Turów: wspólne wyzwania przekuć w rozwój regionu

Kwestia wydobycia węgla w regionie trójstyku granic jest dzisiaj ważnym argumentem na rzecz zacieśnienia współpracy transgranicznej. Nadszedł moment, w którym region, gdzie po trzech stronach granicy znajduje się łącznie 10 kopalni węgla brunatnego – pięć po stronie czeskiej, cztery po niemieckiej i jedna po polskiej, musi wytyczyć swoją ścieżkę transformacji energetycznej.

Lokalny wymiar transformacji

Choć cel dekarbonizacji jest jednolity dla całej Unii Europejskiej, to ścieżki do jego osiągnięcia wyznaczane są w oparciu o specyficzne wyzwania poszczególnych regionów górniczych. Muszą one uwzględniać potrzeby lokalnych społeczności, na co zwraca uwagę prof. Jerzy Buzek były Premier, Członek Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii Parlamentu Europejskiego: Nasi mieszkańcy chcą przystępnych cen energii, które mogą spaść, jeśli wykorzystamy środki na transformację. Trzeba im zapewnić to, czego oczekują czyli stabilne miejsca pracy, czyste środowisko i bezpieczne dostawy zielonej energii  –  to jest właśnie sprawiedliwa transformacja.

Stworzenie nowych miejsc pracy, które zastąpią te generowane przez spółki wydobywcze, będzie jednym z najważniejszych wyzwań dla tego regionu. W kontekście transformacji regionu trójstyku warto przyjrzeć się procesowi restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w Zagłębiu Ruhry i w kraju Saary u naszych zachodnich sąsiadów. W tym wypadku istotnymi elementami były inwestycje w badania i rozwój, tworzenie centrów badawczych, uniwersytetów i parków technologicznych. Nowe miejsca pracy tworzone były przede wszystkim w sektorze usług. Dodatkowo wprowadzono proste procedury uzyskania pozwolenia na prowadzenie nowej działalności gospodarczej tak, aby stworzyć miejsca pracy w sektorach niewęglowych.

Energetyka na ścieżce zmian

Odchodzenie od energetyki opartej na węglu jest złożonym, kosztochłonnym procesem.  Kompleksy energetyczne takie jak Turów od lat wdrażają projekty, których celem jest minimalizacja wpływu środowiskowego ich działalności, szczególnie w zakresie ochrony wód, redukcji hałasu oraz emisji pyłów.

W celu ochrony wód, już w latach 60. XX wieku Kopalnia Turów rozpoczęła budowę podziemnego ekranu na terenie kopalni wzdłuż granicy z Niemcami, chroniącego wody po stronie niemieckiej. Obecnie dobiega końca budowa podobnego ekranu przeciwfiltracyjnego, który dodatkowo zabezpieczy przed potencjalnym odpływem wód gruntowych sąsiadujące z kopalnią tereny po czeskiej stronie granicy, niedaleko miejscowości Uhelna.

Stały monitoring prowadzony jest przez PGE nie tylko w zakresie wody, ale również hałasu i emisji pyłów. W latach 2016–2020 kopalnia zainwestowała ok. 15 mln złotych w wymianę krążników przenośników taśmowych na nowocześniejsze, o lepszych parametrach akustycznych. Obecnie trwają prace nad budową ekranu przeciwwiatrowego, który poprzez ograniczenie siły wiatru w rejonie zasobnika węglowego ograniczy emisję niezorganizowaną.

Kopalnia prowadzi także rekultywację terenów pogórniczych. Aktualnie byłe zwałowisko zewnętrzne stanowi cenny dla gminy Bogatynia kompleks leśny.

Nowa wizja regionu

Dostrzeżenie wspólnych szans, kontynuowanie transformacji z poszanowaniem interesu społecznego, korzystanie z synergii i wzajemnych doświadczeń to klucz do przyszłości całego regionu trójstyku Polski, Czech i Niemiec. Transformacja energetyczna nie kończy się na granicy jednego państwa, lecz jest szansą na budowę silnego gospodarczo regionu transgranicznego. Stąd apel Burmistrza Miasta i Gminy Bogatynia Wojciecha Dobrołowicza o czas na przeprowadzenie sprawiedliwej transformacji: Mamy wiele wyzwań ponieważ np. ciepło i wodę dla Bogatyni dostarcza Kompleks Turów. Zanim zapewnimy inne rozwiązanie, potrzebujemy czasu i inwestycji – to jest dla nas sprawiedliwa transformacja – wskazywał Burmistrz.

Jak podkreślał, Wojciech Dąbrowski – prezes zarządu PGE Polskiej Grupy Energetycznej: Aby transformacja energetyczna była sprawiedliwa musi zostać przeprowadzona w sposób skoordynowany, nie może być to dzika transformacja.Proces modernizacji energetyki i polityka klimatyczna nie powinny być oderwane od ludzi, dlatego niezbędne jest długofalowe planowanie w oparciu o konkretne projekty twardych inwestycji oraz o programy społeczne z finansowaniem zapewnionym w ramach funduszy sprawiedliwej transformacji.

Więcej informacji odnośnie Kompleksu Energetycznego Turów dostępnych jest pod adresem: https://turow2044.pl/