Paszporty od Putina

W Rosji weszła w życie ustawa o uproszczonej procedurze otrzymania obywatelstwa dla Ukraińców, mieszkających na terenach okupowanych. Jakim jest cel ustawy i co w związku z tym może zrobić Ukraina?

Pod koniec kwietnia prezydent Federacji Rosyjskiej Władimir Putin podpisał ustawę, która pozwala zamieszkującym anektowany Krym i okupowany Donbas prawo do otrzymania w uproszczonym trybie obywatelstwa rosyjskiego. Zapowiedział przy tym, że rozważa rozszerzenie programu na wszystkich Ukraińców. Według nowej ustawy rosyjskie paszporty mogą otrzymać osoby, które mieszkają na Krymie lub części obwodu Donieckiego i Ługańskiego, osoby które mają pozwolenie na czasowy pobyt na terenie FR oraz uchodźcy z Ukrainy. W uzasadnieniu dekretu Moskwa powołała się na „ochronę praw i wolności człowieka i obywatela” oraz cele humanitarne.

Dokument wszedł w życie trzy dni po wyborach prezydenckich na Ukrainie co oznacza, że jego podstawowym zadaniem jest wywieranie presji na nowe władze w Kijowie i wymuszanie ustępstw poprzez stworzenie zagrożenia zamrożonego na następne dziesięciolecia konfliktu. Podobną strategię Rosja już wykorzystywała w Naddniestrzu, Abchazji i Osetii Południowej. W długoterminowej perspektywie, ten konflikt może stać się przeszkodą w wejściu Ukrainy do NATO. Obecność znaczącej liczby obywateli rosyjskich w Donbasie będzie gwarantować Rosji wpływ na sytuację w regionie, również w przypadku reintegracji regionu z Ukrainą. Kreml traktuje przyznawanie obywatelstwa rosyjskiego na terytoriach objętych konfliktami także jako uzasadnienie swojego zaangażowania oraz narzędzie wzmacniania nastrojów prorosyjskich. Zastępca ministra obrony Ukrainy Anatolij Petrenko uważa, że nowe paszporty będą wydawane przede wszystkim członkom „sił zbrojnych”. Wtedy, de facto i de iure, broń będzie używana przez obywateli rosyjskich. Nie wykluczone, że Moskwa będzie używać argumentu o obecności obywateli rosyjskich w Donbasie i konieczności ich obrony do szantażowania Ukrainy eskalacją militarną.

Decyzja Putina była ostro skrytykowana przez władze ukraińskie i nowego prezydenta. W związku z podpisaniem dekretu, Ukraina złożyła wniosek o zwołanie nadzwyczajnego posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ. Decyzja ta spotkała się z ostrą krytyką, między innymi: USA, Niemiec czy Unii Europejskiej. Strona ukraińska uznała, że to kontynuacja rosyjskiej agresji na Ukrainie oraz ingerencji w jej sprawy wewnętrzne. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy wydało oświadczenie o nieuznawaniu takich paszportów, a dekret – grubym naruszeniem prawa międzynarodowego. Premier Ukrainy, apelując do wspólnoty międzynarodowej o sankcje wobec urzędników zamieszanych w ten proceder powiedział, że paszporty Rosji, wydawane mieszkańcom ukraińskiego Donbasu są nielegalne i nie powinny być uznawane w ruchu międzynarodowym.

W praktyce jednak, nieuznanie takich dokumentów będzie prawie niemożliwe. Zgodnie z aktami prawa międzynarodowego i ukraińsko-rosyjskich umowach dwustronnych, nowowydane paszporty będą mieć taką samą siłę prawną, jak i zwykłe rosyjskie paszporty. Poza tym, uzyskanie takich paszportów będzie możliwe tylko na terenie Federacji Rosyjskiej, w federalnych organach migracyjnych. Ukraiński rząd już zapowiedział, że strona ukraińska będzie uznawała za nielegalne paszporty, wydawane mieszkańcom Donbasu w dwóch przeznaczonych do tego punktach w Rosji: w miejscowości Pokrowskoje i mieście Nowoszachtyńsk w obwodzie rostowskim. W przypadku zameldowania na terytorium Federacji Rosyjskiej, nowi obywatele uzyskają również prawo do emerytur i innych wypłat socjalnych. W związku z tym, uzyskają możliwość otrzymania takich wypłat dwukrotnie – i na Ukrainie, i w Rosji. Żeby tego uniknąć, ukraińska strona powinna znaleźć sposób na identyfikację takich osób. Jednak w praktyce to zadanie może okazać się bardzo trudnym do zrealizowania.

Źródła:

https://www.bbc.com/ukrainian/features-48065645

https://24tv.ua/ukrayina_tag1119

https://www.dw.com/uk/%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%87%D0%B0-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%96%D0%B9%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D1%85-%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%96%D0%B2-%D0%BD%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%96-%D1%89%D0%BE-%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B0-%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8E/a-48494081

https://www.epravda.com.ua/publications/2019/05/23/648050/

https://ua.krymr.com/a/ukaz-putina-gromanstvo-rosii-dlya-kryma-i-donbasa/29922167.html