Trendy w dezinformacji antyszczepionkowej i anty-COVID

Pratik Dattani, Bridge India, Wielka Brytanii

Od 2016 roku obserwujemy, jak zjawisko dezinformacji mocno się zakorzenia, ewoluuje i rozprzestrzenia, a także w coraz większym stopniu powoduje realne szkody w świecie. Biorąc pod uwagę fakt, iż dezinformacja przybiera coraz bardziej złożoną i dynamiczną formę, stosowane przez rządy metody do walki z tym zjawiskiem powinny być jeszcze bardziej zaawansowane.

Według indeksu umiejętności korzystania z mediów (Media Literacy Index) opracowanego przez Instytut Open Society z Sofii, Finlandia znajduje się na czele listy krajów europejskich uważanych za najbardziej odporne na mylne informacje oraz dezinformacje, co jest zasługą aktywnych wysiłków rządu w celu edukowania obywateli, rozpoczynając już w szkołach.

W krajach o niskich lub średnich dochodach, takich jak Indie czy Afryka Wschodnia (praca z firmami oraz rządami z tych dwóch regionów zajmuje mi większość czasu),  edukowanie na szeroką skalę jest trudne z dwóch powodów. Po pierwsze, poziom alfabetyzmu cyfrowego, szczególnie na obszarach wiejskich, pozostaje niski. Po drugie, dla przeciętnego obywatela nadmiar nierzetelnych informacji dostępnych online jest czymś nowym.

Na całym świecie można dostrzec, że podczas gdy pewne fake newsy są obecne na platformach takich jak Facebook, czy Twitter i są wzajemnie udostępniane przez tzw. „zapylaczy”, sieci takie jak WhatsApp, Parler, Telegram, MeWe, Gab oraz ukryta sieć (dark web) mogą być jeszcze bardziej szkodliwym źródłem dezinformacji. Grupy na takich platformach, często liczące setki członków, stają się swego rodzaju bańką, w której w której wypowiadają się tylko osoby o takich samych poglądach, co sprzyja rozprzestrzenianiu się dezinformacji. Potencjalni propagatorzy chętnie akceptują treści wspierające ich wspólny światopogląd.

Przykładowo, teoria mówiąca o tym, że COVID-19 jest bronią biologiczną stworzoną przez Chiny, została spopularyzowana na całym świecie przez prawicowy blok Zero Hedge, ale pochodziła z indyjskiej strony z informacjami powiązanej z rosyjskimi sieciami dezinformacyjnymi. Ekspansja tej teorii ilustruje trudność w monitorowaniu rozprzestrzeniania się dezinformacji oraz potrzebę nadzoru ekspertów w celu śledzenia dynamicznego ekosystemu informacji.

Amerykańskie centrum zwalczające nienawiść w internecie (CCDH) przeanalizowało ponad 812 000 wpisów na Facebooku i Twitterze na temat szczepionek i zdemaskowali fakt, iż 65% wpisów o charakterze antyszczepionkowym pochodziło od zaledwie dwunastu osób, w tym Roberta F. Kennedy’ego Jr, bratanka byłego prezydenta USA.

Teoria koronawirusa 5G, głosząca, że maszty 5G spowodowały Covid-19, przyćmiła teorię broni biologicznej w Wielkiej Brytanii. Teoria 5G pojawiła się w tym samym dniu, w którym ogłoszono działania zmierzające do lockdownu Wielkiej Brytanii. Podpalacze spalili 80 masztów telefonii komórkowej i nagrali, jak nękają pracowników telekomunikacji. Na szczęście to zjawisko nie wykroczyło poza Wielką Brytanię.

Według Logically.ai, platformy weryfikującej fakty za pomocą sztucznej inteligencji i jednego z wiodących źródeł dezinformacji na temat szczepionek przeciwko COVID-19 w Wielkiej Brytanii, były bankier Brian Rose, rozpoczął intratną kampanię pozyskiwania funduszy na budowę „cyfrowej platformy wolności”, która zebrała ponad milion dolarów. Obecnie kandyduje na stanowisko burmistrza Londynu.

Kiedy narracje spiskowe przystosowują się do przetrwania w różnych środowiskach, określa się takie zjawisko mianem lokalizacji narracyjnej. Teorie spiskowe mają tendencję do lokalizowania swoich narracji poprzez usuwanie nieistotnych elementów i dodawanie bardziej odpowiednich. Istnieją dwa główne rodzaje lokalizacji narracyjnej: geograficzna i demograficzna.

Na przykład we Francji, ostatnie badania przeprowadzone przez BBC Monitoring wykazały, że nastroje antyszczepionkowe i te skierowane przeciwko establishmentowi w znacznym stopniu są zbieżne. Liczba zwolenników stron internetowych prezentujących skrajnie antyszczepionkowe treści w języku francuskim wzrosła z 3,2 mln do prawie 4,1 mln polubień w zeszłym roku.

Lokalizacja demograficzna wykorzystuje tematy bieżące, które wywołują emocje. Hiszpańskojęzyczna dezinformacja podczas wyborów prezydenckich w USA w 2020 r. kładła nacisk na istniejące obawy antyaborcyjne lub antykomunistyczne, aby zwiększyć atrakcyjność niektórych narracji dezinformacyjnych. Indyjski prawnik Vibhor Anand użył amerykańskiej teorii spiskowej QAnon, aby oskarżyć indyjskie gwiazdy filmowe, takie jak Salman Khan, o udział w handlu dziećmi.

Oba te typy lokalizacji narracji są napędzane przez pojawienie się mikro-influencerów prowadzących działalność dezinformacyjną. Są to użytkownicy, którzy zbudowali znaczące grono osób o podobnych poglądach, które „śledzą” ich profile. Nie ogranicza ich polityka Facebooka dotyczącą zawartości zweryfikowanych stron, więc mogą stworzyć dla siebie niszę.

Podczas gdy zwolennicy teorii spiskowych, antyszczepionkowcy i sceptycy COVID-19 przenoszą się z większych platform mediów społecznościowych na fora o ograniczonym dostępie, ich poglądy ulegają dalszej radykalizacji, ponieważ nie są już oni narażeni na zderzenie z racjonalnymi opiniami. Utrudnia to nadzór nad tym zjawiskiem. Należy pamiętać, że fake newsy mają wpływ na rzeczywistość. Fake newsy prowadzą do rozpowszechniania fałszywych narracji, co jest bezpośrednim zagrożeniem dla procesów demokratycznych.

W Bridge India, think tanku, w którego zarządzie zasiadam, zainicjowaliśmy globalny dialog na temat fake newsów i nieustannie zaskakuje nas to, jak to zjawisko ewoluuje, dostosowuje się i przekształca. Walka z tym zagrożeniem wymaga koordynacji i współpracy między rządem, policją i służbami bezpieczeństwa narodowego, ale także aktywistami, społeczeństwem obywatelskim i co najważniejsze – każdym z nas.

 

Pratik Dattani jest Dyrektorem Zarządzającym w firmie doradztwa gospodarczego  EPG, z biurem w Londynie, Bangalurze i Ugandzie. Dodatkowo zasiada w Zarządzie Bridge India, progresywnego think tanku zajmującego się polityką publiczną.

 

Źródła:

https://www.japantimes.co.jp/news/2020/02/03/business/financial-market-website-zero-hedge-knocked-off-twitter-coronavirus-bioweapon-story/

https://www.bbc.com/news/technology-56536390

https://www.logically.ai/articles/not-anti-vaccine-covid-misinformation-trends

https://www.bbc.co.uk/news/blogs-trending-56526265

https://www.thequint.com/news/law/vibhor-anand-arrest-conspiracy-theories-fake-news-legal-provisions-ipc-it-act-criminal-defamation-public-mischief

https://www.justis.com/social-media-influencers-as-fake-news-super-spreaders/