Projekt rosyjskiego odcinka autostrady z zachodnich Chin do Europy

W ostatnich dniach czerwca premier Rosji – Dmitrij Miedwiediew zatwierdził projekt budowy przez „Rosyjską Spółkę Holdingową” odcinaka autostrady łączącej Europę z zachodnimi Chinami – „Meridian”. To będzie pierwsze takie przedsięwzięcie w Rosji realizowane przez prywatną firmę.

Przebieg autostrady planowany jest od granicy z Białorusią do granicy z Kazachstanem przez obwody: smoleński, briański, orłowski, lipiecki, tambowski, saratowski i orenburski. „Meridian” prawdopodobnie wyprze projekt państwowej spółki „Avtodor”, proponującej alternatywną trasę, budowę której w dużej części miałby sfinansować federalny budżet.

Pomysł autostrady „Meridian” powstał w 2013 roku, a jej projekt jest aktywnie opracowywany od 2016 roku. Przez terytorium Federacji Rosyjskiej ma przebiec około 2 000 km trasy. Inicjatorem przedsięwzięcia jest Aleksander Riazanow – były zastępca prezesa zarządu Gazpromu. Prywatna rosyjska firma „Rosyjska Spółka Holdingowa” zamierza budować autostradę bez korzystania z pieniędzy ze skarbu państwa, jednak warunkiem jest gwarancja jej udziału w zyskach w wysokości 35 mld rubli rocznie oraz zapewnienie o odejściu od realizacji konkurencyjnego projektu przez państwo. Koszt budowy autostrady szacuje się na 594 mld rubli, a firma zastrzega, że korzystać ze środków z państwowego budżetu będzie tylko w przypadku zaistnienia sytuacji, na które inwestor nie będzie miał wpływu – na przykład zamknięcie granic państwowych.

Od 2013 do 2019 roku spółka Aleksandra Riazanowa wykupiła 100% terenów przeznaczonych pod budowę autostrady w obwodach samarskim i tambowskim, 96% – w obwodzie smoleńskim oraz 90% w obwodzie orenburskim. Według danych Forbes i Centrum Analitycznego „SowEkon” spółka zapłaciła około 300 mln rubli za wszystkie tereny potrzebne do wybudowania drogi.

Autostrada ma swój początek w Hamburgu, który jest jednym z głównych punktów dostaw towarów z Chin w Europie i może stać się alternatywną trasą dla przewozów towarów z Azji do Europy i z powrotem. Całość trasy ma wynosić 8445 km i ma być najkrótszą drogą lądową z Chin do Europy. Ma przyspieszyć czas dostaw i zmniejszyć ich koszty – Aleksander Riazanow twierdzi, że dowóz towaru „od drzwi do drzwi” będzie zajmował 11 dni. Chińska część autostrady łącząca Szangchaj z zachodem kraju już istnieje, Kazachstan również zakończył budowę swojego odcinka. W Rosji planuje się ukończenie budowy autostrady w przeciągu 3-4 lat. W pierwszym etapie zostanie zbudowane 430 km drogi od granicy z Kazachstanem w Sagarczin wiodącej przez obwód orenburski, następnie autostrada zostanie poprowadzona przez obwód tambowski, lipiecki, briański i smoleński – do granicy z Białorusią omijając Ukrainę.

Dyrektor Instytutu Ekonomii Transportu i Polityki Transportowej Wyższej Szkoły Ekonomii – Michaił Blinkin twierdzi, że autostrada nie jest potrzebna i  mało kto będzie chciał przewozić nią towar z Chin. – Jeśli przewożę kontener z nie pilnym ładunkiem, który się nie psuje – to wysyłam go drogą morską. W tym przypadku oczywiście oblicza się, ile czasu zajmie transport i ile to będzie kosztować.(…) Jeśli jest to pilny ładunek, jest on transportowany drogą powietrzną. Jaki rodzaj ładunku będzie przetransportowany samochodem w odległościach międzykontynentalnych?  – pyta Blinkin.

Z tego powodu opłacalność budowy tej trasy stawiana jest od znakiem zapytania. Jednak inicjatorzy przedsięwzięcia liczą na zwrot kosztów inwestycji w przeciągu 12 lat. Spółka ocenia, że przez kazachsko-rosyjską granicę będzie przejeżdżać około 600 TIRów, dodatkowo liczy przejazd 3500 samochodów z wewnątrz Rosji. Cena za przejazd samochodów ciężarowych będzie wynosić 15 rubli za kilometr, natomiast samochodów osobowych – 2 ruble za kilometr, co daje pełną kwotę zwrotu w przeciągu 12 lat od zakończenia budowy autostrady.

Konkurencję dla „Meridiana” stanowi projekt państwowej spółki „Avtodor” zakładający budowę autostrady z Moskwy do Kazania, również jako części trasy z Europy do zachodnich Chin. W ramach projektu planuje się budowę 729 kilometrowej drogi prowadzącej przez miasta Władimir, Murom, Sergacz, Kanasz i wieś Szali. Ciężarówki mogłyby się na niej poruszać szybciej niż na Meridianie – 120 km/h. Koszt budowy szacuje się na 539,6 mld rubli, z czego ponad 323 mld rubli miałoby pochodzić z budżetu państwa, natomiast 216,5 mld rubli ze źródeł pozabudżetowych. Projekt ten do tej pory nie został zaaprobowany przez rosyjski rząd.

Po zatwierdzeniu przez premiera Medwiediewa projektu autostrady „Meridian” w niemieckiej prasie pojawiły się komentarze określające tę decyzję jako „prawdziwy koszmar” dla Stanów Zjednoczonych. Niemiecki dziennikarz Florian Rötzer pisze, że połączenie autostradą Chin z Europą „prawdopodobnie jest koszmarem dla geopolitycznych i ekonomicznych interesów USA”, które według niego od czasów II Wojny Światowej dążą do odcięcia Europy od Rosji. „Meridian” stanie się też alternatywą dla dróg morskich, które są kontrolowane przez Stany Zjednoczone.

https://www.forbes.ru/biznes/379561-medvedev-odobril-proekt-pervoy-chastnoy-avtomagistrali-v-rossii

https://www.vedomosti.ru/search?query=%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BD&sort=date&categories=materials

https://www.kommersant.ru/search/results?places=&categories=&datestart=11.07.2018&dateend=11.07.2019&sort_type=1&regions=&results_count=&page=1&search_query=%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BD

https://regnum.ru/news/economy/2663845.html

http://government.ru/docs/

https://www.heise.de/tp/features/Russland-und-der-Plan-eines-eurasischen-Wirtschaftsraums-4466640.html

https://www.kommersant.ru/doc/4025028

https://www.kommersant.ru/doc/4025039?query=%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BD

http://www.sovecon.ru/analytics/market/?curPos=40