Nowa reforma emerytalna w Rosji

Alina Anisimowicz

Wraz z nadejściem nowego roku, w życie wchodzi reforma emerytalna przewidująca między innymi podwyższenie wieku emerytalnego Rosjan. Budzi to sprzeciw 92% obywateli Federacji Rosyjskiej. W 2005 roku prezydent Putin ogłaszał, że za jego prezydentury wiek emerytalny nie zostanie podniesiony. Rosjanie do tej pory pracowali najkrócej w Europie – kobiety do 55 roku życia, a mężczyźni do 60 roku życia.

Reforma emerytalna w Federacji Rosyjskiej ma swój początek w 1990 roku i trwa do tej pory, praktycznie nieprzerwanie przechodząc przez kolejne etapy. Początkowo dotyczyła jedynie poborów składek ubezpieczeniowych i przekazywania ich na poczet emerytur. Przez ponad ćwierć wieku jednak nie wykonywano żadnych radykalnych kroków, a temat reformy stanowił tabu, które w zeszłym roku przerwał prezydent Władymir Putin. Następstwem tego było przedstawienie przez rząd roku temu projektu ustawy przesuwającej w górę wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn o pięć lat. Od 1 stycznia 2019 roku, wiek emerytalny zacznie być podnoszony o sześć miesięcy rocznie, by osiągnąć docelowe progi w 2028 roku. Nowy projekt zakłada również możliwość przejścia na emeryturę o dwa lata wcześniej, po osiągnięciu 42 lat stażu pracy. Pomimo, że pomysłodawcy projektu zamiast określenia „projekt ustawy o podwyższeniu wieku emerytalnego” starają się używać sformułowań „projekt ustawy o  reformie emerytalnej” lub „…o udoskonaleniu systemu emerytalnego”, to ustawa nie zakłada żadnych innych nowych postanowień.

Rosjanie, podobnie jak obywatele większości krajów Zachodu są społeczeństwem starzejącym się. Rosja to kraj emerytów. Według rosyjskiego urzędu statystycznego spośród 146,8 milionów Rosjan, w zeszłym roku ponad 46 milionów osób było emerytami i ich liczba stale rośnie. W 2011 roku w Rosji było o 5 milionów emerytów mniej, obecnie na jednego emeryta przypada 1,59 osoby w wieku produkcyjnym.

Pomysłodawcy reformy obstają przy twierdzeniu, że długość życia obywateli rosyjskich rośnie. Według rządowych informacji, długość życia Rosjan w 2017 roku wynosiła 72,7 lata, a w 2018 – 72,9. Zgodnie z analizami Banku Światowego z 2016 roku, w Rosji około 43% mężczyzn i 17,5% kobiet nie dożywa do wieku 65 lat. Z tych danych wynika też, że sytuacja mężczyzn nie polepszyła się od lat 60-tych, kiedy do 65- ego roku życia dożywało około 57% mężczyzn.

Rosyjscy ekonomiści alarmują, że jest to ostatnia chwila na przesunięcie wieku emerytalnego, a nawet może być już za późno. Pod koniec sierpnia ubiegłego roku Władimir Putin wyjaśnił, że głównym zadaniem ustawy jest „zapewnienie stałości i stabilności finansowej systemu emerytalnego w perspektywie długoterminowej, a oznacza nie tylko utrzymanie ale i wzrost dochodów, emerytur obecnych i przyszłych emerytów.” W Rosji zaczyna brakować środków na wypłaty świadczeń. Jednak władze zapowiadają podwyżki emerytur od 1 stycznia 2019 roku, z 400-500 rubli do 1000 rubli.

Według dyrektor Instytutu Analiz Społecznych i Prognozowania Rosyjskiej Akademii Gospodarki Narodowej i Administracji Publicznej przy Prezydencie Federacji Rosyjskiej, podwyższenie wieku emerytalnego jest radykalnym krokiem, ale nieuchronnym i koniecznym. Dzięki temu powstanie szansa na podwyższenie emerytur, obecnie bardzo niskich. Wyzwaniem, któremu trzeba będzie sprostać w najbliższej przyszłości jest ustalenie sprawiedliwego i racjonalnego podziału źródeł, z których pochodzą środki na wypłaty emerytur – składek ubezpieczeniowych i budżetu federalnego.

Nietrudne do przewidzenia jest, że nowa reforma emerytalna budzi sprzeciw obywateli rosyjskich. Około 92% Rosjan nie zgadza się na pracę o pięć lat dłużej. Od 14 czerwca 2018 roku, czyli od dnia przedstawienia rządowego projektu ustawy przez kraj przetoczyła się fala protestów organizowanych zarówno przez partię komunistyczną i związki zawodowe, jak i antykremlowską opozycję. Według wyników badań Wszechrosyjskiego Centrum Badań Opinii Publicznej poziom zaufania i poparcia dla władzy gwałtownie spadł z 47,1% 10 czerwca 2018 do 44,7% 17 czerwca 2018 roku. O 3% spadło poparcie dla premiera Dmitrija Miedwiediewa, 44,7% Rosjan nie popiera jego działalności, natomiast poparcie dla prezydenta Putina spadło o 5% do 72,1%.

Według analiz rosyjskiego Centrum Analiz Makroekonomicznych i Prognozowania Krótkoterminowego, reforma emerytalna koliduje z innymi planami władz: intensyfikacją rozwoju technologicznego, modernizacją przedsiębiorstw i budową gospodarki cyfrowej. Według oceny ekspertów, intensyfikacja rozwoju technologicznego może doprowadzić do usunięcia z rynku pracy w okresie od 2018 do 2035 roku nawet 11 milionów osób. Pozostali będą zmuszeni szukać pracy na nowych warunkach. Jeśli dodać do tego rocznie prawie milion niedoszłych emerytów, eksperci obawiają się, że Rosję czeka „katastrofa społeczna”. Władze rosyjskie twierdzą, że podwyższenie wieku emerytalnego nie stworzy ryzyka dla rynku pracy. Zdaniem premiera Miedwiediewa w Rosji może w przyszłości brakować pracowników, dlatego pracodawcy będą wykazywać zapotrzebowanie na osoby w wieku emerytalnym. Szefowa biura analiz firmy HeadHunter – Maria Ignatowa, uważa, że sytuacja na rynku pracy nie zmieni się znacząco ponieważ w Federacji Rosyjskiej już i tak jest duża liczba pracujących osób w wieku emerytalnym.

Źródła:

https://xn--e1aaitbfdoe.xn--80adxhks/pr/pensionnay-reforma-v-rossii.php

http://www5.worldbank.org/eca/russian/data/

http://www.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_main/rosstat/ru/statistics/population/generation/#

http://www.forecast.ru/default.aspx

https://lenta.ru/articles/2019/01/02/nachalos/

http://www.ng.ru/itog/2018-12-28/1_7476_itog2.html