Rewitalizacja miast i terenów poprzemysłowych

Rewitalizacja miast i terenów poprzemysłowych w istotny sposób wpisuje się w rozwój lokalny, a tym samym tematykę zrównoważonego rozwoju. Polskie miasta od lat wdrażają programy, których efektem są „ożywione” na nowo całe dzielnice, wzrost miejsc pracy, czy nawet zmniejszenie się przestępczości. O tym, jakie działania podejmują samorządy, aby wyprowadzić obszar rewitalizacji ze stanu kryzysowego oraz czy mają one kompleksowy i zintegrowany charakter dyskutowano w trakcie panelu „Rewitalizacja miast i terenów poprzemysłowych”, na Forum Ekonomicznym w Krynicy Zdroju.

Według Michała Litwiniuka, prezydenta Białej Podlaskiej, rewitalizacja, to także integracja rozumiana nie tylko w skali lokalnej. W Białej Podlaskiej przyjęto gminny program rewitalizacji. Zaprojektowany został na lata 2016- 2025. Całość nakładów przekracza kwotę 200 mln złotych. – U nas największym bogactwem jest spuścizna rodu Radziwiłłów w postaci zespołu zamkowo – parkowego. Wpływ historii spowodował, że ten kompleks uległ zniszczeniu. Na początku przywróciliśmy przestrzeń parkową. To był pierwszy etap: realizacja funkcji kulturalnych czy nawet sportowych. Teraz realizujemy już kolejny etap – opowiadał prezydent Białej Podlaskiej.

Rewitalizacji czyli problemy przestępczości i wykluczenia

Z zupełnie innymi, choć niemniej ważnymi problemami zmagają się włodarze Stalowej Woli, gdzie wbrew pozorom nie występuje na szczęście potrzeba zagospodarowania terenów przemysłowych, ponieważ te tereny rozwijają się na bieżąco. – Wyzwaniami rewitalizacyjnymi dla Salowej Woli są dwa osiedla które utraciły swoje funkcje. Są tam problemy, społeczne, przestępczości, wykluczenia społecznego. Inicjujemy grupy aktywizacyjne, stowarzyszenia. Nakłaniamy do wzięcia mieszkańców odpowiedzialności za swoją część Stalowej Woli – wyliczał prezydent miasta Lucjusz Nadbereżny. Stalowa nie tylko zachęca do tworzenia swoich projektów, ale również wspiera w ich realizowaniu. Przeprowadzono tam między innymi projekt rewitalizacji Rozwadowa, gdzie siła gospodarcza tego osiedla została wygaszona poprzez proces powstawania galerii handlowych, czy hipermarketów.         – Teraz staramy się przywrócić choćby funkcję kupiecką temu obszarowi. Dla miast najistotniejsze jest życie. Zycie które jest w mieszkańcach i osobach które do nas przyjeżdżają. Drugie osiedle Fabryczne, także wymaga ważnych zmian społecznych. Chcemy nadać mu nowe funkcje m. in. gospodarcze. Liderem tamtejszych zmian jest miejscowy Dom Kultury – wyjaśnił prezydent Stalowej Woli, która fundusze na te projekty pozyskuje nie tylko w Polsce ale i w Unii Europejskiej.

Dobra ustawa o rewitalizacji

Ustawa o rewitalizacji, która została wprowadzona przez polski parlament pozwoliła na kompleksową rewitalizację naszych miast. Co ważne, niejako wymusza ona na samorządach, aby rewitalizacja była procesem stałym i kompleksowym, który oddaje społeczeństwo obszary zdegradowane. Według posłanki Krystyny Sibińskiej ustawa o rewitalizacji to jedna z najlepszych ustaw w naszym parlamencie. – Wypracowana została w ścisłej współpracy z samorządowcami. To był wzorcowy proces legislacyjny. Skonsultowany z samorządowcami i mieszańcami miast. Wprowadziliśmy szereg narządzi które pozwalają w sposób sprawny rewitalizować poszczególne obszary miast. Wszystkie programy rewitalizacyjne w naszych miastach muszą przejść szczegółowy proces konsultacji. Tak by miało to sens. By proces kompleksowo przywracał obszary w formie jakiej oczekują tego mieszkańcy – tłumaczyła Skibińska.

Najważniejsze aby była spójna wizja i lider który dopilnuje realizacji

Jak ważna jest współpraca w procesie rewitalizacji przekonywała Anna Zachariadou, dyrektor ds. kontaktów międzynarodowych z greckiego miasta Marousi.W Grecji często dochodzi do problemu barku współpracy, komunikacji pomiędzy rządem, a samorządem. Przez to w dużym stopniu nie byliśmy w stanie uruchomić funduszy europejskich i zrealizować ich w swoich programach. Przy tego typu projektach musi być dobry gospodarz, prezydent miasta, który będzie pilnował wszystkich obszarów zadań. W naszym mieście poprzez rewitalizację chcemy zatrzymać u nas młodych ludzi. Zapewnić im pracę, rozrywkę, możliwości rozwoju – wyjaśniła dodając, że mówiąc o rewitalizacji miast należy pamiętać, że to wiąże się mocno ze zrównoważonym rozwojem.

To z kolei łączy się z przystosowaniem do nowych wymagać, wymagań nowych czasów. To także przystosowanie się do wykorzystania w nowy sposób środowiska, energii, gospodarki. Poprzez rewitalizację należy rozumieć tworzenie pewnych standardów jakości związanych z edukacją, pracą w mieście, poprawą jakości życia, zarządzania odpadami, energią itd.

Rewitalizacja: współpraca z domami kultury i kościołami

W ciekawym kierunku programy rewitalizacyjne rozwija się w Ełku. Tam do programu rewitalizacji miasta zaproszono szereg instytucji i organizacji. Zaangażowano w proces mieszkańców, przedstawicieli biznesu czy kultury. – To oczywiste, że takie działania muszą być kompleksowe, bo tylko w ten sposób osiągniemy sukces. W ramach działam rewitalizacyjnych na naszych ulicach funkcjonują np. „pedagodzy ulicy”. Wszystkie działania są zintegrowane, a efekt będzie długofalowy. Tworzymy place zabaw na których działają animatorzy. Działają u nas streat workerzy. Zakładamy stowarzyszenia, aktywizujemy mieszkańców do tworzenia przestrzeni, która będzie pierwszym krokiem do wspólnoty mieszkańców. Wciągamy do współpracy spółdzielnie mieszkaniowe, czy kościoły. Po 2023 zamierzamy wdrożyć Gminny Program Rewitalizacji – wyliczał Tomasz Andrukiewicz, prezydent Ełku.

Na koniec paneliści zgodnie stwierdzili, że rewitalizacja służy stworzenia nowej trajektorii rozwoju danego ośrodka. Takiej, aby ludzie chcieli tam żyć, pracować, uczyć się.  Sama fizyczna regeneracja to za mało. Należy stworzyć ścieżkę rozwoju miasta, dzielnicy. To pakiet przedsięwzięć, dla którego spoiwem jest impuls i przywództwo.

Niniejszy materiał został dofinansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jego treść odpowiada wyłącznie Fundacja Instytut Studiów Wschodnich.