Powszechny spis rolny 2020

Paulina Sudoł

„Spiszmy się jak na rolników przystało!” – to hasło przewodnie promocyjnej kampanii tegorocznego spisu rolnego i chociaż z jego brzmienia może wydawać się, że udział w spisie rolny jest kwestią wyboru, w rzeczywistości jest obowiązkiem regulowanym ustawą.

 

Reklama spisu rolnego 2020. Źródło: www.gov.pl

Podsumowanie:

  • spis rolny przeprowadzany jest raz na dziesięć lat
  • rachmistrzowie zapytają osoby kierujące gospodarstwem m.in. o: wkład pracy członków rodziny i pracowników najemnych, strukturę dochodów gospodarstwa domowego, działalność inną niż rolnicza prowadzoną w gospodarstwie rolnym, typ własności użytków rolnych, rodzaj użytkowanych gruntów, powierzchnię zasiewów, pogłowie zwierząt gospodarskich, rodzaje budynków gospodarskich, ciągniki i maszyny rolnicze, nawożenie
  • organem odpowiedzialnym za przeprowadzenie spisu jest Prezes GUS
  • za odmowę udziału w spisie rolnym grozi kara grzywny.

Aktem prawnym regulującym spis rolny jest Ustawa o powszechnym spisie rolnym w 2020 r. z dnia 31 lipca 2019 r. Zgodnie z nią powszechny spis rolny jest przeprowadzany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie od dnia 1 września do dnia 30 listopada 2020 r. informacje zbierane są według stanu na dzień 1 czerwca 2020 r., a organem przeprowadzającym spis jest Prezes Głównego Urzędu Statystycznego.
Użytkownicy gospodarstw rolnych w ramach spisu rolnego są zobowiązani do udzielania dokładnych, wyczerpujących i zgodnych z prawdą odpowiedzi, a pytań będzie sporo. Obok podstawowych danych dotyczących wielkości gospodarstwa rolnego, rachmistrzowie zapytają m.in o pogłowie zwierząt gospodarskich czy wielkość powierzchni nawożonej nawozami wapniowymi i naturalnymi. Obowiązek „wyspowiadania się” dotyczy użytkownika gospodarstwa rolnego. Zgodnie z przepisami ustawy jest nim osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemającą osobowości prawnej, faktycznie użytkującą gospodarstwo rolne niezależnie od tego, czy jest jego właścicielem, dzierżawcą czy też użytkuje je z innego tytułu, oraz niezależnie od tego, czy grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego są położone na terenie jednej lub kilku gmin. Ustawa dokonuje rozróżnienia gospodarstw rolnych na indywidualne oraz gospodarstwa rolne należące do osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Pierwszym rodzajem – gospodarstwem indywidualnym jest gospodarstwo użytkowane przez osobę fizyczną albo takie o powierzchni minimum 1 ha użytków rolnych lub o powierzchni poniżej 1 ha użytków rolnych, w tym takie, które nie posiada użytków rolnych, ale prowadzi działy specjalne produkcji rolnej lub produkcję rolną o skali określonej ustawą progami. Spisać się będą musieli również użytkownicy gospodarstw rolnych spełniających warunki określone przepisami kodeksu cywilnego, a także Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2018/1091 z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie zintegrowanych statystyk dotyczących gospodarstw rolnych oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 1166/2008 i (UE) nr 1337/2011.Do drugiej kategorii zaliczają się gospodarstwa rolne użytkowane przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej niezależnie od tego, czy prowadzona przez ten podmiot działalność rolnicza jest działalnością podstawową czy drugorzędną. W ustawie wyróżniono kilka sposobów na przekazanie danych.
W pierwszej kolejności użytkownik gospodarstwa rolnego w ramach spisu rolnego może przekazać dane za pośrednictwem Internetu (samospis internetowy), a precyzyjnie mówiąc przy wykorzystaniu specjalnie przygotowanej aplikacji udostępnionej na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego. Nie jest to jednak jedyny sposób przekazania danych, użytkownicy gospodarstw będę mogli osobiście porozmawiać z rachmistrzem spisowym, w ramach przeprowadzanego wywiadu. Rachmistrz będzie wyposażony w mobilne urządzenie ze specjalnym oprogramowaniem. Osoby, które nie będą mogły (lub chciały) przyjąć rachmistrza w swoim domu i jednocześnie nie będą mogły dokonać samospisu internetowego dane będą mogły przekazać w wywiadzie telefonicznym. Ustawa została procedowana w pierwszej połowie 2019 r. nikt wówczas nie przypuszczał, że w ciągu kliku miesięcy zostanie ogłoszony stan epidemii, dlatego też mocą ustawy z dnia 14.08.2020 r. dodano art. 8a, który na użytkowników gospodarstw rolnych nakłada obowiązek przeprowadzenia samopisu internetowego, a dopiero w sytuacji, gdy ze względu na stan zdrowia lub uzasadniony interes, użytkownik nie będzie mógł dokonać samospisu internetowego, będzie zobowiązany zgłosić ten fakt służbom statystyki publicznej, telefonując na podany do wiadomości publicznej numer infolinii spisowej, nie później niż do dnia 31 października 2020 r.

 

Kto będzie uprawniony do zadawania tych wszystkich pytań?

Rachmistrzami spisowymi, którzy przeprowadzają wywiady bezpośrednie i telefoniczne są pracownicy jednostek służb statystyki publicznej tym ankieterzy statystyczni, którzy zostają wyznaczeni przez zastępców właściwych wojewódzkich komisarzy spisowych. Rachmistrzami spisowymi mogą zostać również osoby fizyczne powołane przez zastępców właściwych wojewódzkich komisarzy spisowych w wyniku naborów przeprowadzonych na zasadach i w trybie określonych w ustawie do zebrania danych w ramach spisu rolnego od użytkowników gospodarstw rolnych, z którymi jest nawiązywana współpraca na warunkach określonych w ustawie. Rachmistrzowie mogą również udzielać informacji w trybie infolinii spisowej, a także przy umawianiu bezpośrednich wywiadów z użytkownikami gospodarstw rolnych. Za pełnienie swoich funkcji rachmistrzowie otrzymują wynagrodzenie.

Prezes Urzędu Statystycznego na potrzeby organizacji powszechnego spisu rolnego staje się Generalnym Komisarzem Spisowym. Zadaniem Komisarza oprócz przygotowania, zorganizowania i przeprowadzenia spisu rolnego jest również opracowanie, udostępnienie i rozpowszechnienie wynikowych informacji statystycznych. W każdym województwie prace spisowe koordynuje wojewoda pełniący funkcje wojewódzkiego komisarza spisowego. Swoje zadania wykonują przy pomocy Centralnego Biura Spisowego oraz wojewódzkich biur spisowych. Dane zebrane podczas tegorocznego spisu rolnego będą przetwarzane przez okres 100 lat. Za odmowę udziału w spisie rolnym grozi kara grzywny.

 

Działanie sfinansowane ze środków Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO.