Podział administracyjny Czech

Justyna Klorek

VI Europejski Kongres Samorządów, który odbędzie się w dniach 2-3 kwietnia 2020 w Karpaczu, będzie miejscem spotkania władz samorządowych z Polski oraz zagranicy. Karpacz leży w bliskości granicy Polski i Republiki Czeskiej. Warto zatem zapoznać się z podziałem administracyjnym naszych południowych sąsiadów.

źródło: www.czechy.astra28.eu

Republika Czeska zajmuje powierzchnię 78 866 km² i graniczy z czterema krajami – od północy z Polską – długość granicy 761,8 km, od zachodu i północy z Niemcami – długość granicy wynosi 810,3 km, od południa z Austrią – długość granicy to 466,3 km, od wschodu ze Słowacją – najkrótsza granica, 251,8 km.

Podobnie jak w przypadku większości krajów, tak i w Czechach, widoczna jest przewaga miasta stołecznego nad resztą kraju. Praga, największe miasto Czech, zdecydowanie przewyższa inne miasta, zarówno pod względem zajmowanej powierzchni, jak i pod względem liczby ludności.

Podział administracyjny jest niezmiernie ważny dla każdego mieszkańca danego kraju i regionu. To właśnie od niego zależy, gdzie mieszkańcy załatwiają bieżące sprawy administracyjne, do którego szpitala, czy jednostki policji powinni się zgłosić, w przypadku jakichkolwiek problemów, jak również, w którym okręgu wyborczym przyjdzie im głosować zarówno w wyborach samorządowych, parlamentarnych jak i prezydenckich.

Obecnie Republika Czeska podzielona jest na mocy ustawy z roku 2000 na 13 jednostek samorządu terytorialnego (Samosprávné kraje), które posiadają własną administrację. W języku czeskim określane są nazwą kraj. Stolica Czech – Praga, jest wydzieloną jednostką samorządową. Kraje są odpowiednikiem polskiego województwa. Każdy z nich ma swoją stolicę, którym jest największe miasto danego regionu. Największym województwem w Czechach jest Středočeský kraj, czyli województwo środkowoczeskie. Jego powierzchnia wynosi 11 014 km2 . Stolicą Středočeského kraju, jak i całej Republiki Czeskiej, jest Praga.

W Czechach wydzielone są następujące kraje:

  • Praha (miasto wydzielone Praga), stolica oraz miasto statutowe
  • Liberecký kraj (woj. libereckie) , ze stolicą w Libercu. Zajmuje powierzchnię 3163 km2, jest jednocześnie (nie licząc Pragi, najmniejszym czeskim województwem)
  • Karlovarský kraj (woj. karlowarskie), którego stolicą jest miasto Karlowe Wary. Jego powierzchnia wynosi 3314 km2
  • Zlínský kraj (woj. zlińskie), jego stolicą jest miasto Żlin. Zajmuje powierzchnię 3964 km2
  • Pardubický kraj (woj. pardubickie), ze stolicą w mieście Pardubice. Powierzchnia tego województwa wynosi 4519 km2
  • Královéhradecký kraj (woj. hradeckie) , którego siedzibą jest miasto Hradec Králové. Jego powierzchnia wynosi 4758 km2
  • Olomoucký kraj (woj. ołomunieckie), ze stolicą w mieście Ołomuniec. Kraj ołomuniecki ma powierzchnię 5159 km2
  • Ústecký kraj (woj. usteckie), z siedzibą w mieście Uście nad Łabą (Ústí nad Labem), o powierzchni 5335 km2
  • Moravskoslezský kraj (woj. morwaskośląskie), którego miastem stołecznym jest Ostrawa. Powierzchnia kraju morawskoślaskiego to 5427 km2
  • Kraj Vysočina(Wysoczyzna), z siedzibą w mieście Igława (Jihlava). Jego powierzchnia to 6795 km2
  • Jihomoravský kraj (woj. południowomorwaskie), którego stolicą jest miasto Brno. Powierzchnia tego województwa wynosi 7197 km2
  • Plzeňský kraj (woj. pilzeńskie) ze stolicą w mieście Pilzno. Powierzchnia tego województwa to 7561 km2
  • Jihočeský kraj (woj. południowoczeskie), którego stolica jest miasto Czeskie Budziejowice, o powierzchni 10056 km2
  • Středočeský kraj (woj. średnioczeskie) – największe województwo Czech o powierzchni 11 014 km2, z siedzibą główną w statutowym mieście Praga.

W skład podziału administracyjnego Czech wchodzą również tak zwane okresy, czyli odpowiedniki polskich powiatów. Okresy są to jednostki samorządu administracyjnego II stopnia, które obecnie nie posiadają władz samorządowych. Wraz z reformą z roku 2003 weszła w życie ustawa, które zniosła urzędy na szczeblu powiatowym. W chwili obecnej powiaty pełnia jedynie rolę jednostek statystycznych oraz jednostek organizacyjnych służby zdrowia, sądownictwa, prokuratury, organów władzy rządowej oraz policji. Podrzędnymi jednostkami do czeskich okresów są tak zwane obce, czyli odpowiednik polskich gmin, których jest 6 253.

W kraju naszych południowych sąsiadów przynależność terytorialna jest sprawą niezwykle istotną. Wielu mieszkańców Czech nadal pamięta dawny podział republik i trzy główne regiony: Czechy właściwe, Morawy oraz Śląsk Czeski. Przynależność terytorialna jest silnie podkreślana wśród mieszkańców Moraw. Mieszkańcy tego regionu mają możliwość zaznaczenia przynależności wybierając narodowość morawską.

Dla wszystkich turystów wybierających się do kraju naszych południowych sąsiadów, bardzo ważną informacją jest podział administracyjny Czech na regiony turystyczne. Najważniejszym i najczęściej odwiedzanym jest Praga oraz jej okolice, Czeski Raj, Czechy Południowe, gdzie znajduje się wiele pięknych zamków, Szumawa, z pięknym Parkiem Narodowym, znane z produkcji piwa – Pilzno, a także zachodnioczeskie uzdrowiska, w tym najpopularniejsze w Karlowych Warach.

Źródła:

https://ekonomickydenik.cz/uzemni-cleneni-ceske-republiky-se-mozna-zcasti-sjednoti/

https://www.czso.cz/csu/xu/mapy_uzemniho_cleneni_ceske_republiky

https://books.google.pl/books?id=osdeDwAAQBAJ&pg=PT41&lpg=PT41&dq=teritorialni+rozdel+ceske+republiky&source=bl&ots=MCzARUjSjf&sig=ACfU3U2loNKNv9nAlxvnEIWLuP8XYCyg4A&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwjh3aWMkq7nAhWJMewKHbAwB68Q6AEwC3oECAgQAQ#v=onepage&q=teritorialni%20rozdel%20ceske%20republiky&f=false

https://cs.wikipedia.org/wiki/Kraje_v_%C4%8Cesku

http://www.nuv.cz/t/informace-o-uzemne-spravnim-cleneni-ceske-republiky