Wolna modernizacja słowackiej armii

Martin Barčík

Od ostatnich wyborów parlamentarnych na Słowacji (5 marca 2016 roku) rząd złożony z partii Smer, SNS i Most-Híd akcentował potrzebę modernizowania armii. Wyrazem tego była Biała Księga o obronie Republiki Słowackiej uchwalona 28 września 2016 roku. Modernizacja jednak będzie wymagała dużych nakładów finansowych. Czy jednak 118-stronnicowa książka jest w stanie nadrobić zaległości i doprowadzić do zastąpienia starego sprzętu wojskowego nowym, ot tak? Czy wymóg NATO, aby przeznaczyć na kwestie obronności 2 procent PKB zapewni bezpieczeństwo jego członkom?

Ostatnie wybory na Słowacji połączyły ze sobą partie polityczne, które na pierwszy rzut oka nie mają za wiele wspólnego. Widać to od czasu do czasu w pojedynczych ministerstwach, w których minister pochodzi z jednej partii, a sekretarz stanu z drugiej. Parlamentarna demokracja wymaga, aby partie dogadały się pomiędzy sobą pod warunkiem, że myślą o interesach obywateli. Zdrowa dyskusja prowadzi do lepszych wyników. Problem powstaje wtedy, kiedy zaczyna dominować tak zwana „twitterowa/facebookowa dyplomacja“. Taki spór prowadzili między sobą minister obrony Peter Gajdoš (partia SNS) z sekretarzem stanu Róbertem Ondrejcsákiem (partia Most-Híd). Ten drugi pisał na swoim facebookowym profilu o potrzebie szybkiej wymiany rosyjskich myśliwców MiG-29 na samoloty JAS 39 Gripen, albo amerykańskie F-16 Block 70. Problem polega na tym, że takie dyskusje nie powinny mieć miejsca na portalach społecznościowych, lecz na spotkaniach w ramach ministerstwa obrony Słowacji. Wynik rozmów i wspólne stanowisko powinny zostać następnie przedstawione obywatelom.

Sekretarz stanu Róbert Ondrejcsák jest przekonany o tym, że słowacka armia jest w złym stanie i należy ją poddać szeroko zakrojonej modernizacji, która postępuje bardzo powoli. Za przykład może służyć zakup dziewięciu śmigłowców Sikorsky UH-60M Black Hawk za 261 milionów dolarów (962 milionów złotych). Słowacja będzie je spłacać do 2024 roku.

Dalszym, może nawet zabawnym przykładem, może być zakup 2 samolotów C-27J Spartan kosztujących 98 milionów euro (419 milionów złotych), które nie mieszczą się do hangarów wojskowego lotniska Kuchyňa!

Po wielu latach niższych wydatków na armię, kwoty przeznaczone na modernizację mogą prowokować do zadania sobie pytania – Skąd wzięły się nagle takie pieniądze? Podczas gdy wydatki na obronę w 2009 r. wynosiły 1,65% PKB, od tego czasu systematycznie spadały, aby w 2013 i 2014 r. osiągnąć minimalny pułap, kiedy stanowiły zaledwie 1% PKB.

Według najnowszych planów ministerstwa obrony Słowacji, do 2020 r. wydatki na obronę wyniosą 1,6% PKB, a do 2024 r. powinny wzrosnąć do wymaganych przez NATO 2 % PKB. Pytanie brzmi, czy artykuł numer 5 Traktatu Północnoatlantyckiego, na który powołuje się wielu ekspertów, zapewni bezpieczeństwo każdego członka NATO?

Treść tego artykułu brzmi następująco: „Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub kilka z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uważana za napaść przeciwko nim wszystkim; wskutek tego zgadzają się one na to, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, każda z nich, w wykonaniu prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego przez Artykuł 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom tak napadniętym, podejmując natychmiast indywidualnie i w porozumieniu z innymi Stronami taką akcję, jaką uzna za konieczną, nie wyłączając użycia siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego. O każdej takiej zbrojnej napaści i o wszystkich środkach zastosowanych w jej wyniku zostanie bezzwłocznie powiadomiona Rada Bezpieczeństwa. Środki takie zostaną zaniechane, gdy tylko Rada Bezpieczeństwa podejmie działania konieczne do przywrócenia i utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.“

Można postawić pytanie, czy sformułowanie „(…) podejmując (…) taką akcję, jaką uzna za konieczną…“ obliguje państwa członkowskie NATO do tego, żeby w razie napaści zbrojnej na państwo członkowskie użyć takiej samej siły do jego obrony?

Wiarygodność słowackiej armii została naruszona w połowie 2017 roku, kiedy z magazynów wojskowych zniknęły tony amunicji (około 300 tysięcy pocisków). Czy kradzież tak dużej liczby amunicji mogła zostać niezauważona? Dokąd mogła trafić? Na razie brakuje odpowiedzi na te pytania.

W maju 2018 roku rząd Słowacji zdecydował o zakupie 25 haubic samobieżnych 155 mm ShKH Zuzana 2. Kontrakt ma być zrealizowany w latach 2018 – 2022. Koszty dostawy nie powinny przekraczać 175 milionów euro (748 milionów złotych). Zakupione haubice dopełnią 16 haubic Zuzana 2000, które są już na stanie słowackiej armii.

Ministerstwo obrony w czerwcu tego roku informowało, że NATO dostrzega zmiany w słowackiej armii. Minister obrony informował także o tym, że czołgi T-72 będą remontowane do 2026 roku. Do tego czasu armia nie zamierza kupować nowych.

17 nowych radarów dla armii będzie kosztować aż 155 milionów euro (663 milionów złotych). Głośno komentowanym zakupem jest historyczne największa inwestycja w zakup opancerzonych pojazdów bojowych, które powinny kosztować rekordowe 1,2 miliardów euro (5,1 miliardów złotych). Realizacja tego kontraktu została rozłożona na 12 lat. W jego ramach armia ma zostać dozbrojona w 81 opancerzonych pojazdów bojowych (8×8) oraz 404 opancerzonych pojazdów wielozadaniowych (4×4).

Widać, że słowacka armia zamierza przeznaczyć duże kwoty na modernizację. Nie można oczywiście zapominać o tym, że poza armią należy utrzymywać i rozwijać sojusze oraz dobre relacje pomiędzy sojusznikami. O to musi zadbać dobrze prowadzona polityka zagraniczna, która powinna być spójna. Kuriozalnie w tym kontekście wygląda, widoczny w ostatnim czasie na Słowacji, brak spójności w polityce zagranicznej. Za przykład niech świadczą słowa ministra spraw zagranicznych Słowacji Miroslava Lajčáka, który powiedział, że nie czuje się dobrze z tym, że najwyżsi urzędnicy państwowi nie mają potrzeby konsultowania z Ministerstwem Spraw Zagranicznych swoich zagranicznych wypowiedzi. Minister wyraził taką opinię po wizycie przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego Słowacji Andreja Danko w Dumie Państwowej Rosji oraz wizycie prezydenta Słowacji Andreja Kiski w Parlamencie Europejskim, które odbyły się w tym samym terminie (15 listopada 2017 roku).

Wizyty najwyższych urzędników państwowych są uważnie obserwowane przez inne państwa. Taka niekonsekwencja ze strony MSZ, może powodować mieszane uczucia i zakłócać wiarygodność państwa, jako przewidywalnego partnera.

Źródła: http://www.mod.gov.sk/bielakniha/

https://domov.sme.sk/c/20652420/ministra-gajdosa-kritizuje-za-odklad-novych-stihaciek-aj-jeho-tajomnik-z-mosta.html

https://www.aktuality.sk/clanok/521703/ozbrojene-sily-su-na-tom-zle-modernizovat-treba-vsetko-tvrdi-ondrejcsak/

https://spravy.pravda.sk/domace/clanok/433721-prve-dva-vrtulniky-black-hawk-su-uz-na-slovensku/

https://www1.pluska.sk/Spravy/Z-domova/TOTO-u-Gajdosa-nedomysleli-Nakupili-nove-stroje-teraz-riesia-iny-problem

https://www.etrend.sk/trend-archiv/rok-2017/cislo-49/modernizacia-armady-pod-bojovou-zastavou-sns.html

https://www.nato.int/cps/su/natohq/official_texts_17120.htm?selectedLocale=pl

https://slovensko.hnonline.sk/984645-z-vojenskeho-skladu-pri-martine-zmizli-statisice-funkcnych-nabojov

https://spravy.pravda.sk/domace/clanok/470694-slovenska-vlada-schvalila-nakup-25-kusov-samohybnych-hufnic-zuzana-2/

https://domov.sme.sk/c/20845498/gajdos-uistil-nato-ze-modernizacia-armady-pokracuje.html

https://spravy.pravda.sk/domace/clanok/473188-armada-dostane-nove-radary-rezort-obrany-minie-155-milionov/

https://www1.pluska.sk/Spravy/Z-domova/Gajdos-obvinil-Glvaca-klamstva-Hadka-pre-miliardovy-nakup

https://spravy.pravda.sk/domace/clanok/471990-danko-zelal-by-som-si-aby-putin-navstivil-bratislavu/