Czy imigracja z Ukrainy zmieniła europejski rynek pracy? – relacja z dyskusji

Na początku debaty moderator Marek Cierpiał-Wolan, Dyrektor Urzędu Statystycznego w Rzeszowie, zaproponował, żeby uczestnicy debaty analizowali zagadnienie pod kątem tego, w jaki sposób Ukraińcy wpłynęli na europejski rynek pracy (z perspektywy teraźniejszości i przyszłości). W swojej prezentacji wprowadzającej zwrócił uwagę, że około 5 milionów Ukraińców wyemigrowało, żeby pracować zagranicą. Na początku najczęściej obieranymi przez nich kierunkami były Włochy, Polska czy Czechy, teraz – są to także kraje skandynawskie i Stany Zjednoczone.

Stanisław Szwed, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podkreślił, że lukę na polskim rynku pracy znakomicie wypełniają obcokrajowcy, czyli w dużej mierze Ukraińcy. „Ci pracownicy są nam potrzebni i z nich w dużej mierze korzystamy” – podsumował. Powiedział, że najczęściej wykonują prostsze prace – w branżach takich jak sadownictwo, transport czy budownictwo. Powstanie związków zawodowych pracowników ukraińskich wskazuje na to, że ich prawa są w Polsce naruszane, ale Polacy starają się, by poprawić ich sytuację.

Wiesław Łyszczek, Główny Inspektor Pracy w Państwowej Inspekcji Pracy przyznał, że skala napływu pracowników z Ukrainy w ciągu ostatnich lat wzrosła o prawie 150 procent. Szacuje się, że 100 tys. Ukraińców pracuje w Polsce bez umowy o pracę. Celem Głównego Inspektoratu Pracy jest zmiana tej sytuacji, dlatego uruchomiono infolinię, której pracownicy służą Ukraińcom poradami w sprawie naruszeń zasad zatrudnienia.

Alice Hamilton, Doradca ds. Praw Pracowników w Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej z Irlandii mówiła o naruszaniu praw pracowniczych w kontekście imigracji zarobkowej. Hamilton podkreśliła, że na pogłębianie się problemu wpływa brak monitoringu w miejscach pracy, a ofiary nadużyć nie są zachęcane do mówienia. Rozwiązaniem tego niepokojącego zjawiska jest polepszenie systemu inspekcji pracy, wzmocnienie współpracy, zniwelowanie tolerancji na naruszanie praw migrantów zarobkowych, a także informowanie konsumentów. Podała przykład polskich działań mających na celu wzmacnianie świadomości praw pracowniczych wśród migrantów ekonomicznych.

Wasyl Woskoboinyk, Prezydent Ogólnoukraińskiego Stowarzyszenia Firm Międzynarodowego Zatrudnienia powiedział, że na rynku europejskim brakuje rąk do pracy ze względu na starzenie się społeczeństwa i niż demograficzny. Określił Ukraińców jako „ostatni wolny zasób siły roboczej w Europie”. Wskazał, że największy procent Ukraińców wyjeżdżających w ostatnich latach za granicę pracował w Polsce. Za główne przyczyny emigracji Ukraińców można uznać niedostateczne warunki życie, chęć zapewnienia dzieciom lepszej przyszłości oraz brak normalnej pracy czy niska średnia pensja krajowa.
Dr hab. Piotr Zawada, Pełnomocnik Zarządu w Rzeszowskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. mówił o kilku milionach Ukraińców, którzy w najbliższym czasie przyjadą do Polski, by szukać zatrudnienia. Zaakcentował fakt, że polscy przedsiębiorcy coraz poważniej traktują ukraińskich pracowników, czego przejawem jest częste zatrudnianie ich na umowę o pracę. W kontekście projektów realizowanych przez Agencję wspomniał, że za 20 procentami nowopowstałych firm startupowych związanych z nowymi technologiami, stoją Ukraińcy. Zwrócił tym samym uwagę, że widoczna część wysoko wykwalifikowanych pracowników zatrudnianych w Polsce pochodzi w Ukrainy.

Paweł Kułaga, Prezes Zarządu Greygoose Outsourcing sp. z o.o. podkreślił, że nowe przepisy dotyczące zatrudnienia cudzoziemców umożliwią skuteczniejsze ewidencjonowanie skali zjawiska ze względu na obowiązki nałożone na przedsiębiorców. Powiedział, że firma Greygoose Outsourcing działa jako agencja pracy tymczasowej, którą trudno nazwać pośrednikiem, ponieważ sprawuje realną opiekę nad pracownikiem ukraińskim, ale także ochrania zatrudniającego go przedsiębiorcę. Zajmuje się bowiem rekrutowaniem, szkoleniem, organizacją i legalizacją pobytu Ukraińców oraz nadzorowaniem ich pracy.

Podsumowując, uczestnicy dyskusji dostrzegli fakt, że europejski rynek zmienił się ze względu na migrację zarobkową Ukraińców. Podkreślili również, że zjawisko będzie się nasilać i należy w związku z tym przystosować warunki zatrudnienia w taki sposób, by ukraińscy pracownicy czuli się komfortowo, pracując zagranicą.

Partnerem panelu była firma Greygoose Outsourcing sp. z o.o.