Wybory do Parlamentu Europejskiego po słowacku

Martin Barčík

25 maja 2019 roku Słowacy będą wybierać swoich reprezentantów do Parlamentu Europejskiego. O ich głosy ubiega się aż 31 partii politycznych. Wybranych zostanie 14 posłów. Czy i w tegorocznych wyborach Słowacja będzie miała najniższą frekwencję wśród państw członkowskich UE?

Decyzją przewodniczącego parlamentu Słowacji postanowiono, że wybory do Parlamentu Europejskiego odbędą się 25 maja 2019 roku. Z powodu niepewnej sytuacji, która czeka Europę po Brexicie, doszło do zmiany liczby posłów w PE. Słowacja uzyska możliwość wyboru nie 13, ale 14 posłów. Prawdopodobnie z punktu widzenia wyborców nie będzie to ważna zmiana, zwłaszcza kiedy mówimy o tym, że w PE zasiądzie aż 705 posłów. Słowacja w tym zestawieniu będzie reprezentowała głos niecałych 2% obywatel Unii Europejskiej.

W tej sytuacji może się powtórzyć scenariusz  z wyborów pięć lat temu, kiedy to Słowacja uplasowała się na ostatnim miejscu jeżeli chodzi o frekwencję wyborczą. Wówczas do urn wyborczych przyszło tylko 13,05% uprawnionych do głosowania obywateli Słowacji. Dla porównania, na drugiej stronie spektrum była Belgia (89,64%), Luksemburg (85,55%) oraz Malta (74,80%). Sytuacja w Grupie Wyszehradzkiej wyglądała następująco: Czechy zakończyły wybory z drugą najniższą frekwencją zaraz po Słowacji; głosowało 18,20%. W Polsce głosowało 23,83% wyborców, a na Węgrzech 28,97% uprawnionych do głosowania.

W 2014 roku swoich kandydatów wystawiło 29 partii politycznych, w tym jeszcze więcej, bo aż 31. Dana partia musi uzyskać minimalne 5% ze wszystkich głosów, aby ich reprezentant mógł zasiadać w ławach PE przez kolejnych 5 lat. W poprzednich wyborach udało się to 8 partiom politycznym.

Najwięcej procent uzyskała rządząca partia Smer-Socjalna demokracja zdobywając 24,09% głosów. W parlamencie reprezentowało ją 4 posłów. Drugi najlepszy wynik osiągnął obecnie pozaparlamentarny chadecki ruch KDH (Ruch Chrześcijańsko-Demokratyczny) uzyskując 13,21% (2 posłów). Trzeci wynik uzyskała już nieistniejąca partia SDKÚ-DS (Słowacka Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Partia Demokratyczna) uzyskując 7,75% głosów oraz 2 posłów w parlamencie.

Dalsze partie polityczne uzyskały po 1 pośle. Chodziło o opozycyjną partię OĽaNO (Zwyczajni Ludzie i Niezależne Osobistości) z wynikiem 7,46%, dalej koalicja NOVA, Konserwatywni Demokraci Słowacji oraz Obywatelska Partia Konserwatywna, która przekonała do siebie 6,83% wyborców. Obecnie najmocniejsza partia opozycyjna SaS (Wolność i Solidarność) uzyskała 6,66% głosów. Pozaparlamentarna partia mniejszości węgierskiej SMK-MKP (Partia Węgierskiej Koalicji) przekonała do siebie 6,53% wyborców. Partii tej udało się pozyskać więcej głosów, niż współrządzącej obecnie partii mniejszości węgierskiej, Most-Híd, która uzyskała 5,83%.

Można odnieść wrażenie, że jeżeli ktoś nie chce ucierpieć politycznie na poziomie krajowym, raczej nie powinien kandydować w wyborach do PE. Już teraz można śmiało powiedzieć, że skład reprezentacji Słowacji w PE z pewnością się zmieni. Partia, z której wywodziło się dwoje byłych premierów Słowacji (Mikuláš Dzurinda oraz Iveta Radičová) SDKÚ-DS już nie istnieje. Poza parlamentem Słowacji są obecnie partie KDH oraz SMK-MKP, które jednak wystawiły swoich kandydatów w wyborach 2019 roku i nie jest wykluczone, że ich reprezentanci zdobędą mandat poselski w PE.

Wyraźny jest trend wśród kandydatów ze Słowacji, że wybory do PE są przez nich często uważane za trampolinę do Brukseli i potem już ich partyjna dyscyplina, mówiąc delikatnie, słabnie. Partia Smer z 4 posłów poprzedniej kadencji zaufała tym razem tylko jednej osobie (Monika Beňová). Partię KDH z pierwszego miejsca poprowadzi były poseł nieistniejącej partii SDKÚ-DS Ivan Štefanec. Swojej partii SMK-MKP został wierny eurodeputowany Pál Csáky. Nowo powstałą partię – Unia Chrześcijańska – poprowadzą do wyborów eurodeputowani, którzy w 2014 roku kandydowali z ramienia innych partii politycznych – Anna Záborská (KDH) oraz Branislav Škripek (OĽaNO). Już teraz wiadomo, że gdyby hipotetycznie do PE dostali się wszyscy obecni eurodeputowani, na pewno przybędzie minimalne 9 nowych nazwisk.

Nie ma co się łudzić. W epoce mediów cyfrowych zauważalny jest trend, że o wyborze partii nie decydują kwestie merytoryczne, ale często sympatyczna powierzchowność kandydata, odpowiednio przygotowana kampania reklamowa oraz możliwość przebicia się w mediach społecznościowych. Dla większości wyborców programy partii są sprawą marginalną. O wyborze kandydata decydują emocje, a nie rozsądek.

Same partie również nierzadko komplikują proces wyboru. Nowe ugrupowania wyrastają jak grzyby po deszczu, ale w przypadku, gdy nie uda im się przekroczyć wymaganych 5% poparcia, odchodzą w polityczny niebyt i umierają śmiercią naturalną. Na Słowacji, która ma około 5,4 miliona obywateli, zarejestrowanych jest 155 partii i ruchów politycznych. Ironicznie mówiąc, czasami wydaje się, że każdy kto chce być liderem, zakłada nową partię polityczną. Na Słowacji, z tego punktu widzenia, nazwa książki Maxa Webera – Polityka jako zawód i powołanie – nabiera innego wymiaru.

Wszystkie 7 partii politycznych, które mają swoich reprezentantów w parlamencie Słowacji, wystawia swoich kandydatów do PE. Chadecy, którzy do niedawna były reprezentowani przez partię KDH, mają poważną konkurencję w postaci partii Chrześcijańska Demokracja – Życie i dobrobyt oraz partia Unia Chrześcijańska. W konsekwencji żadna z nich może nie trafić do PE. Węgierska mniejszość będzie miała do wyboru dwie partie – rządzącą Most-Híd oraz SMK-MKP.

Wewnątrzpartyjne rozgrywki polityczne oraz ignorowanie wyrazu sprzeciwu wyborców wobec tradycyjnych partii politycznych może w najbliższych wyborach do PE doprowadzić do wyboru posłów, którzy kojarzeni są z radykalnymi poglądami, a ich elektorat jest w większości bardziej zdyscyplinowany. O tym, czy taki czarny scenariusz może się spełnić, zadecydują wyniki najbliższych wyborów, które odbędą się 25 maja 2019 roku.

Źródła:

https://www.minv.sk/?volby-ep

https://www.minv.sk/?ep-klkandidati

http://ives.minv.sk/rez/registre/pages/start.aspx?type=ps

http://volby.statistics.sk/ep/ep2014/EP-dv/def-sk.html

http://www.europarl.europa.eu/elections2014-results/sk/turnout.html

http://www.europarl.europa.eu/news/sk/press-room/20180607IPR05241/europske-volby-2019-ep-definitivne-schvalil-prerozdelenie-poslaneckych-kresiel