Rola miast portowych w dzisiejszej Europie

Rozwój nowych technologii wpływa na infrastrukturę transportową w Europie. Tradycyjne rozwiązania jak transport morski muszą się rozwijać, by nie wypaść z gry. Wiele portów staje przed wyborem, czy postawić przede wszystkim na przepływ towaru, czy pasażerów. Skuteczna polityka portów bardzo często oznacza zysk dla miasta i regionu, a czasem nawet całego kraju. Jaką rolę w dzisiejszej Europie odgrywają porty? Jak funkcjonowanie portów przekłada się na rozwój miast?

Moderatorem panelu był Oleg Matukiewicz, prezydent Fundacji Wiedzy i Technologii dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw „Wiktoria” z Rosji.  Kaliningrad, który reprezentował moderator to jedyny rosyjski port, który nie zamarza. Dodatkowo na obszarze obwodu wprowadzona została specjalna strefa ekonomiczna, budowane są również nowe terminale portowe, tak, by Kaliningrad stał się głównym połączeniem pomiędzy Europą a Rosją.  Jak podkreślił Matukiewicz, choć dzisiaj w UE istnieje wspólny system transportowy i różne rodzaje infrastruktury transportowej są ze sobą ściśle powiązane, to różne porty mogą mieć różne znaczenie i odgrywać różne role. Szczególnie interesującymi zagadnieniami są perspektywy rozwoju portów w starych, historycznych miastach oraz współpraca portu z władzami miasta.

Klasycznym przykładem portu znajdującego się w obrębie starego miasta jest ten we włoskiej Wenecji. Szef Biura Przewodniczącego i Sekretariatu Władz Portowych Północnego Morza Adriatyckiego Stefano Bonaldo zaznaczył, że „ponieważ port ten istnieje już od IX wieku, w Wenecji posiadają ogromne doświadczenie i wiedzą jak radzić sobie z problemami związanymi z funkcjonowaniu portu”. Jak podkreślił, współpraca z władzami miasta jest niezwykle istotna i może znacząco pomóc w rozwoju portu. Przyznał, że stosunkowo od niedawna ta współpraca ma miejsce. Wcześniej miasto i port podążały swoimi ścieżkami, co spowodowało, iż pewne sfery działań nie rozwinęły się tak, jak obie strony by tego chciały. Bonaldo odniósł się także do problemów z rozwojem portów położonych w obrębie starego miasta. W przypadku Wenecji niezbędne było przeniesienie niektórych obszarów działalności i magazynów nieco dalej od centrum. Jednak opuszczone budynki są teraz wykorzystywane jako powierzchnie biurowe dla władz portowych, firm zajmujących się przemysłem morskim czy jako sale wykładowe miejscowego uniwersytetu. Komentując perspektywy rozwoju portów w Europie zaznaczył, iż współpraca jest niezwykle ważna: „robimy, co możemy, by dzielić się naszym doświadczeniem z innymi. Angażujemy się w projekty dotyczące całego obszaru, w którego skład wchodzą różne państwa i pomimo różnych początkowych oczekiwań, często udaje się znaleźć punkty wspólne i płynące z nich korzyści dla wszystkich. Należy pamiętać, że 80% łącznego przepływu towarów na świecie odbywa się poprzez porty. Porty łączą świat”.

Doświadczenia ukraińskiego miasta Skadowsk przedstawił mer Oleksandr Jakowlew. Przypomniał on, że niegdyś porty były miejscami, które pomagały rozwijać się miastom i tak właśnie było w przypadku jego miasta. W okolicy znajdują się Odessa i Chersoń. Port w Skadowsku jest bardzo mały i dlatego dla miasta niezwykle ważne jest, by stało się miejscem do wypoczynku, odwiedzanym przez turystów. Z kolei rozwój portu nie pozwoliłby na równoczesny rozwój kurortu. Pojawiła się perspektywa włączenia ukraińskich portów do projektu Nowego Szlaku Jedwabnego, co pozwoliłoby na skuteczniejszą wymianę towarów. Jednak porty na Ukrainie zarządzane są przez państwo, co utrudnia inwestycje prywatne. Jakowlew zgodził się ze stwierdzeniem, że współpraca między portami jest dziś bardzo ważna, podając za przykład porozumienie podpisane przez ukraińskie porty z tym w Gdyni. Uważa on, że „port to dodatkowa szansa dla miasta, daje większe możliwości i należy je wykorzystać”.

Perspektywę albańską ukazała Mirela Koci – dyrektor wykonawczy Lokalnej Agencji Rozwoju Gospodarczego AULEDA. Jak podkreśliła, Albania posiada cztery główne porty, dwa z nich skupiają się głównie na przepływie pasażerów, zaś pozostałe dwa na transporcie towarów. Funkcjonowanie albańskich portów opiera się przede wszystkim na połączeniach ze znajdującymi się w bezpośredniej bliskości Grecją i Włochami. Koci zaznaczyła również, że „z ekonomicznego punktu widzenia port daje państwu duże wpływy z cła i innych opłat oraz zapewnia miejsca pracy i to nie tylko przy samym wybrzeżu. Blisko portu znajduje się dużo siedzib firm, gdyż port ułatwia im handel”. Zaś aż 62% eksportu Albanii odbywa się drogą morską. Z kolei bardzo ważne z turystycznego punktu widzenia, jest dla Albanii wejście portów we Wlorze i Sarandzie w skład turystycznych linii promowych. Aktualnie albańskie porty współpracują bardzo aktywnie z Grecją i Włochami w cieśninie Otranto, również koncentrując się nad wpływem transportu morskiego na środowisko w ramach projektu Interreg.

Wiceprezes Izby Handlowo-Przemysłowej Adżarii, Aslan Lortkiphanidze, przybliżył rys historyczny miasta Batumi oraz jego aktualną rolę. W Batumi znajduje się duży, najgłębszy na Morzu Czarnym (20,5 m głębokości) port, którego terminal towarowy przyjmuje 15 milionów ton ładunku rocznie. W pobliżu znajduje się rafineria, powstają tam liczne produkty ropochodne. Batumi może również pochwalić się portem pasażerskim usytuowanym w centrum miasta, przez który przepływa 180 tysięcy pasażerów rocznie. Lortkiphanidze to „ważny węzeł transportowy, który łączy Europę z Azją”.