Relacja z prezentacji „Adriatyk-Bałtyk-Morze Czarne. Wizje współpracy” w Zagrzebiu

Debata „Adriatyk-Bałtyk-Morze Czarne. Wizje współpracy”, realizowana przez Instytut Studiów Wschodnich oraz chorwackiego Instytutu Dla Demokracji iDEMO, odbyła się w siedzibie Chorwackiej Izby Handlowej.

Prezentacja publikacji oraz dyskusja poświęcone Inicjatywie Trójmorza została zainaugurowana przez Grzegorza Gawina, chargé d’affaires a.i. Ambasady RP w Chorwacji, który podkreślił, że idea ta, utworzona z inicjatywy prezydentów Kolindy Grabar-Kitarović i Andrzeja Dudy, jest główne długoterminowym projektem gospodarczym. Wspomniał, że koncepcja Trójmorza została po raz pierwszy zaprezentowana przez męża stanu i  wybitnego polskiego polityka, Józefa Piłsudskiego.

Anna Kurowska, koordynator ds. Bałkanów w Instytucie Studiów Wschodnich w Warszawie zwróciła uwagę, że istotą projektu jest rozwój regionalnej współpracy w zakresie infrastruktury. Istnieje jednak wiele możliwych kierunków rozwoju idei Trójmorza.  Najważniejszą kwestią jest omówienie wyzwań, przed którymi stoi Inicjatywa oraz wspierać publiczne dyskusje na temat jej przyszłości i kształtu.

Moderatorem panelu była Simona Goldstein, dyrektor chorwackiego Instytutu Dla Demokracji iDEMO.

Jako pierwszy głos zabrał Przemysław Żurawski vel Grajewski, radca Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Polsce, który podkreślił, że w przeszłości koncept Trójmorza skupiał się głównie na zagadnieniach bezpieczeństwa. Aktualnie koncepcja ta została zaktualizowana, a Inicjatywa Trójmorza skupia się teraz przede wszystkim na tematach ekonomicznych i problemach infrastrukturalnych. Państwa regionu mają bardzo podobne doświadczenia historyczne, dlatego też transport jest tak istotnym elementem Inicjatywy. Przemysław Żurawski vel Grajewski podkreślił, że kraje członkowskie powinny skupić się na państwach Unii Europejskiej i jej dalszej integracji. Najważniejszym bowiem celem Inicjatywy jest umacnianie współpracy pomiędzy krajami członkowskimi UE i pozostałymi krajami kontynentu.

Andreana Baeva Motusic, członkini zarządu chorwackiego Instytutu Dla Demokracji iDEMO, a także współautorka publikacji „Adriatyk-Bałtyk-Morze Czarne. Wizje Współpracy” podkreśliła, że przed powstaniem Inicjatywy, jej koncepcja była dokładnie omawiana przez ekspertów, polityków i badaczy. W swoim przemówieniu, Motusic wskazała również na istotę ciągłego rozwoju automatyki, robotyki i sztucznej inteligencji, jako ważnego elementu konkurencyjności rynku pracy i spójnej kooperacji pomiędzy krajami członkowskimi Trójmorza. Kolejnym aspektem wymagającym współpracy miałaby być, przynosząca znaczne zyski, kontrola wybranych państw nad infrastrukturą i przekazem informacji. Często zarzuca się państwom regionu Europy Środkowej i Wschodniej brak sprecyzowanych poglądów na problemy świata, na co Inicjatywa musiałaby znaleźć konkretne odpowiedzi.

Kolejny prelegent Dimitri Teperik, dyrektor Międzynarodowego Centrum Badań nad Obronnością z Estonii mówił o wymiarze bezpieczeństwa w Inicjatywie Trójmorza. Zagrożenia hybrydowe dotykają różnych aspektów związanych z funkcjonowaniem społeczeństw oraz bezpieczeństwem militarnym państw. Powszechna świadomość tych zagrożeń oraz współzależności jest niezwykle ważna, by reagować w bardziej skoordynowany sposób. To prowadzi do narodowego bezpieczeństwa i umiejętności adaptacji społeczeństw do zmieniających się warunków. Podstawą do tego, obok innych czynników, jest siła gospodarcza. Inicjatywa Trójmorza może również wspierać proces współpracy i integracji państw UE w tym regionie. Projekty infrastrukturalne mogą wzmocnić zdolność adaptacji całego regionu oraz wpłynąć pozytywnie na bezpieczeństwo. To kolejny powód, by wspierać dalszy rozwój inicjatywy, nawet jeśli nie to było głównym celem tej koncepcji.

Chorwacki deputowany Domagoj Milošević rozpoczął swoje wystąpienie od nakreślenia zewnętrznych i wewnętrznych zagrożeń dla bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Rozwój społeczny i gospodarczy oraz czynniki demograficzne, obok terroryzmu i bezpieczeństwa energetycznego, stanowią istotne element bezpieczeństwa. Migracja pozostanie największym wyzwaniem, włączając w to migrację wewnętrzną w ramach UE. Krytycy Inicjatywy nie mogą ignorować statystyki i demografii. Inicjatywa Trójmorza jest szansą na rozwój infrastruktury w regionie. Milošević zaznaczył, że był w tym roku uczestnikiem Forum Ekonomicznego w Krynicy i przy tej okazji przekonał sie, iż poruszanie się w regionie powinno być łatwiejsze. Konieczne są inwestycje nie tylko w korytarze transportowe, ale również w energetykę i cyfryzację. Nasze położenie geograficzne niesie za sobą wyjątkowe możliwości, zatem powinniśmy budować infrastrukturę, by wykorzystać ją do rozwoju gospodarczego i społecznego.