Relacje z sesji i seminariów

Obszary post-radzieckie w polityce zagranicznej Rosji

Moderator: Janusz Lewandowski, deputowany do Parlamentu Europejskiego
wprowadzenie: Arturas Paulauskas, Marszałek Sejmu Republiki Litewskiej

Paneliści:
1. Pierre Lellouche, Przewdoniczacy Zgromadzenia Parlamentarnego NATO, Deputowany do Zgromadzenia Narodowego Francji
2. Andrey Klimov, deputowany do Dumy Państwowej FR
3. Kimmo Kiljunen, deputowany do Parlamentu Finlandii

Głosy w dyskusji:
1. Ksenia Borishpoletz, dyrektor Centrum Badań Postradzieckich, MGiMO
2. Luigi Vittorio Ferraris, Centrum Studiów Dyplomatycznych, Włochy
3. Modest Kolerov – szef Departamentu ds. Stosunków Międzyregionalnych i Kontaktów Kulturalnych z Zagranicą, Administracja Prezydenta Rosji

   

Arturas Paulauskas
Po piętnastu latach od rozpadu ZSRR drogi byłych republik radzieckich się rozeszły. Skierowaliśmy się na Zachód, zostaliśmy członkiem UE. Ten wybór pokazuje, że integracja pomaga rozwijać gospodarkę, gwarantuje stabilność i bezpieczeństwo państwa. Litwa bardzo chętnie dzieli się swoim doświadczeniem w dążeniu do integracji z sąsiednimi krajami. Nie zapominamy o Białorusi, gdzie niedawno odbyły sie wybory prezydenckie, Ukrainie, oczekującej na wybory parlamentarne oraz o Mołdowie, która zaczyna powoli kierować się w stronę Europy. Każde z tych państ potrzebuje pomocy na poziomie międzynarodowym.
UE powinna opracować jednolitą politykę wobec Rosji, która tylko wówczas będzie chciała z nami prowadzić dialog.

Pierre Lellouche
Rosja nadal traktuje Białoruś i Mołdowę jako "braci młodszych", nie pomaga w walce o demokrację. Lubi się wtrącać do polityki wewnętrznej sąsiadów, nie ma szacunku dla niepodległości oraz niezależności Gruzji. Świadczą o tym chcociażby konflikty w Abchazji czy Południowej Osetii.

Modest Kolerov
Mogę wyczuć nostalgię za "zimną wojną" i brak chęci do dialogu. Dialog zaczyna się od zbierania wiadomości o partnerach, ale tej wiedzy brakuje kolegom panelistom. Cały czas słyszę tylko słowa-wytrychy: o Abchazjii, Osetii, konflikcie w Naddniestrzu, organizacjach przestępczych i narkotykach. Nie ma powodów, aby mówić, że Rosja nie jest zainteresowana pokojowym rozwiązaniem konfliktów w Abchazji i południowej Osetii. Nie ma podstaw do stwierdzenia, że Naddniestrze jest rządzone przez grupy kryminalne. Jeżeli chodzi o narkotyki, to w zeszłym roku tylko raz na granicy z Ukrainą przechwycono przemyt.

Porozmawiajmy o konsekwencjach naszych decyzji. Czy rzeczywiście nie przestrzegamy praw obywatelskich mieszkańców Abchazji i Osetii? Co jest celem naszego dialogu, czy tylko prymitywna propaganda?

Kimmo Kiljunen
Niektóre z państw nie wyzbyły się jeszcze kompleksu wszechmocy i bezradności. W dialogu z Rosją trzeba zapomnieć o "podwójnych standardach".

Andrey Klimov
Rosja ma bardzo różnorodnych sąsiadów. Nie warto z nimi prowadzić dialogu na siłę. Ukraina chciała przejrzystosci, równego traktowania, dlatego dostała odpowiednią cenę na gaz, podobnie jak większość importerów. Panelista zapytał też, na jakiej podstawie tłum na centralnym placu w Mińsku żąda powtórzenia wyborów?

Luigi Vittorio Ferraris
W swoich rozważaniach na tym forum nie mamy negatywnego nastawienia do Rosji. Czasami widoczne są tu elementy "zimnej wojny". Musimy jednak pamiętać, że dialog między naszymi państwami jest niezbędzny dla obu stron.

Ksenia Borishpoletz
Dyskusja o wspólnych wartościach nie powinna zasłaniać interesów każdego państwa, każde z nich ma jednak swoje potrzeby i nieco inne cele.

Rosja  – Unia Europejska współpraca czy konkurencja?

Moderator: Grzegorz Gauden, Redaktor Naczelny, "Rzeczpospolita"

  • Valdas Adamkus – Prezydent Litwy
  • Sergey Jastrzembski - Doradca Prezydenta Rosji, Specjalny Przedstawiciel Prezydenta ds. kontaktów z Unią Europejską
  • Urban Ahlin – Przewodniczący Komisji ds. Międzynarodowych, Parlament Szwecji 
  • Volker Rühe – b. Minister Obrony RFN
  • Paweł Zalewski – Przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych, Sejm RP

    

Czy Rosja i UE mają ze sobą kooperować czy konkurować? Czy wspólne wartości ułatwiłyby współpracę Rosji i UE? Czy istnieje jednolita polityka UE wobec Rosji? Jakiego wyboru muszą dokonać państwa sąsiadujące z UE? Czy wspólna przeszłość i stereotypy są zagrożeniem dla współpracy pomiędzy Rosją a Unią Europejską?

Valdas Adamkus 
UE i Rosja mogą konkurować ze sobą albo współpracować. Do współpracy potrzebna jest dobra wola i wspólny punkt wyjścia. Najlepiej, jeśli byłyby nim wspólne wartości. Właśnie nad nimi będziemy się zastanawiać na tym forum.
Konkurowanie nie zawsze przynosi oczekiwane efekty, szczególnie w sytuacji, kiedy zagrożone są wspólne wartości. Przykładem może być różna ocena przebiegu wyborów na Białorusi. Pamiętajmy jednak, że w niektórych kwestiach udało się nam porozumieć, na przykład, co do przyszłości mieszkańców Kaliningradu w Unii.
Musimy zmienić swoje spojrzenie na wspólną przeszłość i stworzyć wizję, która połączy Unię i Rosję. Przede wszystkim wszyscy powinniśmy ufać naszym partnerom. To forum pomoże nam to osiągnąć. Rosja jest bardzo ważnym sąsiadem UE, warto pamiętać o tym w naszych kontaktach.

Sergey Jastrzembski
Rosja nie chce się izolować, utrzymując dobre stosunki tylko ze Wschodem albo tylko z Zachodem. Pragniemy wejść do WTO, razem z partnerami pracować nad neutralizacją zagrożeń, które istnieją we współczesnym świecie. Ostatnia wizyta prezydenta Putina w Chinach świadczy o tym, że Rosja rozwija stosunki z sąsiadami, co rzutuje na jej relacje z USA i UE. Dla Rosji Unia jest najważniejszym źródłem inwestycji zagranicznych. Z kolei dla UE dobre stosunki z Rosją są niezbędne dla bezpieczeństwa energetycznego.

Volker Rühe
Potrzebujemy pełnej współpracy z Rosją, tym bardziej, że jest naszym bliskim sąsiadem. Młodzi ludzie ze wschodnich krajów z nami sąsiadujących poznają standardy życia w UE. Większość młodzieży ucieka na Zachód. Rosja powinna brać to pod uwagę. Unia jest atrakcyjna dzięki przestrzeganiu wspólnych, jednoznacznych zasad współżycia.

Urban Ahlin 
UE nie ma jednolitej polityki wobec Rosji. Byłoby lepiej, gdyby Unia jednoznacznie określiła swoje interesy wobec swojego największego wschodniego sąsiada. Kraje zjednoczonej Europy powinny także zdefiniować wspólne wartości. Pojawił się np. problem fałszerstwa wyborów na Białorusi oraz tego, że rosyjscy parlamentarzyści – obserwatorzy – piszą w raporcie, że wszystko jest w porządku. Powinniśmy o tym rozmawiać z Rosją. Trzeba pamiętać o wpływie Rosji na Ukrainę. Jestem pewien, że i Rosji, i UE zależy na tym, aby ich sąsiedzi byli bogaci i mieli zapewnione bezpieczeństwo.

Paweł Zalewski
Kiedy Polska wybrała nowy parlament, Rosja w odpowiedzi ograniczyła eksport mięsa. Później pojawiły się też inne problemy w naszych relacjach. Jednak trzeba pamiętać, że polski rząd jest przyjaźnie nastawiony do Rosji i pragnie wzmocnić z nią współpracę. Po wizycie rosyjskich dyplomatów, z panem Jastrzębskim na czele, stosunki polsko-rosyjskie polepszyły się.
W naszych relacjach powinniśmy znaleźć punkt wyjścia do naszej współpracy. Wspólne wartości mogą pomagać we wzajemnych stosunkach, ale też mogą przeszkadzać we współpracy. Np. najważniejsze dla Unii jest społeczeństwo obywatelskie i jego interesy, a dla Rosji centrum stanowi Kreml.

Czynnik energetyczny w polityce zagranicznej Rosji

Moderator: Artem Malgin, doradca rektora MGiMO, kierownik projektu ds. współpracy MGiMO i BP

Paneliści:
1. Jurij Issakov, specjalny przedstawiciel Ministra Spraw Zagranicznych FR ds. przygotowania szczytu G8 w Petersburgu 
2. Maria Belova, Instytut Energetyki i Finansów, Rosja
3. Giovanni Gasparini, Instytut Spraw Międzynarodowych, Włochy
4. Andrius Kubilus, Parlament Litewski
5. Tatiana Polyakova, MGiMO, Rosja

   

Co oznacza termin "bezpieczeństwo energetyczne"? Jaki wpływ na rynek energetyczny ma polityka? Czy alternatywne źródła energii są bezpieczne? Czy Rosja wykorzysta swoje zasoby naturalne jako broń w polityce zagranicznej?

Jurij Isakov
Do roku 2050 wartość światowego PKB zwiększy się w porównaniu do dzisiejszych wydatków. Głównym zadaniem jest zapewnienie odpowiedniej ilości zasobów energetycznych. Ogólnie rzecz biorąc, bezpieczeństwo energetyczne to gwarancja zaopatrzenia światowej gospodarki i społeczeństwa w różnorodne rodzaje energii, po przystępnych cenach, z jak najmniejszym zagrożeniem dla  środowiska.
Państwa Grupy G8 można podzielić na dwie kategorie: eksporterów i importerów. Dla eksporterów ważne są stabilne dochody, natomiast dla importerów ważna jest ciągłość dostaw i przystępne warunki finansowe. 

Giovanni Gasparini
Wykorzystanie energii jądrowej może być alternatywą dla rosnącego w świecie zapotrzebowania na energię. Jednakże interesy polityczne mają duży wpływ na rynek energetyczny. Przykład Iranu świadczy o zagrożeniach związanych z jej zastosowaniem. Trzeba się zastanowić, czy jesteśmy w stanie stworzyć czysty rynek bez politycznych wpływów.

Tatiana Polakova
W Rosji ostatnio zmalał eksport ropy. Aby ustabilizować wydobycie, należy zwiększać zapasy o stałą ilość. Jednakże zwiększenie zapasów jest ograniczone przez potencjał inwestycyjny. A Rosja potrzebuje inwestycji. Na przykład w roku 2010 potrzebne będą wewnętrzne inwestycje o wartości 30 miliardów, a obecnie Rosja inwestuje zagranicą 38 miliardów. Wiemy, że UE nie może nakazać firmom inwestowania pieniędzy w konkretnym kraju, ale może to zaproponować. Trzeba pomyśleć o sposobie politycznego rozwiązywania takich problemów.

Jaka Rosja jest potrzebna globalnej gospodarce?

Moderator: profesor Dimitry Sorokin, zastępca dyrektora Instytutu Ekonomii RAN, Rosja

Paneliści:
1. Ruslan Grinberg, profesor, Dyrektor Instytutu Gospodarki RAN, Rosja
2. Wissarion Hvintelian, Prezes Funduszu "Kredo", Rosja
3. Paolo Garonna, ONZ
4. Jérôme Sgard, Professor, Universytet Paris-Dauphine, Francja
5. Ladislav Vaskovic, Dyrektor Generalny, Eximbanka, Słowacja

   

Czy zainteresowania gospodarcze Rosji i UE są rozbieżne? Jak kształtuje się wzajemna zależność między gospodarką Rosji i UE? Jakie należy stworzyć warunki dla wewnętrznego rozwoju gospodarczego? Czy Rosja może się stać liderem procesu globalizacji? Czy na scenie rynku globalnego jest potrzebna integracja? 

Wissarion Hvintelian
"Socjalizm nomenklaturowo-oligarchijny" – tak można nazwać początki zmian w gospodarce rosyjskiej po rozpadzie ZSRR. Rosja musi płynnie wkraczać w demokratyczny kapitalizm. Rozwój gospodarczy wymaga współdziałania państwa i sektora prywatnego. Gospodarka globalna potrzebuje Rosji z demokratycznym kapitalizmem i rozwijającym się partnerstwem państwa i sektora prywatnego.

Paolo Garonna
Sama Rosja w pojedynkę nie może uczynić czegokolwiek dla procesu globalizacji. Jest więc niezbędna integracja, gdyż jedynie zintegrowany rynek jest w stanie odegrać ważną rolę i to nie tylko w Europie.
Rosja podążając drogą pokojową, może stać się liderem rynku globalnego

Jérôme Sgard
Każdy kraj powinien tworzyć sprzyjające warunki szczególnie dla średnich i małych prywatnych firm oraz mieć na uwadze przyciąganie inwestorów.
Nie da się znaleźć całościowego rozwiązania wszystkich problemów świata. Gospodarka każdego państwa wymaga indywidualnego podejścia. Rosja sama powinna decydować, jak rozwiązywać problemy gospodarcze i z jakimi partnerami współpracować. Dopiero po ustabilizowaniu gospodarki wewnętrznej, można włączać się do procesu globalizacji.

Rosyjskie i europejskie media -  wzajemne oddziaływania

Moderator: Jarosław Skworcow,  Dziekan Wydziału Dziennikarstwa MGiMO, Rosja 

Paneliści:
1. Dymitr Sabow, "Ogoniok", Rosja
2. Donald Jensen, dyrektor programowy, Radio Wolna Europa/Radio Liberty, USA
3. Marek Król, redaktor naczelny, Wprost 
4. Justas Paleckis, eurodeputowany, Litwa

   

Jarosław Skworcow podkreślił, że rosyjskie i europejskie media często posługują się stereotypami we wzajemnym postrzeganiu się. Przedstawił charakterystykę porównawczą ilustrującą jak, poczynając od połowy 80 lat, rosyjskie i europejskie media prezentowały jedne drugich. Wykazał zasadniczą różnicę w podejściu do danych tematów.

Dymitr Sabow zaznaczył, że Europa jest obecnie skupiona na swoich wewnętrznych problemach, a Rosja często pozostaje na uboczu. Politykę Rosji trudno zrozumieć, najczęściej media w Europie po prostu nie są do tego odpowiednio przygotowane. Rosja także nie poświęca dostatecznej uwagi problemom międzynarodowym. Zaproponował, by odpowiedzieć na pytania; jak rozbudzić wzajemne zainteresowanie i co w tym celu mogą zrobić media.

Donald Jensen zwrócił uwagę, że swego czasu "Radio Wolna Europa" było oskarżane o wypaczone przedstawianie Rosji. Jednakowoż, jego zdaniem, wiele programów politycznych w Rosji też jest ograniczona sztywnymi ramami, w których praktycznie nigdy nie są poruszane drażliwe tematy.

Marek Król stwierdził, że w Rosji pokutuje stereotyp dotyczący Polski, jakoby Polska była krajem niewdzięcznym.
Podkreślił, że zarówno polscy jak i rosyjscy czytelnicy są w jednakowym stopniu pod silnym wpływem mediów. Media powinny przejawiać inicjatywę, proponując czytelnikom określone tematy. "Wojna rodzi się w umysłach ludzi. Dlatego należy wymyślić takie środki, które by temu zapobiegały" – powiedział Marek Król.

Dymitr Sabow powiedział, że problem rosyjskich mediów to autocenzura, środki masowej informacji same się kontrolują i obawiają się powiedzieć cokolwiek poza standardem. Dzisiejsza prasa stała się przemysłem. A do ujawnienia mnóstwa drażliwych tematów niezbędna jest dziennikarska odwaga.

Donald Jensen wyraził pogląd, że Internet daje pewne możliwości zwalczania stereotypów i że jest to jedno z osiągnięć współczesnej cywilizacji. Jako przykład przytoczył fakt, że dzięki Internetowi radio "Wolna Europa" ma wielu rosyjskich czytelników i słuchaczy.

Justas Paleckis wyraził przekonanie, że dziennikarze powinni przejawiać więcej zdecydowania w próbach poszukiwania nowego spojrzenia na siebie nawzajem. "Nacjonalizm dobrze się sprzedaje, a źle – to co dotyczy współpracy. Musimy pomyśleć, jak to zmienić".

Marek Król powiedział, że niekiedy dziennikarze po prostu są zbyt leniwi, by przeanalizować sytuację, dlatego bazują na przyjętych w społeczeństwie stereotypach. Poza tym media są ukierunkowane na swoich czytelników i piszą to, co może się im spodobać. Mówiąc o stosunkach polsko-rosyjskich zauważył, że Polacy nie lubią administracji państwowej Rosji, prezydenta Putina, ale sympatyzują z samymi Rosjanami. Media mogłyby w tym odegrać swoją pozytywną rolę.

Jarosław Skworcow: we wzajemnym zrozumieniu się przeszkadzają stereotypy. Obalać stereotypy – to dawać młodemu pokoleniu więcej możliwości wzajemnego poznawania się.

UE – Rosja: wspólna polityka sąsiedztwa: wyzwania i perspektywy

Moderator: Oksana Antonenko, dyrektor programu "Rosja Euroazja", Międzynarodowy Instytut Studiów Strategicznych, Wielka Brytania

Paneliści:
1. Maciej Płażyński, wicemarszałek Senatu RP, Polska
2. Gerald Hinteregger, zastępca dyrektora, Instytut Regionu Dunaju i Europy Centralnej, b. ambasador Austrii w Moskwie
3. Jan Čarnogurský, b. minister spraw zagranicznych Słowacji
4. Gabriele Kotshau, Rada Państw Morza Bałtyckiego
5. Justas Vincas Paleckis, Deputowany do Parlamentu Europejskiego, Litwa
6. Wiktor Kuwaldin - Fundacja Gorbaczowa
7. Andreas Racz-Teleki, Instytut Laslo, Węgry 

    

Oksana Antonenko zauważyła, że po upadku Związku Radzieckiego, Rosja zetknęła się z nowym problemem – w jaki sposób kształtować stosunki z państwami ościennymi.

Wiktor Kuwaldin przedstawił swój punkt widzenia, że faktycznie nikt w UE nie chce się zajmować obszarem postradzieckim, gdzie poziom życia jest  5 razy niższy niż w Europie. Wiktor Kuwaldin podkreślił, że Unia Europejska musi jeszcze raz przemyśleć własną strategię i sceptycznie odniósł się do możliwości normalnych stosunków między UE i Rosją na dzień dzisiejszy.

Herald Hinteregger z kolei powiedział, że współpraca pomiędzy UE a Rosją w sprawie opracowania zasad  polityki sąsiedztwa może być skuteczna. Należy jednak pamiętać, że UE wspiera system demokratyczny, natomiast Rosja stara się zachowywać status quo i swój dotychczasowy stosunek do demokracji. Herald Hinteregger podkreślił również, że ostatnio Rosja stara się prowadzić wobec sąsiadów politykę coraz bardziej dominującą.

Maciej Płażyński zaznaczył, że problemy w dyskusji na temat polityki sąsiedztwa powstają z powodu różnego rozumienia demokracji w UE i Rosji. Można i należy rozwijać i pogłębiać relacje pomiędzy Rosją a Unią Europejską, ale trzeba wychodzić od standardów demokracji. Przestrzeń postradziecka nie jest tylko strefą wpływu Rosji. Europa nie może patrzeć na demokrację oczyma Rosji. "Rosyjski model demokracji jest dla Europy Zachodniej nie do przyjęcia" – powiedział Maciej Płażyński.

Jan Čarnogurský:  Kwestia zaufania pomiędzy Europą a Rosją nadal stanowi problem. Z wojskowego punktu widzenia UE nie stanowi zagrożenia dla Rosji. Brak zaufania jest spowodowany przez NATO, które postrzegane jest w Rosji jako niebezpieczeństwo.

Andreas Racz-Teleki przedstawił opinię, że Unia nie osiągnęła prawie nic w rozwiązaniu sprzeczności w stosunkach z Rosją. Świadczy o tym problem gazowy. Należy znaleźć praktyczne interesy łączące Rosję i Unię Europejską.

Wiktor Kuwaldin: Demokracja jest zbawieniem dla Rosji, ale jest to proces skomplikowany. Trzeba powrócić do projektu Dużej Europy. Jednak na razie UE nie może zrozumieć sytuacji na obszarze postradzieckim we właściwy sposób. Kraje postradzieckie same muszą znaleźć siły wewnętrzne, które umożliwiłyby zmiany.

Proces przekazywania władzy w Rosji

Moderator: Konstantin Simonow – dyrektor Centrum Koniunktury Politycznej, Rosja

Paneliści:
 1. Oleg Matwiejczew – dyrektor przedstawicielstwa Baxter Group w Rosji
 2. Walerij Fiodorow - dyrektor ośrodka badawczego WCiOM, Rosja
 3. Michaił Winogradow – kierownik Dzialu Konsultacji Politycznych, Ośrodek Propaganda, Rosja
 4. Elena Kurbangalijewa – dyrektor generalny, Profi Group, Rosja
 5. Marie Mendras – Szkoła Nauk Politycznych, Francja
 6. Jaroslav Bašta – Wiceminister Spraw Zagranicznych, Czechy
 7. Wiktor Kuwaldin – Fundacja Gorbaczowa, Rosja

   

Konstantin Simonow zaznaczył, że wokół  problemów władzy w Rosji istnieje mnóstwo mitów. Procedura przekazywania władzy w rosyjskim społeczeństwie jest bardzo złożona. Stąd niezwykle ważne jest przewidywanie, jak może wyglądać struktura nowego systemu politycznego oraz forma nowej władzy.

Walerij Fiodorow przedstawił rezultaty badania Ogólnorosyjskiego Centrum Badania Opinii Publicznej. Jego zdaniem obywatele rosyjscy na razie nie myślą poważnie o zmianie władzy. Jednak z czasem, gdy termin wyborów się zbliży, sytuacja w Rosji będzie się zaostrzać. Jak się zmieni władza na Kremlu po 2008? Połowa respondentów liczy na to, że prezydentem nadal będzie Wladimir Putin. Ok. 8 proc. sądzi, że zmiana władzy może doprowadzić do rozłamu kraju. Natomiast 54 proc. wolałaby zamiast prezydenta Putina silnego i samodzielnego polityka. Natomiast 40 proc. oczekuje człowieka z otoczenia Putina. Na pytanie, czy nowy prezydent Rosji powinien rozwijać demokrację, Walerij Fiodorow odpowiedział, że z badania wynika, iż ważniejsza jest stabilność, a z demokracją można poczekać.

Michaił Winogradow
Zaznaczył, że po 4,5 roku skupiania władzy w rękach prezydenta Putina, polityczny reżim w Rosji przestał się rozwijać. Prawie od razu, gdy zaczęto odbierać władzę rosyjskim oligarchom, pojawiło się pytanie, komu zostanie przekazana władza po Putinie. Panelista podkreślił także, że interesy Putina obecnie przechodzą ze sfery politycznej w ekonomiczną i finansową.

Oleg Matwiejczew
Wyraził przekonanie, że zwyciężyć w wyborach prezydenckich w Rosji może tylko ten kandydat, którego popierać będzie Putin. Podkreślił, że absolutna władza w Rosji opiera się na szacunku do rosyjskiego prezydenta. Zaznaczył także wzrost popularności prawicowo-konserwatywnego trendu w Rosji. Jego zdaniem, w Rosji, lewicowe partie nie zyskają na popularności nawet w ciągu kilkudziesięciu lat. Panelista uważa, że następny prezydent będzie prawicowym konserwatystą.

Wiktor Kuwaldin zwrócił uwagę na to, że Rosja jest jednym z najbogatszych krajów we współczesnym świecie. Główne pytanie: co zrobić, żeby Rosja stała się krajem wiarygodnym. Panelista podkreślił, że Putin nie reformuje rosyjskiego systemu politycznego, a raczej go utrwala.

Marie Mendras 
"Przekazywanie  władzy" jest  terminem politologii rosyjskiej. Na Zachodzie zazwyczaj nie mówi się o "przekazywaniu". W odniesieniu do Rosji, nie chodzi nawet o przekazanie władzy, a raczej schedy po Putinie.

Jaroslaw Bašta
Rosyjskie  społeczeństwo to społeczeństwo wolnych ludzi, z których większość  jednak jest zadowolona z obecnej sytuacji politycznej w Rosji.

Instytucje społeczeństwa obywatelskiego – jak budować zaufanie do państwa?

Moderator: Aleksander Ossovtsov – dyrektor fundacji Otwarta Rosja

Paneliści:
1. Marek Kotlinowski, Wicemarszałek Sejmu RP, Polska
2. Aleksander Golts – zastępca redaktora naczelnego "Ezednevny Żurnal', Rosja
3. Maria Krechetova – dyrektor fundacji "Otkrytyj Tomsk", Rosja
4. Lionel Beehner – Komitet Stosunków Międzynarodowych, USA
5. Donald Jensen – dyrektor programowy, Radio Wolna Europa/ Radio Liberty, USA

   

Aleksander Osovtsov  zaznaczył, że struktura  społeczeństwa obywatelskiego i system demokracji w Rosji są dość złożone. Zadał retoryczne pytanie, czy istnieje jeden model demokracji?

Aleksander Golts podkreślił, że model władzy, jaki zaistniał w Rosji w ciągu ostatnich 5 lat, nie uznaje alternatywnych poglądów. Jednak istnienie społeczeństwa obywatelskiego oznacza dyskusję. To, co dziś odbywa się w strefie polityki bezpieczeństwa i obrony, uświadamia, że rosyjska władza wyklucza alternatywne poglądy.

Zdaniem Lionela Beehnera, myślenie Amerykanów o Rosji jest takie: "W Rosji wszystko idzie w złą stronę". Tak Ameryka reaguje na informację o presji wywieranej w Rosji np. na organizacje pozarządowe. Przyznał, że istnieje amerykański negatywny stereotyp Rosji.

Maria Krechetova przedstawiła projekt "Otwarta Rosja-Tomsk". Wymieniła problemy, z którymi obecnie boryka się jej organizacja. To m.in. częste wizyty przedstawicieli FSB kontrolujących wszelkie formy działalności, podsłuch telefonów, zastraszanie dziennikarzy itd. Jej zdaniem zaufanie do państwa w takich warunkach jest niemożliwie. Można mówić tylko o oporze społeczeństwa obywatelskiego w Rosji w stosunku do władzy. Dodała też, że nie wierzy już w zaufanie obywateli wobec aparatu państwowego gdziekolwiek.

Uwalnianie potencjału: Wzrost i inwestycje w rosyjskich regionach

Moderator: Marcus Svedberg, główny analityk, Szwedzki Instytut Gospodarek   Transformujących się

Paneliści:
1. Ivan Ognev – dyrektor Departementu ds. Współpracy z Regionami, Centrum Badań Strategicznych, Rosja
2. Sergey Abyshev – zastępca dyrektora, Instytut  Rozwoju Rynku Mieszkaniowego, Rosja
3. Carol S. Leonard, St Anthony's College, Oxford University, Wielka Brytania
4. Olga Mosina - redaktor naczelny "Beyond Transition", Rosja

   

Jak bardzo Rosja jest atrakcyjna dla inwestorów? Które regiony mają większe szanse na rozwój? Czy ustawodawstwo Federacji Rosyjskiej sprzyja przyciąganiu inwestorów? Na ile jest ważna strategia rozwoju regionu? Czy istnieje recepta na zwiększenie inwestycji w rosyjskich regionach?

Olga Mosina
Rząd Federacji Rosyjskiej wspiera rozwój małego i średniego biznesu, dąży do centralizacji władzy w regionach z jednej strony i daje niezależność gospodarczą z drugiej. Większość inwestycji kieruje się do rosyjskich metropolii: Moskwy i Petersburga oraz bogatszych regionów zachodniej Syberii. Średnio w Rosji lokuje się 10% kapitału zagranicznego.

Ivan Ognev
Na początku 2000 roku zmienił sie kierunek polityki regionalnej w FR. Powstało Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, podzielono zadania pomiędzy administrację państwową a samorząd. Niestety, administracja regionalna przy opracowywaniu strategii rozwoju nie bierze pod uwagę istnienia "świata zewnętrznego".

Sergey Abyshev
Niedawno w Rosji przechodziła reformę samorządową, dlatego większość regionów nie zdążyła jeszcze uzgodnić strategii rozwoju z władzami. Inną przeszkodą dla inwestycji jest brak odpowiednio wykwalifikowanych specjalistów znających możliwości danego regionu. Istotnym problemem jest także panująca w Rosji biurokratyzacja. Inwestor musi bowiem najpierw nawiązać kontakt z samorządem, mieszkańcami regionu, władzami federacyjnymi, a dopiero wtedy rozpocząć swoją działalność.

Od kultury cenzury do kultury dyktatu wolnego rynku? Rosyjska aksjologia społeczna

Moderator: Joachim Diec, Instytut Rosji i Europy Wschodniej UJ 

paneliści
1. Igor Winogradow, redaktor naczelny czasopisma "Kontynent", Rosja
2. Natalia Iwanowa, czasopismo "Znamia", Rosja
3. Olga Nowikowa, czasopismo "Novyj Mir", Rosja
4. Wladimir Nowikow, krytyk literacki, Moskwa

   
 

Moderator Joachim Diec zaznaczył, że w czasach radzieckich Rosjanie unikali cenzury, publikując na Zachodzie. Dzięki temu kultura rosyjska mogła się rozwijać i osiągnąć, mimo ograniczeń reżimu politycznego, pewne sukcesy.

Igor Winogradow: W Rosji istnieje potężna cenzura państwa, choć nie jest prowadzona metodami stalinowskimi. Jego zdaniem wolny rynek to narzędzie autorytarnego państwa w prowadzeniu kontroli nad publikacjami. Dziś w Rosji nie ma cywilizowanego pluralizmu.

Natalia Iwanowa podkreśliła, że czasopisma w Rosji przeżywają kryzys. Obecnie nakłady tak zwanych grubych czasopism liczą od 3 do 8 tysięcy. W początkach periestrojki np. pismo  "Nowyj Mir" drukowano w ok. 2.5 miliona egzemplarzach. W tym czasie periodyki tego typu były areną wypowiedzi rosyjskich pisarzy, poszerzając przestrzeń swobody wypowiedzi. W połowie lat 90. wydawcy zderzyli się jednak z poważnymi trudnościami ekonomicznymi. Dziś sytuacja czasopism literackich jest złożona. Można pisać wszystko, lecz nikt tego nie przeczyta z powodu niskich nakładów. Paradoksalnie czasopisma literackie nadal jednak pozostają bastionem wolnej demokratycznej myśli w Rosji.

Olga Nowikowa: Sytuacja rosyjskiego pisarza była i nadal jest złożona. Istnieje pogląd, że w czasach radzieckich cenzura sprzyjała rozwojowi rosyjskiej literatury, ponieważ poprzez stawianie trudności, przyczyniała się do "wyostrzenia" pisarskiego rzemiosła przeciwko politycznemu reżimowi.

Podsumowując seminarium, Joachim Diec zaznaczył, że rosyjskie społeczeństwo posiada głęboką tradycję i że wcześniej lub później zorientuje się, że "w kulturze jest coś nie tak".

Globalizacja:  integracja Rosji z gospodarką światową?  EU – Rosja wspólna przestrzeń ekonomiczna

Moderator: 
Wladislaw Inozemtsow – Dyrektor Centrum Badań Społeczeństwa Post-Industrialnego, Rosja

Paneliści:
Jean-Pierre Pagé – Centrum Studiów i Badań Międzynarodowych (CERI), Francja
Lev Schlossberg – Dyrektor Centrum "Vozrazdene", Rosja
Olga Butorina – prorektor  MGiMO, Rosja
Kimmo Kiljunen - Zastępca Przewodniczącego Komisji ds. Europejskich, Parlament Finlandii

 

   

Czy istnieje wspólna przestrzeń ekonomiczna? Co się kryje za tym pojęciem? Czy Rosja może być konkurencyjna we wszystkich sektorach gospodarki? Jakie znaczenie ma mocna gospodarka sąsiedniego państwa? Jak Rosja powinna modernizować swój przemysł?

Wladislaw Inozemtsow
Pogłębiają się różnice pomiędzy gospodarkami różnych państw. Procesu tego nie jest w stanie zatrzymać globalizacja. Pewnym antidotum może być Unia Europejska, która jako jednolity organizm może być próbą stworzenia rozsądnego i dobrze zarządzanego procesu globalizacji na potrzeby rynku europejskiego. Tymczasem Rosja odrzuca proponowane przez Unię porozumienia gospodarcze. Dopóki Rosja nie będzie miała silnej gospodarki, sąsiednie państwa nie będą mogły czuć się biezpiecznie.

Olga Butorina
Wspólna przestrzeń ekonomiczna to coś więcej niż "cztery swobody", to przede wszystkim współpraca gospodarcza Rosji i UE w określonych sektorach gospodarki. Sama integracja nie zapewni jednak gwarancji sukcesu gospodarczego. UE i Rosja powinny współpracować przy wprowadzaniu waluty europejskiej w Rosji.

Jean-Pierre Pagé
Rosja nie będzie konkurencyjna we wszystkich sektorach gospodarki. Powinna udoskonalać przemysł, posługując się bazą paliwowo-energetyczną, stosować innowacyjne rozwiązania w technologii. Rosja musi zbudować silny przemysł i wykorzystywać w pełni swój potencjał energetyczny. Rosja może współpracować z Chinami i Indiami, ale powinna też szukać nowych partnerów, a także nie zapominać o swoich zachodnich sąsiadach.

Lev Schlossberg
Tylko niektóre z rosyjskich regionów są w stanie zaistnieć na rynku globalnym. Pewną szansą dla ich rozwoju może być integracja regionalna. Z drugiej strony globalizacja jest zagrożeniem. Jej ubocznym efektem jest bowiem zmniejszenie kadry pracowniczej w danym regionie. Przeszkodą dla rozwoju jest także wpływ rosyjskiej polityki zagranicznej na kszałtowanie współpracy gospodarczej rosyjskich regionów z sąsiednimi państwami.

Bezpieczeństwo energetyczne Europy: kto potrzebuje alternatywy dla współpracy z Rosją?

Moderator: Igor Prokofiew – zastępca dyrektora Centrum Studiów Strategicznych, Rosja

Paneliści:
1. Władimir Wołoszyn, dyrektor Centrum Polityki Przemysłowej IMEPI RAN, Rosja
2. Konstantin Simonow, dyrektor Centrum Koniunktury Politycznej, Rosja
3. Andrey Mieszczerin, redaktor naczelny czasopisma, "Neftegazovaya Vertikal', Rosja
4. Juri Gluszczenko, Centrum Studiów Strategicznych, Rosja
5. Władimir Sokor, Fundacja Jamestown, Niemcy/USA
6. Zbigniew Derdziuk, Sekretarz Stanu, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów RP

   

Czy istnieje jednolita polityka energetyczna UE? Czego potrzeba, aby zagwarantować Europie bezpieczeństwo energetyczne? Czy Europa powinna zmniejszyć swą zależność od Rosji? Kto był odpowiedzialny za powstałe ostatnio przerwy w dostawie surowców energetycznych na Kaukazie i w Europie? Czy istnieje alternatywa dla rosyjskiego gazu w Europie?

Zbigniew Derdziuk
UE nie wypracowała jednolitej polityki odnośnie bezpieczeństwa energetycznego. Należy szukać takich rozwiązań, które pomogłyby Polsce wraz z innymi państwami UE prowadzić jednolitą politykę energetyczną. Należy wypracować rozwiązania oparte na zasadach wolnego rynku.
"Zielony Dokument" jest ważny przy wypracowywaniu nowej formy zaufania, która lekko ucierpiała w czasie dyskusji z Ukrainą. 

Władimir Wołoszyn
W ubiegłym roku Europa importowała z Rosji 30% gazu i 20% ropy. Dla bezpieczeństwa energetycznego kraju ważne są przystępne ceny, stabilność dostaw oraz dbanie o środowisko naturalne. 

Konstantin Simonow
Obecnie Europa ze swymi problemami związanymi z  energią nie może istnieć bez rosyjskich zasobów. Skąd wziąć zasoby energetyczne dla krajów europejskich? Przecież w niektórych europejskich państwach zabronione jest wykorzystywanie energii atomowej. Kiedy zwiększa się zapotrzebowanie na gaz, wówczas cierpi na tym rosysjki rynek wewnętrzny, a nie europejski odbiorca.

Władimir Sokor
Rosja uważa, że zupełnie nieistotne jest, za jaką cenę dane państwo kupuje gaz z Rosji, ważne że w ogóle ma taką możliwość. Jestem zdania, że trzeba zdemonopolizować import zasobów z obszaru Morza Kaspijskiego. "Zielony Dokument" wspomina o stworzeniu bezpośredniego dostępu do zasobów naturalnych. Tranzyt powinien przebiegać z rejonu Morza Czarnego. 

Andriej Mieszczerin
Nie ma poważnej alternatywy dla rosyjskiego gazu na rynku europejskim. Rosja jest godnym zaufania partnerem jeśli chodzi o dostawy energii i ma czterdziestoletnie doświadczenie na rynku europejskim. 

Rosyjsko- europejski dialog młodzieży – wczoraj, dzisiaj, jutro

Moderator: Anatoly Ermolin, deputowany do Dumy Państwowej FR

Paneliści:
1. Grigory Ammuel, dyrektor organizacji "Open Club "
2. Andrey Ponomariov, dyrektor ds. kontaktów z regionami, Fundacja "Open Russia"
3. Anna Zelentsova, członek organizacji młodzieżowej partii "Jabloko"
4. Boris Kuznetsov, Centrum Polityki Międzynarodowej i Regionalnej, Rosja
5. Georges Metz, dyrektor Komitetu  ds. Młodzieży, Luksemburg
6. Vilis Bruveris, Centrum Młodzieży Lepaya, Łotwa

   

Czy jest potrzebny rosyjsko-europejski dialog młodzieżowy? Jakie są pragnienia wspólczesnej młodzieży? Czy państwo może je zaspokoić? Jakie umiejętnosci trzeba posiadać, aby być atrakcyjnym na rynku pracy? Rola organizacji pozarządowych w kszałtowaniu postaw młodzieży. Jakie znaczenie dla przyszłości Europy i Rosji mają wymiany młodzieżowe?

Anatoly Ermolin
Najważniejszym pragnieniem młodzieży rosyjskiej jest, według ostatnich badań, posiadanie pieniędzy. Na drugim miejscu respondenci wymieniali mieszkanie, później atrakcyjność na rynku pracy, ciekawy wypoczynek, szczęśliwą rodzinę.

Andrey Ponomarev
Wszystkie pragnienia wymieniome przez młodzeż rosyjską są odzwierciedleniem sowieckich stereotypów. Pragnienie posiadania szczęśliwej rodziny jest przyczyną wczesnego zawierania małżeństw, co w konsekwencji doprowadza do ich rozpadu. Młodzież ceni też bardziej bezpieczeństwo finansowe aniżeli wolność, której nie wymieniła wśród swoich priorytetów.

Georges Metz
Na rozwój młodzieży dobrze wpływa współpraca z organizacjami pozarządowymi, co jednak nie jest takie proste, jakoże w Rosji NGO są kontrolowane przez państwo.

Vilis Bruveris 
Na Łotwie brakuje organizacji pozarządowych, które by rozwiązywały problemy młodzieżowe. A przecież młodzież to nie tylko inwestycja dla danego państwa, ale i dla świata w ogóle. Uświadamia to nam np. wymiana młodzieżowa.

Anna Zelentsova
Młodzież powinna uczyć się samodzielności, bowiem minęły czasy, kiedy państwo ogarniało pełną opieką swoich obywateli. Teraz państwo jest zajęte zatrzymywaniem u siebie zdolnej młodzieży, która za wszelką cenę chce wyemigrować.

Efektywność procesów integracji imigrantów w krajach UE i Rosji

Moderator: Nils Muiznieks, ASPRI, b. minister ds. integracji, Łotwa

Paneliści:
1. Egdunas Racius, Instytut Stosunków Międzynarodowych i Nauk Politycznych, Uniwersytet Wileński
2. Ilmars Mežs, Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji, dyrektor biura w Rydze
3. Aleksandr Osipov, koordynator projektu, Stowarzyszenie "Memoriał"
4. Sergey Miheev, zastępca dyrektora generalnego, Centrum Technologii Politycznych, Rosja
5. Anatolij Wiszniewski, dyrektor, Instytut Prognozowania Gospodarki Krajowej RAN, Rosja

   

Moderator Nils Muiznieks zwrócił uwagę na fakt, że w Rosji i krajach UE procesy integracyjne imigrantów w znacznym stopniu różnią się od siebie.  Stwierdził, że w Rosji występuje obecnie kryzys "rąk do pracy", którego jedną z przyczyn jest emigracja do krajów zachodnich. 

Ilmars Mežs podkreślił, że przyjazd do Rosji imigrantów z krajów byłego Związku Radzieckiego nie jest problemem. Imigranci ci nie wymagają szczególnych warunków adaptacyjnych. Natomiast nie zawsze udaje się pomyślna emigracja obywateli Rosji do  krajów UE, gdzie najczęściej muszą zderzyć się z zupełnie inną kulturą, wartościami i warunkami życia itp. Imigranci w krajach UE często są przedstawicielami różnych mniejszości religijnych. Zdaniem Ilmarsa Mežsa, w Rosji większość konfliktów religijnych powstaje pomiędzy samymi Rosjanami, a nie pomiędzy imigrantami.

Sergej Micheew stwierdził, że imigranci zarówno w  Rosji, jak i w krajach UE spotykają się z podobnymi problemami: bolesnym procesem integracji, izolacją, czasami nawet  odrzuceniem ze strony miejscowego społeczeństwa. Jednak  zgodził się z faktem, że dużo zależy od tego z jakiego kraju przybyli imigranci. W Rosji obywatele Ukrainy i  Mołdowy adaptują się dosyć łatwo. Na przykład obywatele Kazachstanu lub Tadżykistanu potrzebują na to znacznie  więcej czasu. Sergej Micheew zwrócił uwagę na to, że nie wszyscy imigranci dążą do pełnej integracji. Jego zdaniem np. Arabowie wszędzie żyją w swoich zamkniętych środowiskach.

Aleksandr Osipow zwrócił uwagę, że w Rosji istnieje rozbieżność pomiędzy obowiązującym prawem a wymogami codzienności. Problem nielegalnych emigrantów pojawił się w Rosji wyłącznie z powodu wad w ustawodawstwie. Podkreślił także, że w Rosji obecnie nie działają żadne, przynoszące pozytywne rezultaty, mechanizmy integracji kulturalnej i oświatowej imigrantów. Zwłaszcza ich dzieci nie są objęte żadnymi poważnymi programami.

Racius Egdunas zwrócił uwagę na to, że zarówno dla  Rosji, jak i krajów UE  pewien problem stanowią muzułmanie. Obecnie w Rosji mieszka ok. 10 milionów imigrantów-muzułmanów, a w krajach UE ok. 16-18 milionów. Zauważył występowanie bardzo niebezpiecznego zjawiska jakim jest "walczący islamizm". W Rosji jego zdaniem, istnieje szczególnie skomplikowany stosunek do muzułmanów z powodów uwarunkowań historycznych. Negatywny stosunek do muzułmanów szczególnie mocno przejawia się w oficjalnej państwowej propagandzie oraz w rosyjskich środkach masowego przekazu. W krajach UE muzułmanie mają znacznie więcej możliwości integracyjnych.

Anatolii Wiszniewski zaznaczył, że mówiąc o Rosji, liczba imigrantów jest często przekłamywana. Podkreślił, że praca wykonywana przez imigrantów jest bardzo korzystna z punktu widzenia gospodarki kraju i nie można stwierdzić, że problem imigrantów ma negatywny wpływ na rynek pracy w Rosji.

Wewnętrzne czynniki kształtujące politykę bezpieczeństwa Rosji

Moderator: Sergey Markedonov, Instytut Analiz Politycznych i Wojskowych, Rosja

Paneliści:
1. Aleksey Makarkin, zastępca dyrektora Centrum Technologii Politycznych, Rosja
2. Ahmet Jarłykapov, Instytut Etnologii i Antropologii RAN, Rosja
3. Andrea Grazioso, Wojskowe Centrum Badań Strategicznych, Włochy
4. Jakub Godzimirski. Norweski Instytut Spraw Międzynarodowych
5. Philip Kazin – dyrektor ds. badań, Baltyckie Centrum Badawcze, Rosja
6. Nikolay Silayev, MGiMO, Rosja

   

Philip Kazin w swoim wystąpieniu zaznaczył, że rosyjskie społeczeństwo obecnie jest bardzo podzielone. Uważa, że Rosja, z historycznego punktu widzenia, zmierza we właściwym kierunku, osiągnęła dużo sukcesów, nie mniej jednak obecne uwarunkowania mogą doprowadzić do kryzysu. Najważniejsze teraz dla Rosji to zrozumienie tego, co stanowi podstawę jej osiągnięć i rozwoju.

Aleksey Makarkin podkreślił, że klanowy, a także biurokratyczny system sprawowania władzy, który w ostatnich czasach charakteryzuje Rosję, może stanowić zagrożenie dla jej własnego bezpieczeństwa. Możliwości działania aktywnych obywateli są bardzo ograniczone.

Nikolay Silayev powiedział, że dla Rosji jednym z głównych zadań jest dalsze wspieranie i umacnianie stabilizacji na północnym Kaukazie. Zaznaczył jednak, że zapewnienie bezpieczeństwa na tym obszarze powinno być realizowane innymi metodami. Trzeba kierować się przede wszystkim interesami tego  regionu. Wyraził też przekonanie, że do uzdrowienia sytuacji na północnym Kaukazie powinno się wykorzystać pomoc niezależnych organizacji i mediów.

Ahmet Jarłykapov w swoim wystąpieniu przedstawił rzeczywisty wizerunek wyznawców Islamu w Rosji. Zaznaczył, że obecnie muzułmanie są tylko w niewielkim stopniu zintegrowani z pozostałą częścią rosyjskiego społeczeństwa. Jedna z przyczyn to całkowity brak zrozumienia Islamu i jego wyznawców.

Andrea Grazioso przedstawił europejskie spojrzenie na problemy Kaukazu.  Jego zdaniem, północny Kaukaz poważnie ucierpiał najpierw przez gospodarkę radziecką, a następnie przez szybkie przejście do gospodarki rynkowej. Kolejne problemy to bezrobocie, korupcja i nadużycia władzy.

Wartości europejskie a społeczeństwo rosyjskie

Moderator: Virgis Valentinavicius, Telewizja LNK, Litwa

Paneliści:
1. Marko Michkelson, wiceprzewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych, Parlament Estonii
2. Eberhard Schneider, Niemiecki Instytut Spraw Międzynarodowych i Bezpieczeństwa, Niemcy
3. Reinhard Thöle, Instytut Studiów i Badań Ekumenicznych, Niemcy
4. Lorena Di Placido, Wojskowe Centrum Studiów Strategicznych, Włochy
5. Goulnara Bek-Mukhamed, BBC World Service, Wielka Brytania
6. Justinas Karosas, przewodniczący Komitetu Spraw Międzynarodowych, Parlament Litewski
7. Natalia Smorodinska – Kierownik, Centrum Analiz Plusów Rozwoju, Instytut Ekonomiki Rosyjskiej Akademii Nauk, Rosja

   

W ostatnim czasie prowadzona jest w świecie ożywiona dyskusja o rosyjskim społeczeństwie i europejskich wartościach. Najczęściej Rosja jest postrzegana jako państwo, które przestrzega demokratycznych wartości. Jako przykład Virgis Valentinavicius podał wojnę w Czeczenii i proces Michaiła Chodorkowskiego. Zadał retoryczne pytanie: czy można mówić o wartościach europejskich w kontekście rosyjskiego społeczeństwa?

Marko Michkelson
W Rosji nie ma zrozumienia dla pojęcia demokracja. Podał przykład jednego z badań opinii społecznej w Rosji, według którego 20 procent młodych ludzi wypowiedziało się, że poparliby kandydaturę Stalina na prezydenta kraju. Świadczy to o niewystarczająco wnikliwej historycznej analizie przeszłości. Omawianie takich pojęć może pomóc w ulepszaniu dialogu na temat ogólnoeuropejskich wartości.

Eberchard Schneider
Pokreślił, że Rosja odgrywa dużą rolę w Europie, o czym świadczy przewodniczenie grupie G8. Jednak można też twierdzić, że Rosja praktycznie odrzuciła wartości europejskie. Nie ma w Rosji demokratycznego forum, są naciski na media. Zdaniem Ebercharda Schneidera może warto zastanowić się, czy aby Rosja jest zdolna do demokracji? Zaznaczył też, że Rosja mogłaby przemyśleć swoje wartości, nie po to by dogodzić Zachodowi, ale dla własnego rozwoju.

Natalia Smorodinska
Zaznaczyła, że mamy do czynienia z nowym światowym porządkiem. I najbardziej wygrywającym scenariuszem jest polityka współpracy. "Wzrasta wzajemna zależność Rosji i Europy. I rzecz nie tylko w surowcach energetycznych. Europa nigdy nie będzie zjednoczona bez Rosji, a Rosja dzięki UE może mieć dostęp do nowych zdobyczy współczesnej cywilizacji." – podkreśliła Natalia Smorodinska.

Justinas Karosas
"Z jednej strony Rosja to część Europy. Z drugiej – to część mentalności azjatyckiej. I na tym polegają główne sprzeczności w Rosji."
Teraz Rosja ze swym totalitarnym reżimem stoi na rozdrożu. Sama Rosja nie ma jasności, w jakim kierunku ma podążać jej rozwój. Zależy to nie tylko od polityków ale także od rosyjskiego społeczeństwa.
Demokracja i poszanowanie godności człowieka – to wartości, które mogą być wspólne dla Rosji i UE.

Giulnara Bek Mukhamed
Zgodziła się z tym, że Rosja powinna odnowić swój status i znaleźć swoje miejsce w Europie. Rosyjskie elity polityczne wierzą w siłę politycznej władzy. Jednak młodzi ludzie upatrują w demokracji możliwość wolnego wyboru.
W dyskusji o wartościach europejskich należy zastanowić się, jaką rolę odgrywają wartości narodowe. Dla Rosji to ważne pytanie.

Patologie gospodarki: oligarchizacja, korupcja, monopole

Moderator: Elena Panfilowa, dyrektor "Tarnsparency International", Rosja

Paneliści:
1. Kirił Kabanow – przewodniczący Państwowego Komitetu Antykorupcyjnego, Rosja
2. Brook Horowitz – dyrektor wykonawczy Rosyjskiego Partnerstwa na Rzecz Odpowiedzialnych Praktyk Biznesowych, Wielka Brytania
3. Jan Knoph – Szwedzka Agencja Studiów nad Obronnością
4. Julien Vercueil - Uniwersytet Lyon 3, Francja

   

Jaką rolę odgrywa państwo w walce z korupcją? Jak problem korupcji widzą obywatele, a jak media? Czy instytucje mogą "oczyścić się" z korupcji metodami administracyjnymi? Czy społeczeństwo obywatelskie i media są w stanie uporać się z problemem łapówek?

Kirił Kabanow
W Rosji dla zwykłego obywatela problemy bezpieczeństwa są ważniejsze od korupcji. Z drugiej strony, dziennikarze niezbyt chętnie piszą o korupcji, żeby nie narażać na ryzyko swojego wydawnictwa. Korupcja ma wpływ na decyzje w polityce międzynarodowej. Trzeba podkreślić, że biznes ma wielką rolę do odegrania w walce z korupcją.

Brook Horowitz 
Walkę z korupcją można prowadzić za pomocą ustawodawstwa, prasy, społeczeństwa obywatelskiego. Jednak w Rosji dwa ostanie czynniki nie mają większego znaczenia w tej walce. Zazwyczaj firmy wchodzące na rynki zachodnie rozumieją, że powinny przestrzegać międzynarodowych norm w biznesie. Korupcja jest niedopuszczalna, choć w miarę zwiększania obrotów firm, coraz trudniej jest temu sprostać.

Julien Vercueil
Okres przejściowy, w którym obecnie znajduje się Rosja jest niezwykle trudnym okresem dla walki z korupcją. Należy pamiętać, że jest taka reguła: "Kto narzuca normy innym, ma z tego jakąś korzyść".
Rozwój konkurencji w sektorze prywatnym, prywatyzacja może zmniejszyć  korupcję. Instytucja nie może się zreformować sama bez wpływu z zewnątrz.

Jan Knoph
Społeczeństwo obywatelskie i biznesmeni mogą podjąć walkę z korupcją i wpłynąć na ustawodawstwo. U wschodnich sąsiadów UE występuje problem "podwójnych norm". Problem korupcji w Rosji łatwiej jest rozwiązywać na arenie międzynarodowej.