Co dalej z umową o DCFTA?

Jednym z najważniejszych tematów VI Forum Europa-Ukraina będzie perspektywa podpisania i ratyfikacji umowy o pogłębionej strefie wolnego handlu (DCFTA). Jak wskazują unijni i ukraińscy eksperci porozumienie to ma charakter strategiczny, zakłada bowiem nie tylko współpracę, ale też możliwość ekonomicznej integracji Ukrainy z UE. Problem podpisania umowy jest tym bardziej aktualny, że Partnerstwo Wschodnie będzie jednym z priorytetów przewodnictwa Litwy w Radzie UE w drugiej połowie 2013 roku.

W połowie 2012 roku Unia Europejska i Ukraina ratyfikowały Umowę o pogłębionej strefie wolnego handlu (DCFTA). Ukraina, dzięki wynegocjowanym zapisom, zyskuje nie tylko większe możliwości eksportu towarów na rynek unijny i przyciągania inwestycji z państw Unii, ale także zobowiązuje się do wprowadzenia wielu unijnych rozwiązań prawnych m.in. w sferze handlu, warunków prowadzenia biznesu i ochrony inwestycji. Podpisanie, a następnie ratyfikacja umowy będzie w dużej mierze zależeć od rozwoju sytuacji politycznej nad Dnieprem – represje wobec politycznych przeciwników (areszt byłej premier Julii Tymoszenko i Ministra Spraw Wewnętrznych Jurija Łucenko) i ograniczenia demokracji są krytykowane przez Brukselę i mogą wyhamować proces wdrażania porozumienia.

Zapisy wynegocjowanej umowy dotyczą szerszego spektrum problemów niż zwykłe porozumienia o wolnym handlu podpisywane przez UE z państwami trzecimi. Założenia porozumienia przewidują m.in.: zniesienie taryf celnych na towary wyprodukowane w UE i Ukrainie ( w niektórych przypadkach będą stosowane mechanizmy ochronne); przyjęcie unijnych regulacji w sferze handlu; ochronę własności intelektualnej; wprowadzenie takich samych zasad dla handlu pomiędzy Unią i Ukrainą, jak pomiędzy państwami członkowskimi UE. Z ekonomicznego punktu widzenia, umowa będzie miała znaczenie przede wszystkim dla Ukrainy, co wynika z dysproporcji ekonomicznych między stronami.

Umowa zawiera ścisły harmonogram implementacji prawodawstwa unijnego na Ukrainie, a także tworzy stałe platformy dialogu ( powołanie grup eksperckich ds. funkcjonowania umowy w poszczególnych sferach handlu), które mogą zintensyfikować relacje unijno-ukraińskie. Ponadto Kijów zobowiązany jest do dostosowywania się na bieżąco do zmian w prawie unijnym w przyszłości.

Problemem pozostaje to, że podpisanie umowy nie przełoży się na zwiększenie unijnych środków finansowych, a korzyści dla Ukrainy możliwe są w perspektywie średnio lub długoterminowej. Do najważniejszych z nich należy otwarcie ogromnego europejskiego rynku dla produktów ukraińskich, integracja z regulacjami unijnymi poprawi system prawny Ukrainy, co z kolei doprowadzi do zmniejszenia korupcji, zwiększenia atrakcyjności inwestycyjnej, a także ułatwi dostęp do nowych źródeł finansowania. W perspektywie długoterminowej konkurencja firm z państw unijnych może przyspieszyć modernizację i zwiększenie konkurencyjności ukraińskiej gospodarki. By ukraińska gospodarka stała się beneficjentem zapisów umowy, rząd w Kijowie musi przeprowadzić szereg strukturalnych reform gospodarczych i administracyjnych wymagających nakładów finansowych. Ponadto wprowadzenie standardów unijnych, początkowo może doprowadzić do obniżenia konkurencyjności ukraińskich przedsiębiorstw, przede wszystkim z w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Co istotne, strona ukraińska nie dysponuje aktualnie dokładnymi analizami dotyczącymi wpływu DCFTA na poszczególne gałęzie gospodarki ( szczególnie są tu istotne rozbieżności związane z rolnictwem).

Zarysowane problemy gospodarcze i polityczne związane z podpisaniem i ratyfikowaniem umowy kluczowej dla unijno-ukraińskich relacji będą stanowić najważniejsze punkty debaty. W dyskusji udział zapowiedzieli unijni i ukraińscy decydenci i eksperci. Forum przygotowuje Ministerstwo Spraw Zagranicznych Węgier i Instytut Studiów Wschodnich w Warszawie (organizator Forum Ekonomicznego w Krynicy-Zdroju).