System edukacji w Czechach

Edukacja jest bardzo ważnym aspektem kształtowania człowieka, poczynając od wczesnego etapu jego rozwoju, poprzez wszystkie etapy życia. Dlatego też coraz częściej mówi się o uczeniu się przez całe życie. Edukacja ma na celu wpojenie i kultywowanie ideałów i wartości danego państwa.

źródło: alive.osu.cz

Edukacja formalna w Czechach, podobnie jak w Polsce, składa się z trzech głównych filarów: edukacji na poziomie podstawowym, średnim i wyższym. Edukacja podstawowa odbywa się w większości przypadków w miejscach urodzenia i zamieszkania dziecka, gdyż większość ze szkół jest zregionalizowana. Jednak każdy rodzic ma możliwość wyboru szkoły dla swojej pociechy.  Jeśli z jakiegoś powodu rodzice nie są zadowoleni z kształcenia w szkole czy przedszkolu, które jest położone najbliżej ich miejsca zamieszkania, może zapisać dziecko do innej placówki.

Organem odpowiedzialnym za administrację państwową w dziedzinie edukacji w Czechach jest Ministerstwo Edukacji, Młodzieży i Sportu, które odpowiada za:

  • kierunki rozwoju i stan edukacji;
  • przeznaczanie środków finansowych na edukację z budżetu państwa;
  • określanie wymagań kwalifikacyjnych i warunków pracy nauczycieli;
  • określanie ogólnych treści edukacyjnych od poziomu przedszkolnego do średniego;
  • zatwierdzanie programów edukacyjnych wyższych szkół zawodowych.

Kolejną jednostką administracyjną są regiony, czyli odpowiedniki polskich województw. Ich rola skupia się na prowadzeniu szkół średnich II stopnia, konserwatoriów oraz wyższych szkół zawodowych.

Natomiast przedszkola i szkoły podstawowe są prowadzone przez gminy, których zadaniem oraz obowiązkiem jest zapewnić wszystkim uczniom obowiązkowe kształcenie.[1]

Trzy obszary edukacji

Nasi południowi sąsiedzi rozpoczynają naukę w wieku 3 lat w odpowiedniku polskiego przedszkola, zwanego w Czechach Mateřská škola. Podobnie jak w Polsce, okres uczęszczania do przedszkola wynosi 3 lata i jest nieobowiązkowy (dla dzieci do 4 roku życia). Z przeprowadzonych sondaży wynika, że aż 84% czeskich dzieci uczęszcza do przedszkoli. Gminy są zobowiązane do zapewnienia dzieciom w wieku lat trzech miejsca w publicznym przedszkolu. Dzieci, które ukończyły piąty rok życia są zobligowane do uczęszczania do szkoły.

Kolejnym etapem edukacji jest kształcenie podstawowe, które jest bezpłatne i obowiązkowe. Wszystkie dzieci w wieku od 6 do 15 lat są zobligowane są do uczęszczania do szkoły podstawowej. Czeskie dzieci uczęszczają do szkoły podstawowej przez 9 lat. Najzdolniejsi ostatnie cztery lata edukacji podstawowej mogą połączyć z edukacją na poziomie średnim I stopnia (po ukończeniu V klasy szkoły podstawowej istnieje możliwość kontynuowania nauki w ośmioletnim gimnazjum, oczywiście po uprzednim zdaniu egzaminu wstępnego. Uczniowie mogą również wybrać edukację na poziomie szkoły średniej I stopnia o obniżonym poziomie (po ukończeniu VII klasy) lub konserwatorium, czyli szkołę, która kształci młodzież w zakresie muzyki, sztuki, tańca i teatru. Ta ostatnia forma edukacji cieszy się jednak zdecydowanie najmniejszą popularnością wśród czeskiej młodzieży. Jak przedstawiają statystyki, jedynie nieco ponad 0,05% czeskich uczniów decyduje się na kontynuację nauki w konserwatoriach.

Po ukończeniu kształcenia podstawowego, czeska młodzież kontynuuje naukę w drugim obszarze, czyli na poziomie szkoły średniej. Edukacja na tym poziomie nawiązuje w swej formie i programie do edukacji podstawowej. Kontynuuje naukę nabytych już podstaw wiedzy, jak również umiejętności i wpojonych wartości i idei. Warunkiem rozpoczęcia kształcenia na poziomie średnim jest ukończenie obowiązkowego podstawowego etapu kształcenia oraz spełnienie warunków przyjęcia do szkoły średniej. W większości przypadków, kandydat jest zobowiązany do zdania egzaminu wstępnego, który ma na celu sprawdzenie wiedzy ogólnej (w przypadku gimnazjów) bądź sprawdzenia konkretnych umiejętności i wiedzy specjalistycznej (w przypadku konserwatorium). Każdy uczeń ma możliwość ubiegać się o przyjęcie do trzech wybranych przez siebie szkół. Po ukończeniu szkoły średniej, czescy uczniowie mają możliwość kontynuacji nauki w szkołach wyższych, które kształcą na trzech poziomach: licencjackim, magisterskim i doktoranckim.

Skala ocen

O ile podstawowe zagadnienia i podziały obszarów edukacji są podobne, o tyle skala ocen w Polsce i Czechach znacznie się różni. Mówiąc w Czechach, że było się piątkowym uczniem, wcale nie zostaniemy postrzeżeni, jako osoby zdolne. W Czechach skala ocen jest odwrócona. Zatem najlepszą oceną, jaką można otrzymać na poziomie szkoły podstawowej i średniej jest 1, która odpowiada polskiej 5. W szkołach wyższych obowiązuje literowa skala ocen, więc najwyższą oceną, jaką może uzyskać student jest A, najniższą natomiast F. Oceną, która gwarantuje studentowi zdanie egzaminu jest D. Studenci nie posiadają indeksów, oceny egzaminów i zaliczeń są wpisywane do elektrycznego systemu danej uczelni, do którego każdy student i wykładowca ma dostęp.

System edukacji w obydwu krajach nie różni się znacznie. Różnicą jest możliwość wcześniejszego rozpoczęcia szkoły średniej przez czeskich uczniów oraz skala ocen.

źródła:

http://alavia.cz/vzdelavaci-system-v-ceske-republice/

https://eurydice.org.pl/systemy-edukacji-w-europie/czechy-2/

https://cs.wikipedia.org/wiki/Vzd%C4%9Bl%C3%A1v%C3%A1n%C3%AD_v_%C4%8Cesku

https://cs.wikipedia.org/wiki/%C5%A0kolstv%C3%AD_v_%C4%8Cesk%C3%A9_republice

https://www.studentnews.pl/s/3296/68613-Ksztalcenie-obowiazkowe-w-Europie/4014994-Czechy.htm

[1] Podział odpowiedzialności poszczególnych organów za: https://eurydice.org.pl/systemy-edukacji-w-europie/czechy-2/