Finanse jednostek samorządu terytorialnego w 2020 roku 

Rok 2020 był dla jednostek samorządu terytorialnego rokiem pełnym nowych wyzwań. Pandemia spowodowana przez COVID-19 stanowiła i nadal stanowi poważne wyzwanie dla całego społeczeństwa, w tym dla poszczególnych wspólnot samorządowych. Organizacja trybu pracy urzędów, szkół czy licznych placówek medycznych w tym pandemicznym czasie wiązała się z nowymi zadaniami. Decyzje i regulacje prawne rządu, często podejmowane w krótkim czasie, wymuszały na jednostkach samorządu terytorialnego przemodelowanie dotychczasowej działalności czy sposobu pracy, wpływając na stan ich finansów, ale były niezbędne wobec stanu epidemii. Niższe i często nieregularne wpływy do budżetów jednostek samorządu terytorialnego, wynikające z zamrożenia gospodarki, znacząco oddziaływały na harmonogram wpływu środków budżetowych, utrudniając realizację podstawowych zadań jednostki, nie wspominając już o planowanych inwestycjach, co znalazło ścisłe odzwierciedlenie w wynikach Rankingu Finansowego Samorządu Terytorialnego w Polsce 2020. 

Wpływ COVID-19 na sytuację finansową jednostek 

W Rankingu finansowym, wzorem poprzednich lat, wykazano analizę kondycji finansowej jednostek samorządu terytorialnego oraz dodatkowo uwzględniono koszty poniesione przez jednostki na przeciwdziałanie i walkę z COVID-19 w 2020 roku. W kontekście poprzednich analiz warto zwrócić uwagę na kształtowanie się wskaźników będących zapewne konsekwencją decyzji budżetowych wynikających ze skutków pandemii. Szczególnie niepokojący był spadek dochodów z podatków dochodowych od osób fizycznych i prawnych oraz spadek nadwyżki operacyjnej w miastach na prawach powiatu oraz w gminach miejskich. Malejąca nadwyżka operacyjna, która niejako stabilizuje budżet, może mieć negatywny wpływ na kształtowanie się finansów samorządów, zwłaszcza w nagłych zmianach sytuacji ekonomicznej. Spadek dochodów bieżących i jednoczesny wzrost bieżących wydatków mogą spowodować utratę płynności finansowej.  

Inwestycje w czasach pandemii 

Niższe wpływy do budżetu jednostek samorządu terytorialnego przyczyniły się rezygnacji lub przesunięcia w czasie realizacji niektórych inwestycji. Pomimo środków, jakie trafiły do jednostek z Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych, spadki wydatków inwestycyjnych w 2020 roku odnotowały wszystkie rodzaje jednostek samorządu terytorialnego. W przypadku gmin i miast na prawach powiatów spadki te były jednak najsilniejsze. Więcej informacji na temat kondycji finansowej jednostek przedstawiono w Rankingu Finansowym Samorządu Terytorialnego w Polsce 2020.  

Dr Małgorzata Gałecka
Katedra Finansów
Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 

Zapraszamy do odwiedzenia strony Uniwersytetu: Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu – Najlepsze studia ekonomiczne (ue.wroc.pl)