Badania kliniczne w rozwoju innowacyjnej gospodarki

Niekomercyjne badania kliniczne są szansą dla cierpiących na rzadkie choroby oraz możliwością na rozwój polskich badań naukowych. Jednak do ich wdrożenia potrzebne jest zastosowanie szeregu zmian prawnych oraz organizacyjnych. Czy zostały podjęte kroki w tym zakresie? Odpowiedzi na ten temat, udzielone zostały w trakcie XXIX Forum Ekonomicznego.

Przy trójkątnym stole – jak tę współpracę nazwał minister zdrowia Łukasz Szumowski – warto usiąść, bo rynek badań niekomercyjnych ma ogromny potencjał, a w Polsce badania te stanowią zaledwie jeden procent wszystkich badań klinicznych. Biorąc pod uwagę, że wartość rynku dziś jest szacowana na 1 mld zł, a mogłaby wzrosnąć czterokrotnie, widać, że rozwijanie badań niekomercyjnych nie tylko ma sens społeczny, ale jest również uzasadniony ekonomicznie.

Rząd podejmuje działania zmierzające do uporządkowania przepisów – kompleksowa ustawa będzie gotowa za kilka miesięcy i chce w ciągu najbliższych pięciu lat przeznaczyć na badania niekomercyjne 1,5 mld zł. Następują również zmiany organizacyjne – powstanie Agencji Badań Medycznych na szczeblu centralnym i planowane stworzenie centrów badań klinicznych, które w instytutach i klinikach, dzięki temu ośrodki te będą mogły uczestniczyć w większej liczbie badań i znacznie więcej na tym zarabiać. Radosław Sierpiński, pełniący obowiązki Prezesa Agencji Badań Medycznych szacuje, że do kasy szpitali klinicznych rocznie może z tego tytułu wpłynąć nawet 30 mln zł. Polska jest atrakcyjnym rynkiem nie tylko ze względu na wielkość i możliwość uzyskania danych o jednorodnej populacji, ale również z uwagi na specjalistów i optymalizowanie kosztów.

Krokiem do zaktywizowania polskich naukowców i umożliwienia im inicjowania nowych badań na skalę europejską i światową jest staranie rządu o przystąpienie do The European Clinical Research Infrastructure Network. Jacques Demotes, dyrektor generalny tej instytucji zapowiedział, że już wkrótce polscy naukowcy będą mogli uczestniczyć w projektowaniu badań i rekrutacji pacjentów do nich. Wśród najbardziej przyszłościowych kierunków badań eksperci wymieniają medycynę genową, badania nowych wskazań dla leków i najlepszych sposobów leczenia danej grupy pacjentów.

Trudną do przecenienia korzyścią pacjentów z badań niekomercyjnych jest dostęp do innowacyjnych leków i terapii. Dotyczy to zwłaszcza tych grup, np. chorób rzadkich, którymi nie są zainteresowane firmy prowadzące kliniczne badania komercyjne.

Wyzwaniem organizacyjnym jest zastosowanie partnerstwa publiczno-prywatnego, do którego w Polsce wciąż ani regulatorzy ani przedsiębiorcy nie mają przekonania. Kolejną poważną barierą wskazaną przez ministra Szumowskiego jest brak wiedzy i doświadczenia sędziów w rozstrzyganiu sporów dotyczących własności intelektualnej.