W Budapeszcie zakończyło się IV Forum Energetyczne.
Forum odbywało się pod hasłem" Możliwości współpracy regionalnej w Europie Środkowo-Wschodniej w nowych realiach polityczno-gospodarczych Wśród blisko 80 panelistów znaleźli się przedstawiciele rządów, parlamentów, firm energetycznych i instytutów naukowych z krajów Europy Środkowo-Wschodniej, a także Europy Zachodniej i USA. W całym Forum uczestniczyło prawie 300 gości z niemal 40 państw Europy, USA i Kanady.
Zygmunt Berdychowski, Przewodniczący Rady Programowej Forum powiedział, że budapesztańska impreza jest uzupełnieniem Forum Ekonomicznego w Krynicy dotyczącym kwestii energetycznych. Przyznał, że w związku z tym nie można liczyć na podobną skalę imprezy. "Ale liczba i poziom gości w tym roku na pewno stawiają wydarzenie w Budapeszcie jako jedno z ważniejszych wydarzeń dotyczących problematyki energetycznej w tej części Europy" - podkreślił. Dodał, że obecność przedstawicieli rządu Stanów Zjednoczonych, Węgier, Polski, Macedonii, Czech "buduje prestiż tego wydarzenia". W jego ocenie debata w tym roku była na wyższym poziomie niż w roku ubiegłym. Zdaniem Zygmunta Berdyczowskiego Europa Środkowa jest coraz bardziej pewna swoich racji w kwestii bezpieczeństwa energetycznego i coraz bardziej zdecydowanie przekonuje do nich także pozostałe kraje Unii Europejskiej.
Organizatorami IV Forum Energetycznego był Instytut Wschodni oraz Energy Constellation Institute, a patronat nad imprezą objął prezydent Węgier Laszlo Solyom. Uczestnicy węgierskiego Forum dyskutowali nad możliwościami współpracy energetycznej w Europie Środkowo-Wschodniej w nowych realiach polityczno-gospodarczych związanych m.in. z kryzysem gospodarczym.
Otwierając Forum Zygmunt Berdychowski powiedział: - Kryzys gazowy, który wystąpił w styczniu 2009 roku, uświadomił nam jeszcze wyraźniej konieczność współdziałania w sektorze energii w Europie Środkowo-Wschodniej. Czy po tym doświadczeniu region jest lepiej przygotowany na sprostanie podobnym sytuacjom dziesięć miesięcy później? - pytał panelistów przewodniczący Rady Programowej Forum. Europa powoli wychodzi z kryzysu ekonomicznego, w nadchodzących latach w sektorze energetyki czeka nas wiele zmian. Janos Csak, przewodniczący Constelation Energy Institute, współorganizatora Forum podkreślił, że gwarancją regularnych dostaw energii jest rozwijanie produkcji energii ze źródeł odnawialnych oraz liberalizacja rynku energii.
Richard Morningstar amerykański ekspert ds. energetycznych i specjalny wysłannik organizacji Eurasian Energy ostrzegł uczestników Forum, że kolejne kryzysy gazowe będą się powtarzały w przyszłości, o ile nie zmieni się polityka strony ukraińskiej. Ukraina jako kraj tranzytowy surowców z Rosji do Europy odgrywa kluczową rolę, a jej nieefektywny i nieszczelny system przesyłowy przyczynia się do eskalacji konfliktów gazowych Rosja-Europa. Zdaniem Morningstara w związku z nowym składem Komisji Europejskiej i nową administracją w Białym Domu kraje regionu czekają na zdefiniowanie kierunków polityki nie tylko w kwestii bezpieczeństwa energetycznego, ale również w związku z rozwojem polityki przeciwdziałania zmianom klimatu i wspieraniu energetyki odnawialnej.
Alexandr Babakov, wiceprzewodniczący rosyjskiej Dumy tłumaczył, że Rosji, tak jak i Europie zależy na regularnych dostawach surowców energetycznych. Za konflikty gazowe obwinił Ukrainę. Jego zdaniem brak stabilności politycznej po stronie ukraińskiej sprawia, że szantaże gazowe będą się powtarzać. Babakov zaproponował międzynarodową kontrolę ukraińskiego systemu przesyłowego.
Na kwestię rosnącego uzależnienia krajów europejskich od importu paliw z zewnątrz zwrócił również uwagę Viktor Orban, były szef rządu Węgier, obecnie członek tamtejszego parlamentu. - Wprawdzie w 2010 r. spadnie zapotrzebowanie Europy na energię, ale problem jest poważny. Wkrótce 70 proc. zapotrzebowania na surowce będzie pokrywanych z eksportu, wobec około 50 proc. obecnie - stwierdził Viktor Orban.
W czasie forum zwrócono uwagę, że wykorzystanie energii jądrowej nie tylko rozwiązuje problem ograniczania emisji dwutlenku węgla do atmosfery, ale też pozwala na choć częściowe uniezależnienie się od zewnętrznych źródeł. - To istotne, ponieważ przez wiele lat nic się nie zmieniło w kwestii niezależności energetycznej Europy - Mirek Topolanek, były premier Czech.
Uczestnicy Forum zgodzili się co do tego, że inwestycje w energetyce wymagają długoterminowych nakładów finansowych. Energetyka, a zwłaszcza źródła odnawialne są perspektywicznymi inwestycjami. Inwestorzy boją się jednak ryzyka politycznego. Zdaniem gości Forum nie opłaca się inwestować w krajach, gdzie brakuje stabilności politycznej, gdy zmieniają się przepisy, zmienia się rola regulatorów na rynku energii, nie ma ustalonych cen i limitów emisji CO2. Eksperci rynku energetycznego wskazywali na fakt, iż jest wiele alternatyw, jeśli chodzi o bezpośrednie inwestycje zagraniczne. Ich zdaniem kapitał ma dokąd pójść, tymczasem Europa Środkowa i Wschodnia pokazuje ostatnio, że nie jest w stu procentach pewnym miejscem do inwestowania w sektor energetyczny.
Paweł Piszczek, tel 22 5831120, 691 664 276 lub e-mail: p.piszczek@isw.org.pl