Awantura o owcze sery

Jakub Romaniuk

Już od miesiąca trwa we Włoszech protest sardyńskich pasterzy. Występując przeciwko zbyt niskim cenom owczego mleka blokują drogi, wylewają mleko przed siedzibami urzędów i grożą paraliżem wyborów regionalnych. W spór zaangażował się również wicepremier Matteo Salvini. Szansy na znalezienie porozumienia jednak dalej nie widać.

Kryzys w branży mleczarskiej zaczął się już w 2018 roku. Spadek cen mleka owczego można zaobserwować od lipca ubiegłego roku wraz ze wzrostem kosztów produkcji. Wtedy litr mleka kosztował 0,79€ brutto (0,72€ netto), przy kosztach produkcji wynoszących 0,68€. Od sierpnia koszty produkcji wzrosły o 0,01€, nie notując przy okazji wzrostu ceny. Co prawda we wrześniu i październiku cena wzrosła do 0,80€, jednak już od listopada za litr mleka owczego wystarczyło zapłacić 0,76€. Co istotne, koszty produkcji zrównały się wtedy z ceną netto w wysokości 0,69€. Oznaczało to, że mleczarze przestali zarabiać na sprzedaży. Prawdziwy dramat dla Sardyńczyków rozpoczął się z nadejściem końca roku. W grudniu zanotowano wyraźny spadek cen i litr owczego mleka kosztował wtedy tylko 0,63€, a koszty produkcji dalej rosły (0,70€), co spowodowało, że pasterze zaczęli tracić na każdym litrze 0,13€. Sytuacja nie poprawiła się z nadejściem nowego roku i w styczniu zanotowano kolejny spadek cen o 0,01€, by ostatecznie dobić do zaledwie 0,60€ za litr mleka owczego w lutym. Oznacza to spadek cen o 0,20€ w pół roku, czyli aż o ¼ w stosunku do ceny z października 2018 roku.

Jako powód takiej sytuacji podaje się przede wszystkim malejący eksport Pecorino – jednego z najbardziej rozpoznawalnych na świecie włoskich serów i głównego produktu wykorzystującego owcze mleko. Według danych opublikowanych przez Istat (Włoski Urząd Statystyczny), eksport Pecorino w pierwszych dziesięciu miesiącach 2018 roku był aż o 46% niższy niż w 2017 roku. Ciekawe informacje przedstawił również Ismea (Instytut Usług dla Rynku Rolno-Spożywczego), pokazując jak kształtuje się mapa dystrybucji Pecorino. Aż 42% i tym samym największa część – trafia do Stanów Zjednoczonych, 39% jest sprzedawane we Włoszech, zaś 19% w krajach Unii Europejskiej i innych państwach (z czego 12% UE i 7% pozostałe). W obliczu wiodącej roli USA w sprzedaży Pecorino, to właśnie wyraźny spadek eksportu do tego kraju jest poważnym ciosem w producentów tego dojrzewającego sera i co za tym idzie, sardyńskich pasterzy.

Z takim obrotem spraw nie mógł pogodzić się Ruch Sardyńskich Pasterzy (MPS), który wystąpił w obronie swoich interesów. Kierowani przez Felice Floresa pasterze z Sardynii przeszli natychmiast do ofensywy. Zaczęli od blokowania najważniejszych dróg na wyspie, by skutecznie zwrócić uwagę na problem. Demonstracyjnie wylewali także mleko na ulice i place przed siedzibami urzędów, pokazując, że teraz zmarnowanie go jest dla nich bardziej opłacalne niż sprzedaż. Sardyńscy pasterze zagrozili również, że jeśli nie zostaną podjęte żadne kroki mające na celu poprawę sytuacji, doprowadzą do paraliżu wyborów regionalnych.

W obliczu coraz poważniejszych gróźb i działań Sardyńczyków, próby rozwiązania sporu podjęli się minister spraw wewnętrznych Matteo Salvini i minister rolnictwa Gian Marco Centinaio. Wicepremier Włoch zaprosił do rozmów, które rozpoczęły się 14 lutego w jego ministerstwie przedstawicieli władz regionu, organizacje rolnicze, przedstawicieli pasterzy. W spotkaniu udział wziął również minister Centinaio. Strona rządowa zaproponowała ustalenie ceny za litr mleka owczego w wysokości 0,70€ i systematyczne podnoszenie jej do docelowej kwoty 1€. Łączna inwestycja miałaby wynieść 44 miliony euro. Propozycja ta jednak nie spotkała się z akceptacją. Kolejne spotkanie odbyło się w stolicy Sardynii – Cagliari. Mleczarze żądali ustalenia ceny 1€ za litr mleka i 6€ za kilogram Pecorino. Przedstawiciele włoskiego rządu podnieśli swoją kolejną propozycję do kwoty 0,72€ za litr (łączna inwestycja 49 milionów euro). Jednak jak skomentował to Felice Flores: – Jest to propozycja nie do przyjęcia. Nie tylko nie posuwamy się naprzód, ale wręcz cofamy się względem tego, co w zeszłym roku zaproponowane zostało władzom regionu, kiedy mówiono o średniej cenie 0,85€ za litr. Dodatkowo przedstawiciele MPS domagali się zwiększenia udziału pasterzy w procesach produkcyjnych, ich obecności w specjalnie powołanych do celu ochrony ich interesów i lokalnych produktów podmiotów oraz ustanowienia przepisów mających dbać o lepsze zarządzanie produkcją i eksportem Pecorino. Jak zgodnie jednak stwierdzono, ten sławny włoski ser nie jest właściwie chroniony, a niejako zgadzając się z tymi słowami 20 lutego do dymisji podał się prezes Konsorcjum Ochrony Pecorino Romano – Salvatore Palitta.

Głos w sprawie zabrał również przewodniczący Coldiretti (Krajowa Konfederacja Przedsiębiorców Rolnych) – Ettore Prandini. Podczas wystąpienia przed parlamentarną komisją ds. rolnictwa stwierdził, że „potrzebna jest specjalna klauzula gwarantująca cenę 1€ za litr mleka, którą otrzymywaliby pasterze, gdyż jak dotąd jedynymi beneficjentami inwestycji niemal 50 milionów euro ze strony rządu i regionu, byliby producenci”. Także pozostałe organizacje rolnicze uważają, że należy zapewnić pasterzom należytą ochronę, a skuteczne rozwiązanie „kryzysu mlecznego” trzeba rozpocząć od wycofania produktu ze sprzedaży, zaś później niezbędne będzie szczegółowe opracowanie przepisów mających zapobiegać podobnym problemom w przyszłości.

Kolejne spotkania pasterzy z rządem zostały chwilowo wstrzymane z powodu odbywających się w ostatnim tygodniu na Sardynii wyborów regionalnych (pasterze nie zdecydowali się jednak na paraliż wyborów). Nowym przewodniczącym autonomicznego regionu Sardynii wybrany został reprezentujący centroprawicową koalicję Christian Solinas. Senator z Ligi Matteo Salviniego pokonał między innymi obecnego burmistrza Cagliari – Massimo Zeddę. W trakcie jednej ze swoich pierwszych konferencji prasowych zaznaczył, że „kryzys mleczny” to problem, który wymaga natychmiastowej i zdecydowanej interwencji. Przedstawiciele MPS stwierdzili, że są gotowi do dalszych rozmów, jednak za punkt wyjścia dla skutecznych negocjacji podali kwotę 0,80€, by docelowo osiągnąć 1€ za litr mleka owczego. Najbliższe tygodnie pokażą, czy nowe władze regionu w porozumieniu z organizacjami rolniczymi będą w stanie lepiej zadbać o interesy sardyńskich pasterzy.

https://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2019-02-23/sardegna-cosi-elezioni-bloccano-vertenze-quella-latte-quella-dell-alluminio-150311.shtml?uuid=ABrFfaXB&fromSearch

https://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2019-02-16/sardegna-richieste-pastori-latte-un-euro-e-pecorino-non-meno-6-euro-154805.shtml?uuid=ABkbp8UB&fromSearch

https://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2019-02-17/protesta-latte-sardegna-pastori-rifiutano-72-centesimi-litro-124246.shtml?uuid=ABpRkHVB&fromSearch

https://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2019-02-12/numeri-mano-ecco-perche-crollo-prezzi-latte-sardo-pecora-161217.shtml?uuid=AB3qwNTB