Khrystyna Vlodek

Bliska współpraca i dobre stosunki sąsiedzkie leżą w interesie państw Europy Środkowo-Wschodniej. Wspólne, skoordynowane działania są szczególnie istotne dla regionów przygranicznych. Realizowane z partnerami z zagranicy projekty mogą przyczynić się do wzajemnego rozwoju gospodarczego i nawiązania trwałej współpracy. Jakie narzędzia mają samorządy i organizacje do zrealizowania wspólnych projektów z partnerami z zagranicy? Jak efektywnie wykorzystać dostępne źródła finansowania?

O tym, w jaki sposób można zwiększyć efektywność współpracy transgranicznej i jakie są narzędzia dla jej finansowania będą rozmawiać uczestnicy V Europejskiego Kongresu Samorządów w Krakowie: podsekretarz stanu w Ministerstwie Inwestycji i Rozwoju Adam Hamryszczak, przewodniczący Lwowskiej Rady Obwodowej Oleksandr Hanushchyn; prezes Stowarzyszenia Rozwoju Regionalnego w Bośni i Hercegowinie Iva Kuprešak; szef ds. Współpracy Międzynarodowej Okręgu Akershus z Norwegii Rune Bakkevoll; dyrektor biura w Brukseli Regionalnego Rządu Kantabrii Valencia Inmaculada oraz dyrektor Węgiersko-Słowacko-Rumunsko-Ukraińskiego Programu Transgranicznego 2014-2020 Aron Szakacs z Węgrier. Moderować dyskusję będzie dyrektor wykonawczy Centrum Studiów nad Polityką Europejską i Rozwojem Regionalnym Albanii – Luiza Hoxhaj.

Współpraca transgraniczna jest ważną częścią rozwoju regionalnego. Ze względu na współczesną dynamikę procesów integracyjnych w Europie Środkowo-Wschodniej, odgrywa rolę wskaźnika, który przedstawia poziom jakości życia mieszkańców i jednocześnie wspomaga przepływ towarów, ludzi i kapitału pomiędzy regionami i państwami. Oprócz tego, inicjatywy międzyregionalne i transgraniczne wspierają mobilizację zasobów lokalnych oraz zwiększenie efektywności ich wykorzystywania, umożliwiają połączenie wysiłku państw dla rozwiązania spraw, związanych z funkcjonowaniem przestrzeni transgranicznej.

Intensywność tej współpracy bezpośrednio zależy od rozwoju gospodarczego terenu, jego infrastruktury, obecności przewag konkurencyjnych i wielu innych czynników. Zaangażowanie regionów w projekty transgraniczne, wymiana poglądów i doświadczeń znacząco wpływają na rozwój tych terenów, zwiększają również ich atrakcyjność inwestycyjną. Rozwój współpracy transgranicznej sprzyja rozwojowi regionów, wspiera inwestycje transgraniczne i tworzenie korytarzy transportowych.

Programy współpracy transgranicznej są kluczowym narzędziem UE dla wsparcia krajów sąsiedzkich. Wspólne współdziałanie jest również szansą na wykorzystanie unijnych środków pomocowych w ramach różnorodnych inicjatyw unijnych: Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa (ENI), współpracy transgranicznej w krajach PW, programu współpracy transgranicznej Polska–Białoruś–Ukraina 2014–2020 (PL–BY–UA 2014–2020) i innych. Na finansowanie omawianych programów współpracy transgranicznej w latach 2014–2020 Unia Europejska przeznaczyła kwotę 819 830 414,00 euro. Środki finansowe przeznaczone na ten cel pochodzą z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Dodatkowo każdy program wzmocniony jest wkładem krajowym, pochodzącym z budżetów publicznych oraz od podmiotów prywatnych państw biorących udział w poszczególnych programach.

Dołączenie się do realizacji tych programów oraz ich efektywna realizacja wymaga dużego zaangażowania lokalnych interesariuszy, a realizacja projektów międzyregionalnych powinna zostać integralną częścią planowania strategicznego regionu. Oprócz tego, władze regionów powinny również wspierać inicjatywy dla rozwoju transgranicznego i wykorzystywać swoje możliwości dla lobbingu takich projektów. W tym mogą pomóc eksperci i organizacje pozarządowe, które mają odpowiednie doświadczenie. Wsparcie tych inicjatyw jest również niezbędne ze strony władz centralnych.

Z powodu braku koncepcji współpracy transgranicznej, nieokreślonych mechanizmów jej finansowania oraz konieczność dofinansowania inicjatyw z budżetów lokalnych mogą stworzyć problemy dla realizacji ważnych inicjatyw. Oprócz tego, finansowanie takich projektów z budżetów państwowych przewiduje wsparcie tylko najbardziej priorytetowych programów, które pomogą osiągnąć największe efekty. W związku z tym większa liczba projektów takiego finansowania nie dostaje, a ich realizacja całkowicie zależy od możliwości finansowych władz lokalnych.

Źródła:

https://www.eurointegration.com.ua/experts/2018/08/16/7085038/

http://www.repozytorium.uni.wroc.pl/Content/79064/08_Malgorzata_Gielda.pdf