Między protekcjonizmem a liberalizmem. Czy istnieje złoty środek?

Dorota Kafara

Usystematyzowany międzynarodowy porządek i liberalne zasady konkurencji światowej można uznać za ogromny dorobek społeczeństw współczesnego świata. To powojenna przynależność do liberalnego i kapitalistycznego systemu pod ochroną Stanów Zjednoczonych pozwoliła między innymi na gospodarczy sukces Niemiec po wojennej katastrofie, którą same wywołały. Donald Trump w czasie swojej kampanii wyborczej podkreślał jednak, że kluczem do odbudowy potęgi gospodarczej USA jest zerwanie z liberalizmem i wprowadzenie prawicowej i protekcjonistycznej polityki.

Coraz częściej można się więc spotkać z twierdzeniem, że protekcjonizm i liberalizm to dwa sposoby myślenia i prowadzenia polityki, które wzajemnie się wykluczają a nie dwie strony konfliktu interesów, w którym znajduje się większość społeczeństw. Czy jest zatem miejsce na rozsądny kompromis między protekcjonizmem a liberalizmem?

Jedna z dyskusji tegorocznego Forum Ekonomicznego będzie dotyczyć właśnie sporu między liberalnym a protekcjonistycznym podejściem do polityki gospodarczej. Wezmą w niej udział:  Laurent Zylberberg, dyrektor ds. public affairs i międzynarodowej współpracy kasy depozytów i konsygnacji (CDC), francuskiego odpowiednika polskiego banku Gospodarstwa Krajowego, Karl-Heinz Paque, prezes zarządu niemieckiej Fundacji na Rzecz Wolności Friedricha Naumanna oraz Ksenia Liapina, przewodnicząca Państwowej Służba Regulacyjnej Ukrainy. Moderatorem debaty będzie Christoph von Marschall niemiecki dziennikarz i korespondent czołowego dziennika „Der Tagesspiegel”.

Zdaniem von Marschalla: „Musimy zrozumieć, że Europa, którą mamy, i sukces, jaki odnieśliśmy jako Europa, wynika z liberalnego porządku świata. Jeśli go nie będzie, Europa straci na znaczeniu i stanie się biedniejsza.” W związku z tym, że można zaobserwować rosnące w siłę partie prawicowe zapowiadające protekcjonistyczne podejście do gospodarki. Politycy reprezentujący te ugrupowania przekonują że takie podejście, m.in. tworzenie państwowych monopolów na ryku bankowym lub paliwowym uchroni krajowy rynek przed kryzysami i nieuczciwą konkurencją, również w skali globalnej. Argumenty te odpiera zdecydowanie Karl-Heinz Paque, który w jednym ze swoich artykułow podkreśla, że najlepszym sposobem na walkę z chińskim „państwowym kapitalizmem” jest „jak najszybsze pokonanie sporów amerykańsko-europejskich, najlepiej poprzez przyjęcie transatlantyckiej umowy o wolnym handlu, a tym samym wspólny nacisk na Chiny aby jako „światowy mistrz eksportu” pozostały członkiem WTO”.

Christoph von Marschall niemiecki dziennikarz i korespondent dziennika „Der Tagesspiegel” w Waszyngtonie. Studiował historię Europy Wschodniej i politologię na uniwersytetach we Freiburgu, Mainz i Krakowie. Stopień doktora historii Polski zdobył na Uniwersytecie we Freiburgu. W 2002 roku otrzymał nagrodę George’a F. Kennana German-American Commentary Award za polityczny komentarz do wydarzeń 11 września 2001 roku.

Karl-Heinz Paqué, profesor, ekonomista, absolwent Uniwersytetów w Saarbrücken, Kiel and British Columbia (Vancouver, Canada), od 2018 prezes Fundacji im Friedricha Naumanna, członek FDP (Niemieckiej Partii Liberalnej), w latach 2002-06 minister finansów landu Saksonia Anhalt.

Laurent Zylberberg, absolwent prawa (Paris 1 Panthéon-Sorbonne) doktor socjologii (IEP Paris). Był doradcą wielu ministrów, radcą ds. społecznych w Ambasadzie Francji w Londynie, dyrektorem Euro Consultants w Brukselii. Od 1998 r. pracował dla Orange (marketing, public affairs, HR, prezes Orange Wietnam, compliance). Od 2014 r. związany z Grupą CDC, której polskim odpowiednikiem jest Polski Fundusz Rozwoju.

Ksenia Liapina, absolwentka Kijowskiej Politechniki i Kijowskiego Uniwersytetu Ekonomicznego. Specjalistka ds. polityki przemysłowej i regulacyjnej oraz przedsiębiorczości. Autorka wielu projektów ustaw dotyczących rozwoju przedsiębiorczości na Ukrainie. W l. 2000-2001 – doradca premiera Wiktora Juszczenki, w latach 2005 – 2014 deputowana w Radzie Najwyższej Ukrainy, od 2015 – przewodnicząca Państwowej Służby Regulacyjnej Ukrainy.