło: https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/polska-strefa-inwestycji-znakomite-wyniki-na-koniec-pierwszego-kwartalu-2021-r, data pobrania 15 IV 2021 r.

[36]Źródło:  https://www.gov.pl/web/rozwoj-praca-technologia/polska-strefa-inwestycji-powrot-na-sciezke-stabilnego-wzrostu-gospodarczego, data pobrania 10 VII 2021 r.

[37] Źródło: https://inwestycje.pl/gospodarka/sektor-przemyslowy-pozostanie-glownym-motorem-gospodarki-w-2021/,

[38] Źródło: https://businessinsider.com.pl/finanse/gus-produkcja-przemyslowa-w-maju-2021-r-wzrosla-o-298-proc/xf0d769, data pobrania 10 VII 2021 r.

[39] Źródło: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/przemysl-budownictwo-srodki-trwale/przemysl/dynamika-produkcji-sprzedanej-przemyslu-w-maju-2021-roku,13,29.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[40] Źródło: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ceny-handel/handel/obroty-towarowe-handlu-zagranicznego-ogolem-i-wedlug-krajow-w-okresie-styczen-kwiecien-2021-roku,1,105.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[41] Źródło: https://www.gov.pl/web/finanse/szacunkowe-wykonanie-budzetu-panstwa-w-okresie-styczen—maj-2021-r,

[42] Szerzej: https://www.nbp.pl/home.aspx?f=/aktualnosci/wiadomosci_2021/ag-FT.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

https://www.nbp.pl/home.aspx?f=/aktualnosci/wiadomosci_2021/artykul.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[43]Źródło: https://www.rmf24.pl/ekonomia/news-eurostat-inflacja-w-polsce-druga-najwyzsza-w-ue,nId,5305084#crp_state=1, data pobrania 11 VII 2021 r.

[44] Źródło: https://www.bankier.pl/wiadomosc/Komisja-Europejska-podwyzsza-prognoze-wzrostu-PKB-Polski-8149157.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[45] Źródło: https://www.pb.pl/niemcy-produkcja-przemyslowa-znow-spadla-1121504, data pobrania 10 VII 2021 r.

[46] Źródło: https://www.gov.pl/web/premier/premier-mateusz-morawiecki-polska-gospodarka-znow-staje-sie-lokomotywa-wzrostu-w-ue, data pobrania 10 VII 2021 r.

[47]Źródło: https://www.wnp.pl/finanse/nbp-aktywa-rezerwowe-na-koniec-czerwca-wynosily-134-1-mld-euro,480381.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[48]Źródło: https://www.money.pl/gielda/zloto-dalej-bedzie-drozec-szalone-prognozy-na-kolejne-lata-6650868358990720a.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[49] Źródło: https://www.bankier.pl/wiadomosc/Glapinski-Chcemy-dokupic-co-najmniej-100-ton-zlota-8074067.html, data pobrania 10 VII 2021 r.

[50]https://www.nbp.pl/home.aspx?f=/aktualnosci/wiadomosci_2021/rpp_2021_07_08.html, 10 VII 2021 r.

[51] Źródło: https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/koronawirus-a-gospodarka-prezes-nbp-adam-glapinski-jestesmycholerniedaleko-od-ok-5065009, data pobrania 10 VII 2021 r.

[52] Źródło: https://biznes.interia.pl/waluty/aktualnosci/news-fed-podjal-decyzje-w-sprawie-stop-procentowych-w-usa,nId,5300463, data pobrania 10 VII 2021 r.

[53] Źródło: https://www.bankier.pl/wiadomosc/Fed-wzmocnil-dolara-Podwyzki-stop-juz-w-2023-8135156.html, data pobrania 11 VII 2021 r.

[54] Źródło: https://www.bankier.pl/wiadomosc/Wegry-podnosza-stopy-procentowe-by-tlumic-inflacje-NBP-woli-czekac-8138366.html, data pobrania 11 VII 2021 r.

[55] Źródło: https://www.wnp.pl/gornictwo/gospodarka-sie-ozywia-potrzeba-bedzie-duzo-wegla,471586.html, data pobrania 11 VII 2021 r.