Słowacja czeka na powrót emigrantów

Martin Barčík

Z badania „Slovak Professional Abroad Program” przeprowadzonego w dniach 6 – 27 listopada 2018 roku na podstawie odpowiedzi 4044 Słowaków mieszkających w 72 państwach świata wynika, że aż 54,22% respondentów byłoby skłonnych wrócić do kraju. Pod warunkiem, że zmieni się kultura polityczna na Słowacji. Największy problem Słowacy mieszkający za granicą widzą w korupcji i kolesiostwie.

Pierwsze pytanie w badaniu dotyczyło czynników, które mogłyby przekonać Słowaków do powrotu do kraju w przyszłości. Respondenci mogli zaznaczyć maksymalnie dwie odpowiedzi. Wyniki: zmiana kultury politycznej (54,22%), konkretna oferta (47,07%), lepsze usługi państwowe (44,87%), lepsze środowisko biznesowe (20,49%), programy wsparcia państwa (5,28%), praktyczne porady dotyczące powrotu (1,83%) oraz inne (7,11%).

We wszystkich badanych państwach decydującym czynnikiem była zmiana kultury politycznej. Jedynie w Wielkiej Brytanii Słowacy odpowiedzieli, że czynnikiem decydującym o ich powrocie do domu jest konkretna oferta (32%).

Jakie, zdaniem Słowaków przebywających na emigracji, są największe problemy trawiące ich ojczyznę? Aż 74% Słowaków przebywających poza granicami twierdzi, że korupcja i klientelizm stanowią największą przeszkodę w podjęciu decyzji o powrocie do kraju. 24% widzi problem w radykalizacji społeczeństwa i nietolerancji wobec mniejszości. 22% respondentów w poziomie życia. W 2016 roku ten czynnik wskazało 31% ankietowanych, więc może to oznacza, że poziom życia na Słowacji w latach 2016-2018 uległ poprawie?

Na problemy w systemie edukacji wskazuje aż 21% ankietowanych, w służbie zdrowia zaś 18%. Ze sposobu egzekwowania prawa nie jest zadowolonych 14% respondentów. Mniej niż 10% emigrantów uważa za problem następujące czynniki: niewystarczająca liczba ekspertów w administracji państwowej (6%), środowisko biznesowe (4%) oraz niechęć mniejszości do integracji (2%).

Żeby nie koncentrować się tylko na negatywach, twórcy badania zadali również pytanie, co Słowacy za granicą uważają za najbardziej pozytywne wydarzenie na Słowacji? 46,57% respondentów odpowiedziało, że to masowe protesty po morderstwie dziennikarza Jána Kuciaka oraz jego narzeczonej Martiny Kušnírovej. 41% doceniło sukcesy słowackich firm za granicą. Sukcesy ekspertów ze Słowacji zauważyło 33% respondentów. Fachowość Słowaków za granicą wskazało 25% ankietowanych. 15% doceniło sukcesy słowackich sportsmenów w świecie. Tylko 2% respondentów było w stanie pozytywnie ocenić dobre przykłady praktyk urzędowych na Słowacji.

Z badań wynika, że tylko 22% zapytanych Słowaków przebywających na emigracji chce zostać za granicą. W 2016 roku chęci powrotu nie wyrażało 26% Słowaków. Niezbyt optymistycznie przedstawia się sytuacja w grupie osób, które planują powrót do ojczyzny w czasie krótszym niż rok; jest to zaledwie 4% osób. 23% ankietowanych odpowiedziało, że planuje powrót w dłuższej perspektywie czasowej, ale nie są w stanie określić przybliżonej daty. Największy odsetek osób, aż 51% odpowiedziało, że nie wyklucza powrotu, ale na chwilę obecną nie ma tego w planach.

Respondentów skłania do powrotu przede wszystkim emocjonalna więź z ojczyzną, która przeważa nad względami pragmatycznymi. Słowacy, którzy brali udział w badaniu wyrażają opinię, że swoim powrotem wzbogaciliby kraj poprzez zmianę mentalności i wiedzę specjalistyczną. Są zainteresowani pracą w firmach z branży technologii cyfrowych lub w administracji publicznej.

Autorzy badania twierdzą, że Słowacja jest krajem o największej liczbie studentów studiujących za granicą.

Jakie są główne ustalenia wynikające z badania?

  • W porównaniu do 2016 rokiem większy odsetek Słowaków ze wszystkich badanych krajów nie wyklucza możliwości powrotu do ojczyzny;
  • W Wielkiej Brytanii, pomimo zbliżającego się Brexitu, obserwujemy minimalne zmiany w porównaniu do listopada 2016 roku. Słowacy w Wielkiej Brytanii są zazwyczaj bardziej skłonni do powrotu niż osoby zamieszkujące w pozostałych krajach;
  • Czynnikiem, który sprawia, że Słowacy za granicą są bardziej zmotywowani do powrotu (z wyjątkiem rodziny) jest konkretna oferta pracy, co potwierdziło 47% respondentów. Programy pomocy państwa nie wydają się być silnym czynnikiem motywującym, ponieważ wskazało je tylko 5% respondentów;
  • Za największą przewagę Słowacji nad krajami, w których przebywają słowaccy emigranci, uważają oni powrót do korzeni (49%). Emocjonalne więzi ze Słowacją wydają się ważniejsze niż pragmatyczne powody;
  • Zdaniem aż 75% Słowaków mieszkających za granicą najbardziej na Słowacji przeszkadza im korupcja, klientelizm i nepotyzm;
  • Największą tendencję do powrotu przed upływem jednego roku wykazują studenci stosunków międzynarodowych, europeistyki i nauk politycznych. Tylko 10% wyżej wymienionych studentów nie planuje powrotu na Słowację. Z drugiej strony są inżynierowie, z których aż 30% nie planuje powrotu.

Nasuwają się również pewne wątpliwości dotyczące metodologii przeprowadzonego badania:

  • Podano, że w badaniu uczestniczyło 4044 Słowaków mieszkających w 72 państwach świata, przy czym najwięcej respondentów było z Czech (27%), Wielkiej Brytanii (13%) i Niemiec (8%), co daje razem 48% respondentów. Oznacza to, że reszta pytanych (52%) była z 69 państw świata;
  • Wyniki badań wskazują, że twórcy badania pytali tylko studentów stosunków międzynarodowych, europeistyki i nauk politycznych oraz inżynierii;
  • Duże wątpliwości budzi podział na płeć ankietowanych, ponieważ podano, że 54% procent to kobiety, 45% mężczyźni, a dodatkowo 18% podało „inną płeć“, co razem stanowi 117%;
  • Zaufania nie budzi również informacja, że aż 17% pytanych pochodzi z Bratysławy, a 10% ludzi z drugiego największego miasta – Koszyc. Oznacza to, że prawie 30% respondentów jest z dwóch największych miast, dających największą szansę na zatrudnienie;
  • Badanie było przeprowadzone za pośrednictwem formularza dostępnego online. Od ankietowanych nie wymagano żadnego potwierdzenia pobytu za granicą, ani posiadania słowackiego obywatelstwa.

Trochę kuriozalnie brzmi argument autorów: (…) jeżeli respondenci wypełnili cały nasz kwestionariusz, prawdopodobnie wykazują pewien poziom zainteresowania Słowacją (…)

Po przeanalizowaniu wyżej wspomnianego badania czytelnikowi pozostawiam ocenę prawdopodobieństwa i poprawności przedstawionych w nim wyników.

Źródła:

https://slovensko.hnonline.sk/1902770-kedy-sa-vratime-domov-musi-sa-zmenit-politicka-kultura-odkazuju-slovaci-zo-zahranicia

https://spap.leaf.sk/prieskum/