Trzydzieści lat temu Václav Havel został prezydentem Czechosłowacji

Justyna Klorek

Rok 1989 w dziejach historii Europy był rokiem wielkich zmian i przewrotów. Wszystko, co działo się w tym czasie przeszło do historii i zostanie w pamięci wielu pokoleń. Nie inaczej było również za naszą południową granicą, gdzie wielkie zmiany rozpoczęły się od stłumienia protestów studenckich, które zapoczątkowały listopadową Aksamitną Rewolucję. Ta z kolei doprowadziła do upadku panującej od czterdziestu lat władzy komunistycznej, a w efekcie do późniejszego rozdzielenia się Czechosłowacji na dwa niezależne państwa.

XVII Forum Ekonomiczne w Krynicy. (od lewej) Marek Belka, Vaclav Havel, Aleksander Kwaśniewski

Bezsprzecznie jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Czechosłowacji był dzień 29.12.1989, kiedy dramaturg, dysydent i były więzień polityczny – Václav Havel został jednomyślnie wybrany na prezydenta Socjalistycznej Republiki Czechosłowacji (ČSSD). Tym samym Havel stał się ostatnim prezydentem komunistycznej wówczas Czechosłowacji (jego kadencja trwała pół roku – do czasu pierwszych wolnych wyborów) i pierwszym prezydentem państwa czeskiego, które powstało po rozpadzie Czechosłowacji 31.12.1992 roku.

Droga na Zamek 

Havel nigdy nie pozostawał obojętny na nadużycia władzy i łamanie praw człowieka, dlatego od samego początku był jednym z najbardziej wpływowych przedstawicieli Aksamitnej Rewolucji. 19 listopada 1989 brał udział w założeniu Forum Obywatelskiego (OF) – ruchu antytotalitarnego skupiającego reformy i siły demokratyczne czeskiej części Federacji. Już 21 listopada, po raz pierwszy przemówił z balkonu wydawnictwa Melantrich w imieniu OF do demonstrantów, którzy tłumnie zgromadzili się na Placu Wacława w Pradze. Znaczącą rolę w wyborze Václava Havla na prezydenta odegrał Słowak, minister legislacji i przewodniczący Rady Legislacyjnej Rządu Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej, członek Komunistycznej Partii Czechosłowacji (KSČ) – Marián Čalfa. Čalfa zyskał szacunek opinii publicznej i opozycjonistów, tym, że zadeklarował pełne poparcie dla zmian w komunistycznej Czechosłowacji. 15.12.1989 roku w siedzibie rządu odbyło się tajne spotkanie przedstawiciela Forum Obywatelskiego – Václava Havla z nowowybranym 10.12.1989 roku premierem – Mariánem Čalfą, który zapewnił, że poprze kandydaturę Havla na prezydenta, a poprzez ułaskawienie go, de facto utorował mu drogę do objęcia stanowiska prezydenta. Szeroko dyskutowało się, czy premier w zamian za poparcie opozycjonisty zażądał czegoś w zamian, wielu domniemało się, że Havel za objęcie stanowiska głowy państwa obiecał nietykalność komunistom, na co jednak nie istnieją żadne dowody.    

Po 41 latach niekomunistyczny prezydent ponownie zasiadł na Hradczanach

Objęcie przez Havla najwyższej funkcji w państwie było zdecydowanie radosną nowiną dla wszystkich protestujących i pragnących zmiany obywateli Socjalistycznej Republiki Czechosłowackiej. Wraz z objęciem władzy przez opozycję w Czechosłowacji, przez ulice przestały przetaczać się demonstracje, zawieszono strajki, życie czechosłowackiego społeczeństwa zaczęło wracać do normy.

Havel stał się ikoną czeskiej demokracji, człowiekiem, który walczył z komunizmem i wraz z Aksamitną Rewolucją przyniósł Czechom powiew wolności. Dziesięć lat prezydentury Havla wzmocniło pozycję Czech na arenie międzynarodowej. To dzięki Václavovi Havlovi w 1999 roku Czechy stały się członkiem NATO, a jego usilne działania doprowadziły do wkroczenia Republiki Czeskiej do szeregów Unii Europejskiej.

Choć podczas swoich dziesięciu lat prezydentury nie ustrzegł się błędów i kontrowersyjnych decyzji, w ósmą rocznicę jego śmierci, która przypada 18.12., Czesi nadal wspominają go z sentymentem i podkreślają, że w ich sercach pozostanie na zawsze bohaterem, który wyrwał ich z jarzma totalitarnego reżimu i dał im wolność.

źródło:

https://www.idnes.cz/zpravy/domaci/vaclav-havel-prezident-1989-parlament-zvolen-ceskoslovensko-komuniste-marian-calfa.A191229_120925_domaci_pmk

https://www.novinky.cz/domaci/clanek/tricet-let-od-zvoleni-vaclava-havla-prezidentem-40308359

https://www.idnes.cz/zpravy/domaci/marian-calfa-30-let-svobody-zivot.A190121_151338_domaci_vov

https://www.forum24.cz/havel-na-hrad-triumfy-a-pady-nejmocnejsiho-bezmocneho/