Wcześniejsze wybory parlamentarne w Kosowie

Anna Kurowska

Lipcowe zawirowania na scenie politycznej Kosowa znalazły swój koniec podczas przedwczesnych wyborów parlamentarnych. Triumf odniosły pozostające dotychczas w opozycji partie Vetëvendosje oraz Demokratyczna Liga Kosowa (LDK). Przegrana w wyborach była szczególnie dotkliwa dla Demokratycznej Partii Kosowa (PDK), która była u władzy nieprzerwanie od 12 lat. Były to 7. z kolei wybory od 2001 roku. Wtedy mieszkańcy Kosowa po raz pierwszy od czasu wojny z Serbią wybrali się do urn.

Wcześniejsze wybory parlamentarne zostały ogłoszone po tym, jak dotychczasowy premier Ramush Haradinaj – wezwany na przesłuchanie w charakterze podejrzanego przez prokuraturę w Hadze ds. zbrodni wojennych w Kosowie – złożył dymisję z urzędu. Ówczesna decyzja Haradinaja spotkała się z mieszanymi reakcjami w samym Kosowie. Opozycja twierdziła, że decyzja premiera była słuszna (już od dłuższego czasu partie opozycyjne domagały się zmiany na stanowisku szefa rządu), jednak przyczynę jej złożenia uznały za „niewłaściwą”. Z kolei zwolennicy partii rządzącej nie kryli oburzenia decyzją trybunału, określając ją jako niesprawiedliwą. Sytuacja była również monitorowana przez stronę serbską, która wyrażała zaniepokojenie, że zaistniała sytuacja może znacząco wpłynąć na położenie Serbów mieszkających w Kosowie, którzy mogliby stać się celem nowych ataków jako winni sytuacji, w której znalazł się Haradinaj.

W czasie wyborów obywatele Kosowa wybierali 120 przedstawicieli Parlamentu. Obie partie opozycyjne – Vetëvendosje i Demokratyczna Liga Kosowa – zdobyły podobną liczbę głosów. Jednak wygraną – z niewielką przewagą 25,93% do 24,87% – może cieszyć się partia Albina Kurtiego (Vetëvendosje). PDK byłego premiera Haradinaja uzyskała trzeci rezultat, co dla pozostającej przez wiele ostatnich lat u władzy partii jest wynikiem skrajnie niezadowalającym.

Zbliżone wyniki dwóch zwycięskich partii oznaczają, że Kosowo będzie miało rząd koalicyjny. Co ciekawe, jeszcze przed wyborami oba ugrupowania prowadziły rozmowy o koalicji, jednak nie doszły wtedy do porozumienia. Vjosa Osmani, kandydatka na stanowisko premiera z ramienia LDK, oznamiła, że koalicję LDK – Vetëvendosje czeka wiele wyzwań, ale jej głównym celem powinno być dobro obywateli Kosowa. Zaznaczyła, że wynik wyborów jest wezwaniem do zmian – obywatele jasno wyrazili swój pogląd, że nowy rząd powinien być sformowany z przedstawicieli partii opozycyjnych.

Podobną opinię co do woli wyborców wyraził przywódca zwycięskiej Vetëvendosje, Albin Kurti, który jest jednocześnie kandydatem tej partii do objęcia fotela premiera. „Vetëvendosje zwyciężyło w tych wyborach (…), ale bardzo cieszy to, że jako dotychczasowa opozycja [razem z LDK] będziemy mieli przynajmniej 60 miejsc w Parlamencie. To, co stało się dziś, było interwencją obywateli na naszej scenie politycznej, aby uchronić Kosowo przed tragicznym końcem” – powiedział po ogłoszeniu wstępnych wyników wyborów. Dodał również, że wkrótce rozpocznie negocjacje z przedstawicielami LDK. Jeżeli nie uda im się dojść do porozumienia, rozpisane zostaną nowe wybory.

Były premier Ramush Haradinaj oświadczył z kolei, że jego decyzja o przedwczesnych wyborach i pozostawieniu procesu decyzyjnego obywatelom była słuszna. Dodał również, że „sprawiedliwa i pokojowa rywalizacja wyniosła Kosowo na wyższy standard dojrzałości politycznej i demokratycznej”.

Kosowo, jako państwo o dość skomplikowanej sytuacji etnicznej (z wciąż obecnymi tarciami między społecznościami albańską i serbską), musiało również zmierzyć się z napiętą sytuacją związaną z wyborami w rejonach zamieszkanych w większości przez mniejszość serbską. Tak jak można się było spodziewać, partia Serbska Lista (Srpska Lista) zdobyła ponad 98% głosów w Mitrovicy Północnej (zamieszkanej w większości przez Serbów) oraz ok. 90% w innych serbskich gminach.

Kosowska scena polityczna jest również bacznie obserwowana i żywo komentowana przez analityków i polityków w Serbii. Prezydent Aleksandar Vučić pochwalił serbską partię z Kosowa za „przekonującą wygraną w niezwykle trudnych warunkach”.

Niestety, nie obyło się bez incydentów przy urnach wyborczych. Zgłoszono 16 przypadków naruszenia procesu wyborczego, między innymi naruszenia tajemnicy głosowania czy nadużycia prawa do głosowania.

https://www.bbc.com/news/world-europe-49955689

https://balkaninsight.com/2019/10/06/kosovo-snap-elections-2019-live-blog/

https://balkaninsight.com/2019/10/07/opposition-vetevendosje-party-triumphs-in-kosovo-election/

https://balkaninsight.com/2019/10/09/kosovo-election-winners-seek-coalition-agreement/

http://rs.n1info.com/Vesti/a532082/Izbori-na-Kosovu-2019.html

https://vijesti.hrt.hr/548145/na-izborima-na-kosovu-pobijedila-opozicija