Inicjatywa Trójmorza w Tallinie

Dla Estonii najważniejszym aspektem Inicjatywy Trójmorza jest współpraca w zakresie cyfryzacji i cyberbezpieczeństwa – powiedział podczas spotkania w Tallinie Robert Filipczak, ambasador RP w Estonii.

Inicjatywa Trójmorza to koncept promujący zacieśnianie współpracy gospodarczej między krajami Europy Środkowej i Wschodniej. Organizatorem wtorkowego panelu dyskusyjnego „Adriatyk-Bałtyk-Morze Czarne. Wizje współpracy” połączonego z otwartą debatą na temat koncepcji Trójmorza jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich.

Spotkanie w Tallinie rozpoczął Robert Filipczak, ambasador RP w Estonii. Przypomniał, że głównym założeniem Inicjatywy Trójmorza było wzmocnienie gospodarki oraz wspieranie UE. Via Baltica będzie częścią Via Carpatia, dzięki czemu zwiększy szanse na rozwój handlu międzynarodowego. Dla Estonii najważniejszym aspektem inicjatywy jest współpraca w zakresie cyfryzacji i cyberbezpieczeństwa. Zdaniem ambasadora Inicjatywa Trójmorza może być korzystna również dla pozostałych państw członkowskich UE.

Kinga Redłowska, dyrektor programowy Instytutu Studiów Wschodnich przedstawiła projekt Adriatyk-Bałtyk-Morze Czarne: Wizje współpracy oraz zaakcentowała, że do głównych obszarów współpracy między członkami Inicjatywy Trójmorza trzeba zaliczyć transport, energię i cyfryzację. Przypomniała, że deklaracje w tym zakresie zostały przyjęte podczas pierwszego szczytu Inicjatywy w Dubrowniku 25 i 26 sierpnia 2016 roku.

Przemysław Żurawski Vel Grajewski, doradca ministra spraw zagranicznych RP wskazał, że głównym celem Inicjatywy Trójmorza jest pobudzenie rozwoju infrastruktury. Ważne jest, aby nie mieszać tej inicjatywy z historyczną ideą Trójmorza. Projekt ABC mówi o trzech wymiarach współpracy. Został on stworzony, by wzmocnić współpracę wewnątrz Unii Europejskiej i z tego powodu kraje niebędące członkami Wspólnoty nie mogą stanowić części projektu. Region Trójmorza jest niezwykle atrakcyjny i ma ogromny potencjał. Liczby to potwierdzają. Pierwszym wymiarem tej współpracy jest infrastruktura (Via Carpathia i Via Baltica). Podkreślił również, że inicjatywa dotyczy gospodarki, gdzie głównym celem jest stworzenie rzeczywistej sieci infrastrukturalnej. Chodzi również o zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i cyfrowego, nie militarnego. Projekt nie jest wymierzony przeciwko nikomu i nikogo nie wyklucza.

Andreana Baeva Motusic, prezes Stowarzyszenia Biznesu Europejskiego w Chorwacji opisała początki Inicjatywy Trójmorza mówiąc, że kiedy grupa realizująca projekt rozpoczęła nad nim prace, jej członkowie uświadomili sobie, że w celu zdefiniowania obszarów współpracy muszą poprosić państwa związane z Inicjatywą, aby wskazały na kluczowe dla nich aspekty. Kwestiami, na które zwrócili uwagę młodzi politycy z Europy Środkowo-Wchodniej były: kryzys migracyjny, niskie płace i emigracja zarobkowa, energetyczna zależność od Rosji (szczególnie w krajach bałtyckich) oraz bezrobocie wśród młodych ludzi. Model rozwoju ekonomicznego realizowany przez Stany Zjednoczone od 1990 roku bazował na trzech głównych elementach: infrastrukturze, edukacji i zdolności do współpracy. Obecne postępy w technologii doprowadziły do zmiany infrastrukturalnej; wymagają także znaczących inwestycji w rozwój nowych produktów, zdobycia udziału w rynku oraz zbudowania wspierającej infrastruktury. Wskazała, że Austria jest bardzo interesującym przykładem, ponieważ początkowo nie była uwzględniona w projekcie, jednak chciała do niego dołączyć z własnej woli. Inicjatywa nie zamierza nikogo wykluczać, ale dogonić resztę Europy.

Doradca rumuńskiego ministra do spraw zagranicznych Gheorghe Magheru przedstawił stanowisko swojego kraju, które będzie gospodarzem kolejnego szczytu TSI przypadającego na jesień 2018 roku. Przypomniał, że odbyły się już trzy zakończone sukcesem szczyty TSI, a także fakt, że inicjatywa Trójmorza skupia uwagę rządów państw jak ich społeczeństw na bieżących problemach regionów. Inicjatywa Trójmorza bowiem, ma na celu zmniejszyć różnice ekonomiczne pomiędzy centralnymi regionami i obrzeżami krajów Unii Europejskiej.

Toomas Kukk, dyrektor Wydziału ds. Europy Północnej i Środkowej oraz Współpracy Regionalnej w Estońskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych stwierdził, że TSI pomaga umieścić rzeczy w szerszej perspektywie. Estończycy teraz bardzo ciężko pracują nad łączeniem krajów bałtyckich z resztą Europy. Najważniejszą potrzebą jest przeniesienie bezpieczeństwa energetycznego Estonii i innych państw bałtyckich z dala od Rosji i w kierunku UE. Jeśli chodzi o dostęp do transportu z Estonii do innych państw UE, to jest dość ograniczony i należy go poprawić. Wyraził nadzieję, że TSI przyniesie również wiele możliwości biznesowych.