Sytuacja migracyjna w Rosji

Alina Anisimowicz

 

Od stycznia do września 2018 roku poziom migracji w Rosji spadł o 66,3 tys. osób w stosunku do roku 2017. Jest to rezultat zmniejszenia liczby imigrantów oraz znacznego – ponad 22-procentowego zwiększenia liczby osób opuszczających Federację Rosyjską. W październiku ubiegłego roku prezydent Putin zatwierdził nową Koncepcję państwowej polityki migracyjnej Federacji Rosyjskiej na lata 2019-2025, w grudniu podpisał rozporządzenie o włączeniu polityki migracyjnej do sfery odpowiedzialności urzędu prezydenta, natomiast w styczniu 2019 r. dokonał szeregu zmian personalnych wśród wysokich urzędników odpowiedzialnych za politykę migracyjną. Wszystkie te działania oznaczają, że kwestia migracyjna jest dla prezydenta Rosji obecnie priorytetowa.

 

 

Według danych Monitoringu sytuacji gospodarczej Federacji Rosyjskiej, przeprowadzonego przez Rosyjską Akademię Gospodarki Narodowej i Administracji Publicznej przy Prezydencie Federacji Rosyjskiej, przyrost migracji w 2018 roku wynosił 120 tys. osób i pod względem wszystkich wskaźników był niższy niż w roku 2017.

W konsekwencji migranci nie kompensują ubywającej liczby Rosjan. Sytuacja demograficzna w Rosji pogarsza się z roku na rok.

Federalna Służba Statystyki Państwowej podaje, że w ciągu ostatnich dziesięciu lat ubyło niemal 87 tysięcy Rosjan, co jest skutkiem coraz większej różnicy pomiędzy liczbą urodzeń i zgonów oraz zwiększającej się liczby osób wyjeżdżających z kraju (w 2017 r. Rosję opuściło ok. 337 tys. osób).

 

Skąd pochodzą imigranci w Rosji

Federacja Rosyjska jest celem głównie migrantów zarobkowych z Azji Centralnej, z krajów takich jak Tadżykistan, Uzbekistan i Kirgistan. Migracje te stały się masowe na początku XXI wieku, w szczytowym momencie – w 2013 r. w Rosji pracowało 2,7 mln Uzbeków, 1,2 mln Tadżyków i ok. 600 tysięcy Kirgizów. W związku z kryzysem gospodarczym w Rosji i spadkiem wartości rubla w ostatnich latach nastąpił gwałtowny spadek wpływów od migrantów zarobkowych, którzy zaczęli podejmować próby znalezienia nowych rynków pracy. Obecnie poza Rosją celem migracji zarobkowej jest Turcja, Kazachstan oraz Chiny. Coraz większym zainteresowaniem ze strony migrantów z Azji Centralnej cieszy się Unia Europejska, przede wszystkim ze względu na relatywnie wysoki poziom płac oraz stosunkowo łatwy, pomimo obowiązku wizowego, dostęp do krajów Unii.

Podpisane pod koniec ubiegłego roku przez prezydenta Putina rozporządzenie „O Koncepcji Państwowej Polityki Migracyjnej Federacji Rosyjskiej na lata 2019-2025” zakłada wprowadzenie zmian ułatwiających zamieszkanie w Rosji przede wszystkim obywatelom Wspólnoty Niepodległych Państw oraz innych państw byłego ZSRR. Putin podkreślił, że celem nowej koncepcji jest stworzenie najbardziej dogodnych warunków dla zamieszkania w Rosji rodaków żyjących w diasporze i stworzenie przejrzystych zasad uzyskania prawa pobytu i obywatelstwa. Jednym z ułatwień będzie zwolnienie obywateli Ukrainy i Białorusi  z obowiązku egzaminu znajomości języka rosyjskiego.

 

Nowe regulacje prawne

W ramach działań na rzecz przyciągnięcia migrantów do Rosji w październiku 2018 roku rosyjskie MSW wniosło pod obrady Dumy Państwowej poprawki do ustawy „O obywatelstwie”. Zastępca Ministra Spraw Wewnętrznych FR Igor Zubow powiedział, że ten „Przepis jest niezbędnym środkiem okazania pomocy i działania na rzecz cudzoziemców i bezpaństwowców przybyłych do Rosji z państw, w których byli prześladowani przez władze z powodów politycznych lub innych, gdzie doszło do przewrotów politycznych, konfliktów zbrojnych lub do innych sytuacji wyjątkowych”.

Ponadto planowane jest wprowadzenie w życie nowej ustawy zakładającej ułatwienia dla Ukraińców, którzy przyjęli rosyjskie obywatelstwo. Dzięki nowym przepisom będą oni mogli ubiegać się o stanowiska w rosyjskich strukturach państwowych, w tym w MSW oraz służbach specjalnych.

W celu najbardziej efektywnego wprowadzenia w życie powyższych przepisów prezydent Putin wydał rozporządzenie „O Biurze Prezydenta FR ds. zapewnienia konstytucyjnych praw obywateli”. Zgodnie z pierwszym punktem tego dokumentu urząd należy przeorganizować, dodając do niego funkcję „zapewnienie działalności prezydenta FR w kwestiach polityki migracyjnej”. Urząd w nowej formule będzie uczestniczyć w określaniu głównych kierunków państwowej polityki migracyjnej. Urząd ten będzie miał ponadto bardzo szerokie uprawnienia – nie tylko będzie przygotowywać raporty dla prezydenta, lecz również współpracować z organami innych państw i organizacjami międzynarodowymi oraz koordynować działalność organów władzy, ich lokalnych oddziałów i organizacji społecznych zajmujących się kwestiami realizacji państwowej polityki w zakresie obywatelstwa i migracji.

Powyższe działania świadczą o tym, że polityka migracyjna stała się dla prezydenta Rosji w ostatnim czasie tematem priorytetowym. Przyciągnięcie migrantów ma być jednym ze sposobów na rozwiązanie problemu demograficznego w Federacji Rosyjskiej. „Obawa przed zmianą wizerunku etnicznego naszych miast pobrzmiewająca w społeczeństwie, żądania usprawnienia relacji z pracodawcami i z samymi migrantami zarobkowymi nie likwidują głównej linii: potrzebujemy migrantów zarobkowych i Rosja stworzy dla nich wszystkie dogodne warunki” – twierdzi rosyjski analityk Rustam Arifdrzanow

 

Źródła:

kremlin.ru

gks.ru

fms.gov.ru

osw.waw.pl

kommersant.ru

aif.ru

studium.uw.edu.pl