Doświadczenie polskich samorządów dla Ukrainy

Lolita Gedo

Relacje polsko-ukraińskie z roku na rok zacieśniają się i pogłębiają, śmiało można je określić nie tylko jako partnerskie, ale także dobrosąsiedzkie. Przede wszystkim w ostatnich latach współpraca z Polską zyskała dla Ukrainy nowe znaczenie. Przykładowo, w pierwszych ośmiu miesiącach 2020 roku, według Państwowej Służby Statystyki Ukrainy, Polska stała się największym partnerem handlowym Ukrainy wśród państw Unii Europejskiej oraz zajmując trzecie miejsce, jednym z kluczowych partnerów handlowych na świecie. Ponadto we wrześniu br. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Ukrainy po raz pierwszy przyznała Polsce status strategicznego partnera Ukrainy, z którym planowane jest zacieśnienie współpracy w celu wzmocnienia bezpieczeństwa regionalnego. Ta nowa pozytywna fala w stosunkach polsko-ukraińskich jest wynikiem wieloletniej lojalności Polski wobec Ukrainy, aktywnej obrony ukraińskich interesów zarówno na europejskiej, jak i międzynarodowej arenie politycznej.

Na uwagę zasługuje także lojalność polskich organów samorządowych w ostatnich latach, aktywnie wspierających ukraińskie władze, zarówno centralne, jak i lokalne, w opracowaniu i przeprowadzeniu reformy decentralizacji. W swoim czasie ukraińscy reformatorzy rozważali doświadczenia reform samorządowych kilku rozwiniętych krajów i zdecydowali się na wybór Polski, której przykład można uznać za jeden z najbardziej udanych w zakresie decentralizacji. Polska była również jednym z krajów, które w 2014 roku natychmiastowo pozytywnie zareagowały na chęć przeprowadzenia przez Ukrainę głębokich zmian, w tym przeniesienia części kompetencji władzy z Kijowa na szczebel lokalny oraz regionalny, powierzając strukturom samorządowym odpowiedzialność za rozwój lokalny. Deklaracje współpracy obu krajów skutkowały zaangażowaniem się odpowiednich polskich ekspertów oraz alokacją środków europejskich i międzynarodowych darczyńców, wspierających reformę decentralizacji na Ukrainie.

Wśród programów, które są bezpośrednio związane z reformą decentralizacji na Ukrainie i przewidują transfer polskich doświadczeń, warto zwrócić uwagę na Program DOBRE (Decentralization Offering Better Results and Efficiency), w ramach którego Amerykańska Agencja Rozwoju Międzynarodowego przeznaczyła 50,0 mln USD celem wdrożenia działań w na lata 2016-2021. Program jest realizowany przez konsorcjum amerykańsko-polsko-ukraińskie, a transfer polskich doświadczeń decentralizacji koordynują dwie polskie organizacje – Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej oraz Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Wśród celów Programu jest promowanie procesu decentralizacji poprzez transfer doświadczeń do nowych zjednoczonych wspólnot terytorialnych (ZWT) w zakresie lepszego zarządzania zasobami, poprawy jakości świadczenia usług komunalnych, stymulowania lokalnej gospodarki i zwiększania zaangażowania obywateli[1]. Chociaż Program DOBRE działa tylko w siedmiu regionach Ukrainy (Dniepropietrowsk, Iwano-Frankowsk, Charków, Cherson, Kirowograd, Mikołajów i Tarnopol), geograficznie obejmuje on zarówno zachodnie, centralne, jak i wschodnie regiony kraju. Doświadczenie zostanie przekazane do 75 ZWT w tych obwodach, ale biorąc pod uwagę, że jednym z partnerów konsorcjum jest Ogólnoukraińskie Zrzeszenie Samorządów Wiejskich i Miejscowych, istnieje duży potencjał do rozpowszechnienia tego doświadczenia wśród innych ZWT.

Doświadczenia polskich samorządowców jest również aktywnie przekazywane Ukrainie w ramach Programu U-LEAD z Europą: lokalne upodmiotowienie, odpowiedzialność i rozwój, współfinansowanego przez Unię Europejską i jej państwa członkowskie Danię, Estonię, Niemcy, Polskę i Szwecję. Całkowity budżet przewidziany na realizację Programu w latach 2016-2023 przekracza 152 mln euro[2]. Przykładów mechanizmów wspierających transfer doświadczeń polskich samorządowców ukraińskim w zakresie decentralizacji jest wiele, istotną rolę w tej kwestii odgrywa również Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP.

Jednak na największą uwagę zasługuje bezwarunkowa gotowość polskich samorządowców do dzielenia się własnym doświadczeniem skutecznego rządzenia w terenie, wskazywania dobrych praktyk, ostrzegania przed błędami, których swego czasu nie udało się uniknąć reformatorom polskim, poświęcając temu własny czas i środki. Miałam okazję przekonać się osobiście w otwartości na współpracę polskich wójtów, burmistrzów i prezydentów, będąc zaangażowaną w organizację wizyt studyjnych ukraińskich samorządowców różnych szczebli do zachodnich regionów Polski. Wizyty takie organizowane są cyklicznie od 2018 roku w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2014-2020 we współpracy z Euroregionem Karpaty-Ukraina. Szefowie polskich samorządów szybko odzywali się na prośbę o zorganizowaniu spotkań z ukraińskimi kolegami. Wrażanie sprawia ich szczere chęci wymiany doświadczenia, otwartości na współpracę, dyskusje i przekazywanie najlepszych praktyk w konkretnych obszarach, w których działają polskie samorządy, np. w edukacji, kulturze, sporcie, budowie dróg, ochronie środowiska czy świadczeniu usług administracyjnych.

Taki entuzjazm do współpracy i poparcie przez Polskę dążeń Ukrainy do naśladowania jej sukcesu po raz kolejny dowodzi, że Polska jest wiarygodnym sąsiadem i partnerem Ukrainy, a także daje nadzieję na pomyślną realizację reformy decentralizacyjnej na Ukrainie.

 

[1] Informacje o Programie DOBRE, konsultowano w dn. 04.11.2020, https://donors.decentralization.gov.ua/project/dobre

[2] Informacje o Programie U-LEAD z Europą: lokalne upodmiotowienie, odpowiedzialność i rozwój, konsultowano w dn. 04.11.2020, https://donors.decentralization.gov.ua/project/u-lead

 

Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP